Zniknęły Cipki :(

[ytartu]

"Dziennikarz "GW" Bartłomiej Kuraś poinformował, że mieszkańcy Suchych-Cipek mieli dosyć kpin z nazwy swojej miejscowości."

moto.pl/MotoPL/7,88389,29327357,od-stycznia-na-podhalu-juz-nie-ma-cipek-mieszkancy-mieli-dosc.html#e=RelRecImg6
A czy istnieje jeszcze Szczekaczka w woj. małopolskim?...

[stefan4]

ytartu:
> A czy istnieje jeszcze Szczekaczka w woj. małopolskim?...

Co tam Szczekaczka... A byłeś w Brzyskorzystewku? Świetna nazwa na dyktando.

- Stefan

[zbyfauch]

Tutaj nieco łagodniejszy Brzęczyszczykiewicz - Rzuszcze

Das ehemalige Rittergut, das in alten Urkunden Rusche oder Rutze heißt und das später Ruschitz und dann Ruschütz genannt wurde.
(Google - całkiem zgrabie: Dawny dwór, który w starych dokumentach nazywa się Rusche lub Rutze, a później Ruschitz, a następnie Ruschütz.)

[zbyfauch]

Podobno po wojnie specjalne komisje złożone z historyków i językoznawców tłumaczyły niemieckie nazwy na polskie.

Zaniknęły Głodomory

[dar61]

'...po wojnie specjalne komisje złożone z historyków i językoznawców tłumaczyły niemieckie nazwy na polskie...'

Mało!
Potrafiły odwieczne nazwy modyfikować - z Niemaszchleba zrobiły Chlebowo...
Niepowtarzalne Końtopi zmodyfikowały na banalne Konotop, jakich w Polszczech niejedno, a nawet w/na Ukrainie...

[stefan4]

dar61:
> Potrafiły odwieczne nazwy modyfikować - z Niemaszchleba zrobiły Chlebowo...

A Mordownię przerobili na Spokojną. I to nie po samej wojnie, ale już za późnego Gierka. Pozmieniali wtedy wiele nazw na wschodzie...

- Stefan

[zbyfauch]

Autorem tego artykułu w Wiki mógłby być Hašek.

[horpyna4]

Chlebowo wymyślono nie po samej wojnie, tylko w latach 50. Podobno mieszkańcom napływowym nie podobały się sugestie, że w ich wsi nie masz chleba. I nie znalazł się nikt, kto by im wytłumaczył, że dotychczasowa nazwa jest historyczna i potwierdza obecność Słowian nad Odrą.

Nieco później, bo chyba na początku lat 60., pojawiła się sugestia, żeby zmienić nazwy mazurskich wsi Pupy, Zgon i Zamordeje. Zmieniono tylko Pupy na Spychowo. Pozostałych nazw nie zmieniono, chociaż w prasie pojawiły się sugestie, żeby je zmienić "na weselsze".

Zniknęły: mór, niepiśmienni i nieczytaci

[dar61]

'...Chlebowo wymyślono nie po samej wojnie, tylko w latach 50. Podobno [...] zmienić „na weselsze”...'

Ha, więc moja druga, zarzucona wersja, że to bierutowszczanizm, byłaby właściwsza - nie da się tego manewru odgłodzania zrzucić na Wysoką Komisyją...

W sumie te kilka naginań nazw to wątek ... odpryskowy w masie odniemczonych nazw kleconych de novo i odtwarzanych.

Wart rozdęcia tego wątku byłby konar poniechania przez Polaków stosowania wendyjskich - czyli słowiańskich - nazw siół i grodów na Połabszczyźnie.
Nie chodzi mi o akcję ukrywania przez hitlersynów pobrzmiewania słowiańskiego w nazwach już zniemczonych, ale np. brak kontynuacji stosowania nazw - klasyki - np. Zgorzelca dla Goerlitz czy Budziszyna dla Bautzen.

Akurat przekartkowałem ciekawą książczynę o Połabiu, spisaną w l. 50, wydaną z dekadę potem. Jej autor skrzętnie usłowiańszcza wiele nazw grodów - choćby Skwierzyn w zgermanizowanym Schwerin i wiele innych.
Mniemam, że politpoprawność wobec śp. DDR spowodowała poniechanie tej akcji.
Sami się stojący na świeczniku władcy PRL domagali tylko polskich nazw dla Ziem Odzyskanych, więc nacisk co do nazw po tamtej stronie zelżał.

Znikły z mej rodzinnej miejscowości wielkie przydrożne napisy (był to chyba zestaw wolnostojących osobnych liter, na skraju zlikwidowanego pod koniec lat 60. poniemieckiego cmentarza, zrównanego z ziemią, zmainionego na park) Byliśmy-Jesteśmy-Będziemy...
Kogo on kłuł w oczy?

[ytartu]

dar61 napisał:

> '...Chlebowo wymyślono nie po samej wojnie, tylko w latach 50. Podobno [...]
> zmienić „na weselsze”...'
>
> Ha, więc moja druga, zarzucona wersja, że to bierutowszczanizm, byłaby w
> łaściwsza - nie da się tego manewru odgłodzania zrzucić na Wysoką Komisyją...
> W sumie te kilka naginań nazw to wątek ... odpryskowy w masie odniemczonych naz
> w kleconych de novo i odtwarzanych.

Ciekawe jak z tym problemem radzili sobie Litwini na odzyskanej przez Litwę Wileńszczyźnie. Tam musiało to wyglądać podobnie.

> Wart rozdęcia tego wątku byłby konar poniechania przez Polaków stosowania we
> ndyjskich - czyli słowiańskich - nazw siół i grodów na Połabszczyźnie.
> Nie chodzi mi o akcję ukrywania przez hitlersynów pobrzmiewania słowiańskiego
> w nazwach już zniemczonych, ale np. brak kontynuacji stosowania nazw - klasyki
> - np. Zgorzelca dla Goerlitz czy Budziszyna dla Bautzen
> .

W przypadku większych miast używa się odpowiedników polskich (Drezno, Monachium, Kolonia), ale już w przypadku Budziszyna czy Chociebuża jest to mało praktyczne. Jeszcze mniej praktyczne w przypadku Goerlitz, bo przez Zgorzelec rozumie się polską część miasta. Swoją drogą na mapie o Połabiu w wikipedii jest Gorlice, a nie Zgorzelec:
pl.m.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82abie#/media/Plik%3AMarchia_Wschodnia_ok._1000.svg
> Akurat przekartkowałem ciekawą książczynę o Połabiu, spisaną w l. 50, wydaną z
> dekadę potem. Jej autor skrzętnie usłowiańszcza wiele nazw grodów - choćby S
> kwierzyn w zgermanizowanym Schwerin i wiele innych.
> Mniemam, że politpoprawność wobec śp. DDR spowodowała poniechanie tej akcji.
> Sami się stojący na świeczniku władcy PRL domagali tylko polskich nazw dla Ziem
> Odzyskanych, więc nacisk co do nazw po tamtej stronie zelżał.

Ja myślę, że to bardziej względu praktyczne.

> Znikły z mej rodzinnej miejscowości wielkie przydrożne napisy (był to chyba zes
> taw wolnostojących osobnych liter, na skraju zlikwidowanego pod koniec lat 60.
> poniemieckiego cmentarza, zrównanego z ziemią, zmainionego na park) Byliśmy-
> Jesteśmy-Będziemy...
> Kogo on kłuł w oczy?

Ten napis jest trywialny.

[horpyna4]

Kilka kilometrów na zachód od wspomnianej wyżej wsi Zamordeje jest Karwica. Nazwa niemiecka: Kurwien. Serio, to też znalazłam na przedwojennej mapie.

Końtopi to mianownik?

[ytartu]

dar61 napisał:

> '...po wojnie specjalne komisje złożone z historyków i językoznawców tłumacz
> yły niemieckie nazwy na polskie...'
>
> Mało!
> Potrafiły odwieczne nazwy modyfikować - z Niemaszchleba zrobiły Chleb
> owo...
> Niepowtarzalne Końtopi zmodyfikowały na banalne Konotop, jakich w
> Polszczech niejedno, a nawet w/na Ukrainie...

Końtopi to mianownik?

[dar61]

'...Końtopi to mianownik?...'

Sądzono tak jeszcze w 1. Rzplitej.

To miejscowość na Kresach zachodnich, jaka właśnie powróciła po II w. św. i jej nazwę ww. komisja odniemczała.

Ciekawe też był zjawisko decydowania przez tęże komisję nadania nowo wymyślonych nazw dla osad popruskich/ pokrzyżackich na Mazurach.
Jedną taką nazwano dla upamiętnienia działacza o polskość, a inną - dla pamięci pewnego ... znawcy pszczół i pszczelarstwa...

[ytartu]

dar61 napisał:

> '...Końtopi to mianownik?...'
>
> Sądzono tak jeszcze w 1. Rzplitej.
>
> To miejscowość na Kresach zachodnich, jaka właśnie powróciła po II w. św. i jej
> nazwę ww. komisja odniemczała.
>
> Ciekawe też był zjawisko decydowania przez tęże komisję nadania nowo wymyślonyc
> h nazw dla osad popruskich/ pokrzyżackich na Mazurach.
> Jedną taką nazwano dla upamiętnienia działacza o polskość, a inną - dla pamięci
> pewnego ... znawcy pszczół i pszczelarstwa...

Jakim cudem mianownik l. poj. kończy się na i? Mogłaby być liczba mnoga, ale wtedy by było Końtopy. Chyba że to rodzaj męskoosobowy jak Końtopowie / Końtopi.

[stefan4]

ytartu:
> Jakim cudem mianownik l. poj. kończy się na i?

Np. pani , władczyni : jadę do Konotopi, podziwiam Konotopią, ...

Niektóre nazwy własne wyglądają jak przymiotniki (np. Sucha Beskidzka ), a przymiotnik może w mian. l.poj. kończyć się na i , nawet jeśli jest męski; np. tani . Może to jest taki przypadek? Jadę do Konotopiego, przyglądam się Konotopiemu, podziwiam Konotopi, bitwa pod Konotopim, ...

- Stefan

[ytartu]

stefan4 napisał:

> ytartu:
> > Jakim cudem mianownik l. poj. kończy się na i?
>
> Np. pani , władczyni : jadę do Konoto
> pi, podziwiam Konotopią, ...
>
> Niektóre nazwy własne wyglądają jak przymiotniki (np. Sucha Beskidzka&thinsp
> ;), a przymiotnik może w mian. l.poj. kończyć się na i&th
> insp;, nawet jeśli jest męski; np. tani . Może to jes
> t taki przypadek? Jadę do Konotopiego, przyglądam się Konotopiemu, podziwiam K
> onotopi, bitwa pod Konotopim, ...
>
> - Stefan
>

No tak, żeńskie osobowe, ale Końtopi jakoś tu nie pasuje. Pani Końtopi? Raczej wygląda to na zdanie z podmiotem i orzeczeniem: "koń topi". Nie potrafię pojąć tego słowa.

[horpyna4]

A Marceli, czy Bazyli? Ewentualnie podstoli.

[randybvain]

Biorąc pod uwagę ich działalność, to ci językoznawcy znali się głównie na językach bydlęcych.

Szczekaczki ludzie nie chcieli

[ytartu]

stefan4 napisał:

> ytartu:
> > A czy istnieje jeszcze Szczekaczka w woj. małopolskim?...
>
> Co tam Szczekaczka... A byłeś w Brzyskorzystewku? Świetna nazwa na dyktando.
>
> - Stefan
>

Szczekaczki ludzie nie chcieli, podobno nawet urzędnicy się śmiali jak ktoś mówił w urzędzie gminy, że jest że Szczekaczki.

[horpyna4]

A na Kaszubach wciąż istnieją Swornegacie i Męcikał. I dobrze.

Powojenne zmiany nazw niemieckich na polskie były robione bez pojęcia. Wiele z tych miejscowości miało wcześniej polskie nazwy, ale nikt się tym nie zainteresował.

Często nazwy niemieckie były zniekształconymi dawnymi polskimi i powinno się te dawne przywrócić. Zamiast tego robiono tłumaczenie z tłumaczenia, albo nazywano analogiczne do innych miejscowości, jeżeli nazwy niemieckie tych innych były podobne lub identyczne.

Mam sporo starych map, więc coś wiem na ten temat. Jeżeli ktoś jest zainteresowany, mogę podać kilka ciekawostek.

Znawcy chat by się...

[dar61]

'...na Kaszubach wciąż istnieją Swornegacie i Męcikał. I dobrze...'

Znawcy chat by się zdziwili, że kogoś uwierają te nazwy.
Umieli gacić [ocieplać otuliną słomo-liściową] chaty na zimę i je kalać kałem [uszczelniać kalenicę dachu / polepę podłogi / i plecionkę płotów i ścian szachulcowych] - czyli błotem, gliną...
A takie błoto trzeba umieć dobrze rozbełtać bełtaczka czy rozmęcić inną mątewką:




To Męcikał to może była osada służebna?...
Przy przymotniku sworne wymiękłem... Sforny-niesforny?
W kaszebskim to jam cienki Lolek...

[horpyna4]

W dzisiejszym dodatku do GW "Ale historia" jest artykuł na ten temat. Jak na zamówienie, polecam.

[randybvain]

Swora to wiązka, od zewrzeć. Rzekomo wiązka gałęzi sosnowych do gacenia.

[kornel-1]

randybvain napisał:

> Swora to wiązka, od zewrzeć. Rzekomo wiązka gałęzi sosnowych do gacenia.


W uzupełnieniu: Stefan Gołąbek w linkowanym artykule podaje, że (cytuję) nazwa wsi Swornigacie, wzmiankowanej już w 1272 r., pochodzi prawdopodobnie od ogaconej (uregulowanej) faszyną i "sfornej" odtąd rzeki Brdy. Według drugiej wersji w tym miejscu łączyły się (zwierały) ogacone brzegi.

Kornel

[ytartu]

kornel-1 napisał:

> randybvain napisał:
>
> > Swora to wiązka, od zewrzeć. Rzekomo wiązka gałęzi sosnowych do gaceni
> a.
>
>
> W uzupełnieniu: Stefan Gołąbek w linkowanym artykule pod
> aje, że (cytuję) nazwa wsi Swornigacie, wzmiankowanej już w 1272 r., po
> chodzi prawdopodobnie od ogaconej (uregulowanej) faszyną i "sfornej" odtąd rzek
> i Brdy. Według drugiej wersji w tym miejscu łączyły się (zwierały) ogacone brze
> gi.
>
> Kornel

Ciękawe, że gacie są sforni, a nie sforne.

[horpyna4]

Obecnie są "sworne", ale jakieś pół wieku temu jeszcze były oficjalnie "sworni". Widocznie dostosowano się do nazwy kaszubskiej; przynajmniej częściowo, bo pozostawiono "gacie", a nie "gace".

[ytartu]

horpyna4 napisała:

> A na Kaszubach wciąż istnieją Swornegacie i Męcikał. I dobrze.
>
> Powojenne zmiany nazw niemieckich na polskie były robione bez pojęcia. Wiele z
> tych miejscowości miało wcześniej polskie nazwy, ale nikt się tym nie zainteres
> ował.
>
> Często nazwy niemieckie były zniekształconymi dawnymi polskimi i powinno się te
> dawne przywrócić. Zamiast tego robiono tłumaczenie z tłumaczenia, albo nazywan
> o analogiczne do innych miejscowości, jeżeli nazwy niemieckie tych innych były
> podobne lub identyczne.
>
> Mam sporo starych map, więc coś wiem na ten temat. Jeżeli ktoś jest zainteresow
> any, mogę podać kilka ciekawostek.

Może mieszkańcy Swornychgaci i Męcikału nie wstydzą się nazw swoich miejscowości, ale Szczekaczki się wstydzili...

[ytartu]

horpyna4 napisała:

> A na Kaszubach wciąż istnieją Swornegacie i Męcikał. I dobrze.
>
> Powojenne zmiany nazw niemieckich na polskie były robione bez pojęcia. Wiele z
> tych miejscowości miało wcześniej polskie nazwy, ale nikt się tym nie zainteres
> ował.

Jakieś przykłady?

> Często nazwy niemieckie były zniekształconymi dawnymi polskimi i powinno się te
> dawne przywrócić. Zamiast tego robiono tłumaczenie z tłumaczenia, albo nazywan
> o analogiczne do innych miejscowości, jeżeli nazwy niemieckie tych innych były
> podobne lub identyczne.

Jakieś przykłady?

> Mam sporo starych map, więc coś wiem na ten temat. Jeżeli ktoś jest zainteresow
> any, mogę podać kilka ciekawostek.

Podaj!!!

[horpyna4]

Podam, ale na raty, bo za dużo pisania.

Na początek Drezdenko. Niemieckie Driesen, bo Brandenburczycy tak wymawiali słowiańską nazwę "Drzeń". W tym przypadku nadano po wojnie nazwę nie tylko przez nawiązanie do Drezna (Dresden), ale swoje dołożył wcześniej Sienkiewicz w "Krzyżakach", pisząc o Drzeniu "Drezdenko".

Teraz zagadka (latwa) - dlaczego Landsberg został nazwany Gorzowem (zaraz po wojnie nazwano go Gorzowem Wielkopolskim)?

Ciąg dalszy nastąpi.

[apersona]

horpyna4 napisała:


> Teraz zagadka (latwa) - dlaczego Landsberg został nazwany Gorzowem (zaraz po wo
> jnie nazwano go Gorzowem Wielkopolskim)?

Ja wiem! Ale bardzo się zdziwiłam że kiedyś ani Gorzów ani Wielkopolski

[horpyna4]

Kiedyś to była Kobyla Góra, ale Brandenburczycy założyli tam miasto mające być konkurencją dla polskiego pobliskiego Santoka. Santok był ważną przygraniczną osadą obronną, więc jego istnienie jako silnego grodu drażniło zachodnich sąsiadów.

[horpyna4]

Co do określenia "wielkopolski", to istniało w wielu nazwach miast. W czasach, kiedy było 49 województw, nie zawsze to pasowało do lokalizacji. Taki Krzyż Wielkopolski wylądował wtedy w województwie pilskim.

Nocowałam kiedyś w Krzyżu w nieistniejącym już chyba hotelu. Wpadłam w dziki zachwyt, jak zobaczyłam pieczątkę z jego oficjalną nazwą. O ile dobrze pamiętam, było to tak:

WPT "Noteć" w Pile
Z siedzibą w Wałczu
Oddział w Trzciance
Hotel Lubuski
(kod) Krzyż Wielkopolski

Ciekawe jest pochodzenie nazwy Krzyż. Dawno temu była to miejscowość o nazwie Łokacz, co pozostawiło ślad w nazwie północnego przysiółku "Łokacz Mały" i jeziora Łokacz. Niemcy oczywiście przerobili nazwę na Lukatz, bo taką mogli wymówić.

W czasach budowy linii kolejowych powstał tam węzeł - pociągi odchodziły w siedmiu kierunkach. Było to wielkie skrzyżowanie linii, więc nadano miastu (a właściwie dodano do poprzedniej) nazwę Kreuz. Na przedwojennej mapie jeszcze widnieje wersja Lukatz - Kreuz. Po wojnie pozostawiono sam Kreuz, do spolszczonej wersji dodano wielkopolskość, którą chętnie szafowano.

I tylko pociągów żal. Pozostały już chyba tylko cztery kierunki, a ja wciąż wspominam te likwidowane w pierwszej kolejności (do Człopy i do Skwierzyny). Czy zdarzyło się wam, żeby pociąg czekał na was, aż kupicie bilet w kasie? Mnie tak.

[ytartu]

horpyna4 napisała:

> Podam, ale na raty, bo za dużo pisania.
>
> Na początek Drezdenko. Niemieckie Driesen, bo Brandenburczycy tak wymawiali sło
> wiańską nazwę "Drzeń". W tym przypadku nadano po wojnie nazwę nie tylko przez n
> awiązanie do Drezna (Dresden), ale swoje dołożył wcześniej Sienkiewicz w "Krzyż
> akach", pisząc o Drzeniu "Drezdenko".

Powinni więc być Drzeń. W Drzniu? W Drzeniu? Czy może to była ta Drzeń (w Drzeni)?

> Teraz zagadka (latwa) - dlaczego Landsberg został nazwany Gorzowem (zaraz po wo
> jnie nazwano go Gorzowem Wielkopolskim)?

Nie wiem

> Ciąg dalszy nastąpi.

Czekam z cienierpliwoscią.

[horpyna4]

Apersona wie, ale nie napisała. No to podaję: przez analogię z Gorzowem Śląskim, który Niemcy również nazywali Landsberg.

Ciąg dalszy wkrótce.

[ytartu]

horpyna4 napisała:

> Apersona wie, ale nie napisała. No to podaję: przez analogię z Gorzowem Śląskim
> , który Niemcy również nazywali Landsberg.
>
> Ciąg dalszy wkrótce.

To jak właściwie Gorzów Wielkopolski powinien się nazywać po polsku?

[horpyna4]

Mógł pozostać Landsberg, istnieje przecież odmiana jabłek wyhodowana właśnie tam - jabłka landsberskie. I jakoś nikomu ta nazwa nie przeszkadza.

Mogła też być nazwa jednej z miejscowości leżąca na terenie tego miasta. Kobyla Góra pewnie dla wielu brzmi nieelegancko, ale Landsberg wchłonął jeszcze i inne miejscowości.

Tyle, że wtedy nikt się nad tym nie zastanawiał. Najprościej było zastosować analogię, jak zrobiono w wielu przypadkach. O jednym z nich, który odkryłam łażąc po terenach leżących za przedwojenną granicą, napiszę później.

[horpyna4]

Kilka kilometrów na południowy zachód od Drezdenka znajduje się wieś Trzebicz. Miała polską nazwę "Trzebieszów", Niemcy nazwali ją "Trebitsch".

Oczywiście po wojnie nie sprawdzono, jak się kiedyś nazywała, tylko dano nazwę bliską fonetycznie nazwie niemieckiej. I chyba takich przypadków było więcej.

Co do nazwy przez analogię, to na północny zachód od Tuczna była wieś Wieletowo. Niemcy dali jej nazwę podobną do ichniej nazwy miasta Złotów, więc po wojnie otrzymała nazwę "Złotowo".

Co prawda, Złotów bardzo dawno temu też czasem był nazywany od mieszkającego bardziej na zachód plemienia Wieletów. A od zestawu spółgłosek w-l-t do f-l-t jest blisko, stąd niemiecka nazwa Flatow.

Zresztą ze wsi Wieletowo - Złotowo niewiele pozostało, przeszli tamtędy krasnoarmiejcy. Może dziś coś tam jest, ale kilkadziesiąt lat temu nie było prawie nic.

[ytartu]

horpyna4 napisała:

> Mógł pozostać Landsberg, istnieje przecież odmiana jabłek wyhodowana właśnie ta
> m - jabłka landsberskie. I jakoś nikomu ta nazwa nie przeszkadza.
>
> Mogła też być nazwa jednej z miejscowości leżąca na terenie tego miasta. Kobyla
> Góra pewnie dla wielu brzmi nieelegancko, ale Landsberg wchłonął jeszcze i inn
> e miejscowości.
>
> Tyle, że wtedy nikt się nad tym nie zastanawiał. Najprościej było zastosować an
> alogię, jak zrobiono w wielu przypadkach. O jednym z nich, który odkryłam łażąc
> po terenach leżących za przedwojenną granicą, napiszę później.

Ja bym spolszczył do Lancberg Gorzów rzeczywiście wydaje się ni z gruszki ni z pietruszki, ale teraz są dwa Gorzowy w Polsce, i oba nazywały się Landsberg po niemiecku
Może nie było czasu tuż po wojnie na sprawdzanie wszelkich szczegółów?

[horpyna4]

Ja nie czepiałabym się "ds", w języku polskim to zestawienie istnieje. Np. w nazwisku "Piłsudski".

I jeszcze taki drobiazg. Na Pomorzu i przyległych obszarach popularnymi końcówkami nazw miejscowości były "-owo" i "-ewo", a nie "-ów" i "-ew".

W Woldenbergu, czyli Dobiegniewie, był oflag. Tyle że forma "w Dobiegniewie" nie mówi nic o końcówce; przed wojną Polacy używali nazwy "Dobiegniewo" (co zachowało się w nawiasie na przedwojennych mapach), po wojnie zrobił się z tego Dobiegniew.

[ytartu]

horpyna4 napisała:

> Ja nie czepiałabym się "ds", w języku polskim to zestawienie istnieje. Np. w na
> zwisku "Piłsudski".
>
> I jeszcze taki drobiazg. Na Pomorzu i przyległych obszarach popularnymi końcówk
> ami nazw miejscowości były "-owo" i "-ewo", a nie "-ów" i "-ew".
>
> W Woldenbergu, czyli Dobiegniewie, był oflag. Tyle że forma "w Dobiegniewie" ni
> e mówi nic o końcówce; przed wojną Polacy używali nazwy "Dobiegniewo" (co zacho
> wało się w nawiasie na przedwojennych mapach), po wojnie zrobił się z tego Dobi
> egniew.

To prawda, Pomorze i Wielkopolska używają końcówki "-o" (Makowo koło Iławy), Śląsk, Małopolska i Mazowsze nie mają tego "-o" (Maków Podhalański i Mazowiecki). Ale to nie jest 100%-owa reguła. Jest przecież Szczecin, Koszalin, Tczew, Słupsk i Gdańsk, a nie Szczecino, Koszalino, Tczewo itd.

A więc Gorzów aż tak nie razi, przynajmniej mnie, nie upieram się, że Gorzowo byłoby lepsze. Ale oczywiście, jeśli miasto założone zostało przez Niemców i nie miało nigdy polskiej nazwy mógłby zostać Landsberg, choć ja nadal wolę Lancberg (jak Lanckorona). Może zresztą Zielona Góra i Jelenia Góra też powinny były zostać? Czy też używano wcześniej polskich odpowiedników? Prawdopodobnie po wojnie ważny był też aspekt psychologiczny, ludzie nie chcieli pewnie niemiecko brzmiących nazw. W Alzacji i Lotaryngii pozostały nazwy niemiecko brzmiące, czytane są tylko z francuską.

Polonizacja nazw miejscowości dotyczy zresztą nie tylko Śląska i Pomorza, wszystkie nazwy na terenie b. Wlk. Księstwa Litewskiego są przecież spolonizowane, chyba że założone przez Polaków później. Polskie odpowiedniki mają też miejscowości na Spiszu, Orawie, Milsku, Łużycach i Połabiu. Widzę zresztą w Wikipedii, że Zgorzelec to kiedys były Gorlice:
pl.m.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82abie#/media/Plik%3AMarchia_Wschodnia_ok._1000.svg
Jak ktoś mialby czas i ochotę to można by stworzyć wirtualną mapę Polski z alternatywnymi nazwami, które mogą być bardziej właściwe, niż obecne.

[horpyna4]

Co do Zgorzelca, to na lewym brzegu Nysy Łużyckiej pozostała stara nazwa, oczywiście w wersji niemieckiej.

A nazwy alternatywne istnieją również i dziś tam, gdzie nie są zaszłością. Jakieś 20 lat temu została wydana mapa Pojezierza Kaszubskiego z nazwami miejscowości w wersji zarówno polskiej, jak i kaszubskiej - każda miejscowość ma na niej dwie nazwy. Kilka lat później pojawiła się w takiej wersji również mapa całych Kaszub.

W okolicach Opola widziałam kilka lat temu sporo dwujęzycznych tablic z nazwami miejscowości. Nie wiem, czy jeszcze istnieją, bo obecna władza hołubi "prawdziwych Polaków", a ich te tablice drażniły.

[ytartu]

horpyna4 napisała:

> Co do Zgorzelca, to na lewym brzegu Nysy Łużyckiej pozostała stara nazwa, oczyw
> iście w wersji niemieckiej.
>
> A nazwy alternatywne istnieją również i dziś tam, gdzie nie są zaszłością. Jaki
> eś 20 lat temu została wydana mapa Pojezierza Kaszubskiego z nazwami miejscowoś
> ci w wersji zarówno polskiej, jak i kaszubskiej - każda miejscowość ma na niej
> dwie nazwy. Kilka lat później pojawiła się w takiej wersji również mapa całych
> Kaszub.
>
> W okolicach Opola widziałam kilka lat temu sporo dwujęzycznych tablic z nazwami
> miejscowości. Nie wiem, czy jeszcze istnieją, bo obecna władza hołubi "prawdzi
> wych Polaków", a ich te tablice drażniły.

To Zgorzelec powinien się właściwie nazywać Zgorzelec czy Gorlice? Gorzów Wlkp. Gorzów czy Landsberg / Lancberg? To oczywiście tylko rozważania teoretyczne, bo zmiana nazwy miejscowości jest praktycznie dzisiaj niewykonalna. Ciekawy byłby słownik etymologiczny wszystkich miejscowości polskich, czy o polskich nazwach.

Ogorzałe oblicze ziemi, Tej ziemi...

[dar61]

'...Zgorzelec czy Gorlice? [...] Gorzów czy Landsberg / Lancberg?...'

W lasach moich Kresów Zachodnich jest sioło o nazwie Spalonki...
Pod tutejszym miastem wojew... marszałkowskim wyrasta dzielnica przemysłowa o nazwie Spalony Las.
Na południu tysiącletnie, bez mała, grody - Żary i Żagań.

'...Ciekawy byłby słownik etymologiczny wszystkich miejscowości polskich, czy o polskich nazwach...'

[ytartu]

dar61 napisał:

> '...Zgorzelec czy Gorlice? [...] Gorzów czy Lan
> dsberg / Lancberg?...'
>
> W lasach moich Kresów Zachodnich jest sioło o nazwie Spalonki...
> Pod tutejszym miastem wojew... marszałkowskim wyrasta dzielnica przemysłowa o n
> azwie Spalony Las.
> Na południu tysiącletnie, bez mała, grody - Żary i Żagań.
>
> '...Ciekawy byłby słownik etymologiczny wszystkich miejscowości polskich, cz
> y o polskich nazwach...'
>
>

Gorlice są też koło Rzeszowa

[horpyna4]

Tyle, że te koło Rzeszowa mogą mieć nazwę pochodzenia ukraińskiego - od gardła, albo od synogarlicy.

[horpyna4]

A ściślej - łemkowskiego, bo okolice tych Gorlic, to tereny łemkowskie.

[ytartu]

horpyna4 napisała:

> A ściślej - łemkowskiego, bo okolice tych Gorlic, to tereny łemkowskie.

Na stronie miasta Gorlice czytam:
"Wywodzi się przypuszczalnie od miejsca wypalonego – wygorzałego (wg Haliczera) lub słowa „gorlica” mogącego określić położenie osady na górkach, czyli w terenie pagórkowatym. Powołując się na teksty Wacława Potockiego (XVII w.) Barut sugeruje, że pierwotnie nazwa była rodzaju żeńskiego („Gorlica”) podobną do okolicznych (Ropica, Moszczenica, Nowica, Banica, Osobnica). W nazewnictwie rusińsko-łemkowskim nazwa Gorlic to Horłycia, czyli gardło."

www.gorlice.pl/pl/359/0/nazwa-i-herb-miasta.html

[horpyna4]

Z pewnej piosenki łemkowskiej wiem, że horłycia to też synogarlica.

A co do Łemków, to kiedyś zastanawiałam się, skąd to "łem" w ich języku. I kiedyś doznałam olśnienia, a było krótko po rozpadzie Czechosłowacji. Otóż na wagonach towarowych służących do przewozu "tylko" jednego rodzaju materiałów u Czechów było "jen", a u Słowaków "len". Od "len" do "łem" jest już blisko.

Czyli staropolskie "jeno", to czeskie "jen", słowackie "len", a łemkowskie "łem".

[stefan4]

horpyna4:
> Czyli staropolskie "jeno", to czeskie "jen", słowackie "len", a łemkowskie "łem".

Czy ,,jeno'' (więc i ,,ino'') nie pochodzi od ,,jedno''?

- Stefan

[horpyna4]

Hmmm... współczesnymi odpowiednikami tego "jeno" są "tylko" i "lecz". Takie same dwa (zresztą dość bliskie sobie znaczenia, choć nie synonimy) ma "łem", które fonetycznie jest niezbyt blisko "jeno" (od "ino" ma jeszcze dalej).

[stefan4]

horpyna4:
> Hmmm... współczesnymi odpowiednikami tego "jeno" są "tylko" i "lecz".

Ja tylko sobie pomyślałem, że
    ,,Miłuję Ciebie jeno'' oraz
    ,,Miłuję Ciebie jedną''
leżą dość blisko siebie. Ale się nie uprę, bo w staropolszczyźnie nie jestem biegły.

- Stefan

[ytartu]

horpyna4 napisała:

> Hmmm... współczesnymi odpowiednikami tego "jeno" są "tylko" i "lecz". Takie sam
> e dwa (zresztą dość bliskie sobie znaczenia, choć nie synonimy) ma "łem", które
> fonetycznie jest niezbyt blisko "jeno" (od "ino" ma jeszcze dalej).

"Tylko" to "jedynie".

[apersona]

ytartu napisał:

> horpyna4 napisała:
>
> > Hmmm... współczesnymi odpowiednikami tego "jeno" są "tylko" i "lecz". Tak
> ie sam
> > e dwa (zresztą dość bliskie sobie znaczenia, choć nie synonimy) ma "łem",
> które
> > fonetycznie jest niezbyt blisko "jeno" (od "ino" ma jeszcze dalej).

> "Tylko" to "jedynie".

One and only też jakby bliskie

Hafty

[ytartu]

ytartu napisał:

> "Dziennikarz "GW" Bartłomiej Kuraś poinformował, że mieszkańcy Suchych-Cipek mi
> eli dosyć kpin z nazwy swojej miejscowości."
>
> moto.pl/MotoPL/7,88389,29327357,od-stycznia-na-podhalu-juz-nie-ma-cipek-mieszkancy-mieli-dosc.html#e=RelRecImg6
> A czy istnieje jeszcze Szczekaczka w woj. małopolskim?...

Cipki to po prostu hafty. Na Słowacji i w Słowenii odbywają się cipkarskie festiwale:
www.folklorfest.sk/21-cipkarsky-festival/
mao.si/en/zbirka/cipkarski-festival/
Cipki powinny więc były zostać

[horpyna4]

A wieś Skurgwy nie zmieniła nazwy. Przynajmniej oryginalna i niepowtarzalna; jest ok.10 km na północny wschód od Grudziądza.

Z kolei na południowy zachód od tegoż Grudziądza leżą wsie Górne Wymiary i Dolne Wymiary.

[ytartu]

horpyna4 napisała:

> A wieś Skurgwy nie zmieniła nazwy. Przynajmniej oryginalna i niepowtarzalna; je
> st ok.10 km na północny wschód od Grudziądza.

Skurgwy jest fajne. Gdyby nie było tego g to pewnie by chcieli zmienić. Mieszkańcy wsi Gnojnica koło Ropczyc też nie chcą zmiany nazwy. Ale Szczekaczki ludzie nie chcieli. I Cipek widocznie też nie.

> Z kolei na południowy zachód od tegoż Grudziądza leżą wsie Górne Wymiary i Doln
> e Wymiary.

Tam niedaleko jest też Dolna i Górna Grupa.

[horpyna4]

Wymiary lepsze, kojarzą się z obwodem biustu i bioder.

A nazw związanych z gnojem jest więcej. Znam Gnojno i Gnojnik.

[kornel-1]

Polecam lekturę artykułu "Nazwy żartobliwe na mapie Polski" Stefana Gołąbka w: Ziemia 1979, Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze "Kraj".
To prawdziwa kopalnia wiedzy — tym ciekawsza, że wiele z zabawnych nazw w ciągu półwiecza zostało już zmienionych.
Przykład: konia z rzędem temu, kto wie, że żleb Pod Wysranki w Dolinie Kościeliskiej to współcześnie Dolinka Zbójnicka.

Nazwy wsi i przysiółków bywają... odważne. Ot, choćby Gapia Dupa, przysiółek w pobliżu Glinek pod Puckiem; Gównicha — kolonia wsi Dąbrowy pod Otwockiem; Pstra Suka — wieś na Kartuzach; Śmiedzica — wieś koło Gryfina. Są też nazwy zabawne, choćby Niemyje-Ząbki — wieś pod Prudnikiem; Ostatni Grosz — osada pod Pruszczem Gdańskim; Grzeczna Panna — wieś koło Szubina.

Kornel

[horpyna4]

Na zachód od Działdowa jest wieś Pierławki, a niecałe 10 km na zachód - Purgałki.

W ogóle w tamtych okolicach i bardziej na północny wschód jest sporo zabawnych i dziwacznych nazw. Niektóre pewnie mają pochodzenie pruskie, a te dalsze - jaćwieskie.

[horpyna4]

A blisko granicy litewskiej to można boki zrywać. Kwaterowałam kiedyś w Sejnach i złaziłam tamte tereny, nazwy naprawdę są tam jedyne w swoim rodzaju.

[ytartu]

horpyna4 napisała:

> A blisko granicy litewskiej to można boki zrywać. Kwaterowałam kiedyś w Sejnach
> i złaziłam tamte tereny, nazwy naprawdę są tam jedyne w swoim rodzaju.

Jakieś przykłady?...

[horpyna4]

Jenorajście, Dziedziule, Wilkopedzie, Kompocie, Rejsztokiemie, Półkoty, Remieńkiń, Nożegary...

[ytartu]

horpyna4 napisała:

> Jenorajście, Dziedziule, Wilkopedzie, Kompocie, Rejsztokiemie, Półkoty, Remieńk
> iń, Nożegary...

Fajne! 🤩🙃👍

[horpyna4]

Oczywiście jest tam też wiele miejscowości o nazwach pochodzenia litewskiego, kończących się na "-iszki"; choćby Szypliszki, Trakiszki, Ejszeryszki, czy Wojciuniszki.

Kompocie

[ytartu]

horpyna4 napisała:

> Oczywiście jest tam też wiele miejscowości o nazwach pochodzenia litewskiego, k
> ończących się na "-iszki"; choćby Szypliszki, Trakiszki, Ejszeryszki, czy Wojci
> uniszki.

A Kompocie - mieszka się w Kompociu, Kompocim czy Kompociach?

[horpyna4]

Przejęzyczenie, oczywiście Purgałki są na wschód od Działdowa; dopiero teraz zobaczyłam, jaką bzdurę napisałam.

[ytartu]

kornel-1 napisał:

> Polecam lekturę artykułu "Nazwy żartobliwe na mapie Polski" Stefana Gołąbka w:
> Ziemia 1979, Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze "Kraj".
> To prawdziwa kopalnia wiedzy — tym ciekawsza, że wiele z zabawnych nazw w ciągu
> półwiecza zostało już zmienionych.
> Przykład: konia z rzędem temu, kto wie, że żleb Pod Wysranki w Dolinie Kościeli
> skiej to współcześnie Dolinka Zbójnicka.
>
> Nazwy wsi i przysiółków bywają... odważne. Ot, choćby Gapia Dupa, przysiółek w
> pobliżu Glinek pod Puckiem; Gównicha — kolonia wsi Dąbrowy pod Otwockiem; Pstra
> Suka — wieś na Kartuzach; Śmiedzica — wieś koło Gryfina. Są też nazwy zabawne
> , choćby Niemyje-Ząbki — wieś pod Prudnikiem; Ostatni Grosz — osada pod Pruszcz
> em Gdańskim; Grzeczna Panna — wieś koło Szubina.
>
> Kornel

Super! Ten artykuł jest dostępny online? Koło Leszna jest Biały Kał. W każdym razie był, może już zmieniony... Pod Krakowem jest Prawda, tego chyba nikt nie zmieni, bo w Prawdzie pewnie każdy chciałby mieszkać

[kornel-1]

Nie sprawdzałem. Mam wersję papierową.

[stefan4]

kornel-1:
> Pstra Suka — wieś na Kartuzach


Raczej na Kaszubach...

- Stefan

[ytartu]

stefan4 napisał:

> kornel-1:
> > Pstra Suka — wieś na Kartuzach
>
>
> Raczej na Kaszubach...
>
> - Stefan
>

Raczej tak