Święto Zmarłych w PRL

[aelle]

W latach 60-tych byłam małą dziewczynką)) lecz do dziś pamiętam wygląd
cmentarza w tamtym czasie- większozść grobów ziemnych, niektore tylko
obwiedzione betonem, a w ziemię wetkniete zwykłe , białe , smukłe świece
tzw.stołowe i biale ,tylko!! białe chryzantemy. Dawało to nastrój powagi.
Jarmarcznośc wystroju wielu grobów obecnie razi moje estetyczne odczucia((.

[luccio1]

Prawda. Tyle, że podówczas było bliżej nie tylko wojny, ale także starej
Polski, i ludzie pamiętali, który dzień jest którym: 1 listopada = Wszystkich
Świętych, 2 listopada = Dzień Zaduszny. Pamiętam, że jeszcze w 1961 r., kiedy
zaczynałem szkołę podstawową, oba dni były jeszcze wolne od pracy (zresztą
Trzej Królowie także). Dopiero Gomułka zniósł za jednym zamachem i Trzech
Króli, i Zaduszki, zostawiając Wszystkich Świętych. O "Święcie Zmarłych"
zaczęto mówić dopiero za późnego Gierka, a w mowę potoczną pojęcie weszło
dopiero za Jaruzelskiego - przy czym, gdy np. Wszystkich Świętych wypadało w
poniedziałek, obchód "Święta Zmarłych" zaczynał się już w poprzedzającą sobotę.
Nie policzę dni urlopu zużytych na to, żeby być w Dzień Zaduszny jak należy i w
spokoju na wszystkich grobach moich Najbliższych.

[a_weasley]

luccio1 napisał:

> O "Święcie Zmarłych" zaczęto mówić dopiero za późnego Gierka,
> a w mowę potoczną pojęcie weszło dopiero za Jaruzelskiego -

E tam. Pamiętam z 1975 roku księdza tłumaczącego dzieciom, że to nie jest Święto
Zmarłych, bo już wtedy wszystkie gazety tak o tym pisały i wielu ludzi tak mówiło.

[tamsin]

mam bardzo duzo zdjec z dziecinstwa z cmentarza. Stary grobowiec rodzinny byl
rzeczywiscie tylko kupa ziemi, obwiedziny murem z betonu lub kamienia z
dyndajacym lancuchem. Na grobie mozna bylo sadzic kwiaty, i lezala tam
niedokladnie okreslona ilosc osob, chociaz byly wykute w kamieniu tylko trzy
imiona. W latach 80tych zaczeto robic "nowoczense" grobowce, z wypolerowanymi
plytami przykrywajacymi caly grob, nie trzeba juz bylo zmagac sie z chwastami.
Wiele osob wsadzalo kwiaty do butelek po mleku bo ladniejsze wazony by ukradli.

[babiana]

Teraz tez kradna. Moja mama zanosi na grob ojca tylko sztuczne wience czy tez
kwiaty. Ilekroc zaniosla ladne,z prawdziwych kwiatow wiazanki to zostaly
ukradzione.Kradna nawet co ladniejsze drzewka i iglaki. Ile ona juz nasadzila
tych iglakow dookola grobu.Zlodzieje potrafia wykopac nawet taki jalowiec.

[nolwen58]

Jako nastolatka pamietam rewie mody na cmentarzu,futra , kozuchy, nowe botki.
Pamietam jeden dzien , bardzo piekny, slonce , niemalze upal , a tu gdzie
niegdzie damy i gentelmeni w futrach i kozuchach upoceni z czerwonymi licami.
Wywolywal taki widok smiech , ale na cmentarzu nie wypada , wiec widac bylo
maskowane usmiechy, lub tlumiony chichot sie rozlegal .

[babiana]

Mnie sie kojarza z pieknymi bialymi chryzantemami. Ilez trzeba bylo sie
nachodzic i nawybierac aby byly najpiekniejsze. Chodzilam zawsze na grob mojego
dziadka, ktorego nie znalam. Umarl na kilka lat przed moim urodzeniem sie.

[tamsin]

te rewie mody na cmentarzach tez pamietam. we Wroclawiu, tuz przed 1 listopada
1983 roku, w sklepie Feniks pojawily sie supermodne plaszcze pikowane w duzych
ilosciach ale niestety tylko w dwoch kolorach: czerwonym i szarym. Na cmentarzu
praktycznie wszystkie kobiety mialy te plaszcze na sobie!

[maary5]

A te ziemne groby trzeba było przyozdobić ciętymi gałązkami z choinki.Ile sie
napłakałam,ręce grabiały a gałązki trzeba było wtykać równo.Bardzo mi się
podobało jak zamiast gałązek był mech-takie poduszki,wydadawało mi sie ze
znacznie mniej pracy przy tym jest.A świeczki były takie jak dzis do
pogrzewaczy-takie małe metalow.Wieksze to mój dziadek sam lał z wosku w
MUSZTARDÓWKACH :),i knoty też sam robił.A my dzieciaki zapalalismy świeszki
łodygami od liści kasztanowych.Kasztanowiec stoi do dziś,musi mnieć juz pond
100 lat.Po kilku latach ratowania (jakiś preparad pod kore wstrzykują)jakoś
dochodzi do siebie,juz go tak kasztanowiaczek czy jakoś tak nie atakuje.I
jeszcze pamiętam jak w latach 80-tych strasznie kopciły znicze-czarna chmura
nad cmebtarzami wisiała,ludzie się dusili a treacje nadaały sie do prania.Co
oni wtedy w te znicze lali -nie mam pojęcia.

[anuszka_ha3.agh.edu.pl]

W latach osiemdziesiątych pani w szkole przypominała: Jak pójdziecie z rodzicami
na groby, to odwiedźcie cmentarz żołnierzy radzieckich! Ciekawe właściwie,
dlaczego panie to mówiły - nikt ich nie pilnował, świadków nie było poza dziećmi
w klasie. A pamiętam, że przypomnienie o żołnierzach radzieckich było
obowiązkowo co roku.

Ja zatem z kolei przypominałam rodzicom: Idźmy na groby żołnierzy radzieckich!
Pani w szkole mówiła, żeby pójść! Na to rodzice niecierpliwie: Dobra, dobra -
chcesz żołnierzy, to pójdziemy do polskich. I ostatecznie zawsze lądowaliśmy na
grobie powstańców styczniowych. Też ładnie. Że byli oni styczniowi, to przez
dłuższy czas nie zdawałam sobie sprawy. Rodzice jakoś zapomnieli wyjaśnić.
Myślałam, że warszawscy. Naprawdę. Nie przeszkadzało mi, że cmentarz znajdował
sie kilkaset kilometrów od Warszawy...

Aha, na cmentarzu była też tzw. aleja zasłużonych, w której chowano co
wybitniejszych komuchów. Tata konsekwentnie mi wmawiał, że "tu leżą bandyci", co
rozumiałam bardzo dosłownie i twórczo - że w tej pięknej alei chowa się ciała
skazańców, przywiezione z więzienia po wykonanej egzekucji.

I tak oto wyglądała wroga i rodzima propaganda. Obydwie trochę nieudane, tak
sądzę z dzisiejszego punktu widzenia.


→ → → → → → → → → →
Odkryjmy Białoruś!
odkryjmybialorus.blox.pl

[meduza7]

Moja babcia robiła lampki na groby sama. Żyła w przekonaniu, że żadna
lampka "kupna" nie będzie się palić tak jak jej "robiona" bo te kupne mają
słabe knoty. No i faktycznie, żaden gotowy knot nie mógł się rownać z jej,
grubymi na palec knociskami z bawełnianych szmatek. Parafinę (kupowaną na
receptę, niby na oklady) mieszała z tłuszczem (ciotka zawsze zostawiała dla
niej smalec po smażeniu pączków), a lampki zbierała wypalone po cmentarzach. No
i potem zaczynało się mycie (całe mieszkanie upaprane sadzą), topienie tłuszczu
(nie daj Boże jak był zjełczały - kiedyś wracając ze szkoly otwarłam drzwi - i
odrzuciło mnie prawie piętro niżej) i nalewanie. Parafina zawsze przyjmowała
kolor brudnoszary, nie wiem, czy od resztek sadzy, czy tego tłuszczu. Jeśli
lampki postały dlużej w piwnicy (babcia przewidująco zaczynała produkcję już w
lecie) to pleśniały. Brzydkie toto było jak nieszczęście i obciachowe, ale
babcia na każdą sugestię, żeby jednak sobie dała spokój, ciężko się obrażała.

[luccio1]

Też sam robiłem. Materiałem były zwykłe świece stearynowe. Topiłem je w
rondelku, z roku na rok służącym tylko do tego celu - knoty z odzysku, złożone
na dwoje i mocowane na fikuśnej konstrukcji z drutu. Przetapiałem także ogarki
świeczek wypalonych na drzewku w minionym sezonie Bożonarodzeniowym. Pamiętam,
że kilkanaście lat pod rząd odnawiałem znicze-blaszaki (formatem podobne do
dzisiejszych podgrzewaczy). Te zresztą pamiętam z najwcześniejszego
dzieciństwa, kiedy kładliśmy je na naszych grobach, jeszcze ziemnych -
wieczorem trawa pięknie wyglądała w ich świetle.

[lady_in_dark]

z cmentarza z lat mlodosci (rocznik 1983) pamietam najbardziej strasznie
kopcace sie znicze w musztardowkach :) ale mialy one jakis swoj urok i do teraz
zostal mi sentyment...no i rewie mody - niewazne czy + czy -15 stopni - zawsze
te same lisy i norki :)
natomiast teraz z kazdym rokiem jestem coraz bardziej zalamana - na dlugosci
calej ok. 500 metrowej alejki prowadzacej do cmentarza w miescie wojewodzkim na
zachodzie Polski mamy jarmark - stoiska z: wata cukrowa, pierniczkami,
lizakami, krowkami, misiami haribo, kielbasa z grilla...brakuje tylko
kebaba...masakra :(

[anuszka_ha3.agh.edu.pl]

Ludzie, nie martwcie się! :-))
Te ludowe, jarmarczne nowości - stragany z jedzeniem, sztuczne wiązanki,
świecące konstrukcje zniczopodobne - to narodziny autentycznego folkloru. Za
kilkadziesiąt lat etnografowie będą to badać, a może nawet turyści zaczną
przyjeżdżać z zagranicy, żeby zobaczyć nasze tradycje związane z czcią zmarłych.

Mówię to zupełnie poważnie.

Słyszeliście o Wesołym Cmentarzu w jednym miasteczku w Rumunii?
Ludzie stawiają tam kolorowe groby z namalowanymi scenkami rodzajowymi i
wierszykami o nieboszczykach. I jest to zwyczaj, który nie ma więcej niż 50 lat.

Powinniśmy wręcz pielęgnować ten nasz folklor. Kicz jest czasem lepszy niż
sztuka wysoka.

→ → → → → → → → → →
Odkryjmy Białoruś!
odkryjmybialorus.blox.pl

[luccio1]

Dawniej przed Cmentarzem Rakowickim w Krakowie był zawsze "miodek turecki" -
jakaś szaro-beżowa masa, nieprawdopodobnie słodka.
Z nowszego folkloru: muzycy - soliści grający na różnych instrumentach
(skrzypce, saksofon...).
No i powtarzane z roku na rok "Zaduszki Cygańskie" w lasku tuż za płotem
cmentarza w Borku Fałęckim: ognisko, krąg ludzi wokół niego - no i flaszka -
jedna, druga, trzecia...

[jolunia01]

lady_in_dark napisała:

> ...z kazdym rokiem jestem coraz bardziej zalamana - na dlugosci calej ok. 500
metrowej alejki prowadzacej do cmentarza ... jarmark - stoiska z: wata cukrowa,
pierniczkami, lizakami, krowkami, misiami haribo, kielbasa z grilla...brakuje
tylko kebaba...masakra :(

Jeszcze baloników i piwa. To byłby piękny komplet. A serio - mnie też okropnie
wkurza robienie jarmarków tam, gdzie ich przenigdy być nie powinno. Jako
demonstracja braku gustu i wychowania spokojnie wystarczą co niektóre dekoracje
nagrobne.

[aelle]

A mojego dziadka wiózl czarny, oszklony karawan zaprzęzony wparę czarnych
koni.To akurat było piękne, tak uważam.

[tamsin]

tak a propos przewozu zwlok.. slyszalam jak w czasie PRL-u cala rodzina, wraz z
babacia do pilnowania dzieci, wyjechala na wczasy samochodem i niestety babcia
im zmarla na tych wakacjach. Gdy dowiedzieli sie ile bedzie kosztowalo
przewiezienie zwlok, to zawineli babcie w namiot i przewiezli na dachu
samochodu to Polski. Na granicy straznicy nawet ich zrozumieli i przepuscili
bez niczego. Ciekawe ile bylo w tym prawdy..