rubra
07.10.08, 10:19
Naczelna Rada Lekarska wezwała lekarzy do zaprzestania leczenia środkami
homeopatycznymi.
Stanowisko Naczelnej Rady Lekarskiej
z dnia 4 kwietnia 2008 r. w sprawie stosowania homeopatii i pokrewnych
metod przez lekarzy i lekarzy dentystów oraz organizowania szkoleń w tych
dziedzinach
Naczelna Rada Lekarska negatywnie ocenia zjawisko stosowania homeopatii i
pokrewnych nienaukowych metod przez niektórych lekarzy i lekarzy dentystów, a
także organizowanie szkoleń w tych dziedzinach przez instytucje i organizacje
mające sprawować pieczę nad prawidłowym wykonywaniem zawodów medycznych.
Stale narasta liczba dowodów oraz przekonanie środowisk naukowych w
medycynie, że homeopatię należy zaliczać do nienaukowych metod tzw. medycyny
alternatywnej, która proponuje stosowanie bezwartościowych produktów o
niezweryfikowanym naukowo działaniu.
Rada wyraża zaniepokojenie, że część lekarzy i lekarzy dentystów, jak
również niektóre organizacje lekarskie i uczelnie medyczne angażują się w
popularyzację homeopatii i pokrewnych metod, służąc pomocą w organizacji
szkoleń i działań mających na celu legitymizowanie oraz promocję homeopatii.
Naczelna Rada Lekarska uważa, że działania takie stoją w sprzeczności z
art. 57 Kodeksu Etyki Lekarskiej, który mówi: "Lekarz nie może posługiwać się
metodami uznanymi przez naukę za szkodliwe, bezwartościowe lub
niezweryfikowanymi naukowo. Nie może także współdziałać z osobami zajmującymi
się leczeniem, a nie posiadającymi do tego uprawnień", jak również ze
stanowiskiem Naczelnej Rady Lekarskiej Nr 24-02-IV z dnia 8 listopada 2002 r.
w sprawie tzw. medycyny alternatywnej.
Zapisy te zobowiązują Naczelną Radę Lekarską, inne organy samorządu
lekarskiego oraz wszystkich jego członków nie tylko do przeciwstawiania się
ww. tendencjom, ale również do popierania działań tych lekarzy, lekarzy
dentystów i organizacji lekarskich, których celem jest troska o zachowanie
racjonalnego charakteru medycyny praktykowanej w naszym kraju oraz
racjonalnego wydatkowania prywatnych i publicznych środków przeznaczanych na
leczenie.
Sekretarz Mariusz Janikowski
Prezes Konstanty Radziwiłł
Stanowisko zespołu ekspertów Naczelnej Rady Lekarskiej
w sprawie stosowania oraz promowania metod homeopatycznych
Zespół ekspertów NRL w składzie:
1. Prof. Włodzimierz Buczko (AM Białystok)
2. Prof. Tadeusz Chruściel (NRL Warszawa)
3. Prof. Zbigniew Gaciong (AM Warszawa)
4. Prof. Paweł Górski (UM Łódź)
5. Prof. Wiesław Jędrzejczak (AM Warszawa)
6. Dr hab. Romuald Krajewski (NRL Warszawa)
7. Prof. Jerzy Kruszewski (NRL Warszawa)
8. Prof. Cezary Szczylik (WIM Warszawa)
9. Prof. Piotr Zaborowski (AM Warszawa)
po zapoznaniu się z obecnym stanem wiedzy o założeniach, skuteczności,
bezpieczeństwie i konsekwencjach praktyk homeopatycznych stwierdza, że ta
metoda leczenia nie spełnia wymagań stawianych metodom stosowanym we
współczesnej medycynie i że jej zasady nie są zgodne z aktualną wiedzą
medyczną. W szczególności Zespół zwraca uwagę, że:
1. Podstawy homeopatii są sprzeczne ze współczesną wiedzą na temat
patogenezy chorób oraz patofizjologii.
2. Założenie homeopatii, że pobudzanie organizmu do walki z chorobą można
uzyskać przez stosowanie homeopatycznych dawek substancji, jest sprzeczne ze
znanymi i dobrze udowodnionymi mechanizmami działania środków leczniczych.
Według dostępnej wiedzy, potwierdzonej w ogromnej liczbie przeprowadzonych
zgodnie z wymogami nauki badań, wszystkie substancje w "dawkach symbolicznych"
są po prostu pozbawione działania.
3. Homeopatyczna zasada "podobne leczyć podobnym'' nie znajduje
potwierdzenia na gruncie empirycznym.
4. Twierdzenie homeopatów, że ta sama choroba u każdego pacjenta przebiega
zupełnie inaczej i że dlatego w tych samych schorzeniach należy u różnych
pacjentów stosować odmienne leki, jest sprzeczne z wiedzą medyczną. Tak
rozumiane "indywidualizowanie" postępowania uniemożliwia obiektywną
weryfikację skuteczności leczenia homeopatycznego.
5. Tłumaczenie mechanizmu działania leków homeopatycznych jest sprzeczne z
zasadami współczesnej chemii, farmakologii i immunologii, zwłaszcza z zasadą
zależności efektu leczniczego od dawki leku. Zasada ta sprawdziła się w
odniesieniu do wszystkich leków stosowanych w medycynie, których skuteczność
wielokrotnie potwierdzono w ściśle kontrolowanych warunkach.
6. Współczesna wiedza z zakresu chemii i fizjologii wskazuje, iż
nieprawdziwym jest twierdzenie, że lek homeopatyczny ma nabywać właściwą siłę
działania poprzez wielokrotne rozcieńczanie pierwotnej substancji, zwykle wodą
lub słabym roztworem alkoholu, często aż do rozcieńczenia "symbolicznego".
Twierdzenie, że dopiero homeopatyczne rozcieńczanie substancji pozwala na
uzyskanie bodźca ("potencji"), który jest zdolny uaktywnić zaburzone funkcje
organizmu do walki z chorobą, jest nie do zaakceptowania na gruncie
współczesnej fizjologii. Ponieważ wiadomo, że reakcje chemiczne i receptorowe
wymagają stężeń substratu powyżej 1:107, nie jest możliwe działanie leków
otrzymanych poprzez rozcieńczenie do potencji np. C12 (co odpowiada 1:1013) i
większych, gdy np. w rozcieńczeniu D22 (1:1022) w 100 ml "leku" może
występować zaledwie 1 cząsteczka pierwotnej substancji, a tym bardziej przy
jego jeszcze dalszym rozcieńczaniu (homeopaci stosują nawet preparaty o
"potencji" D200).
7. Zwiększanie siły działania leku homeopatycznego poprzez tzw.
"potencjalizowanie", czyli np. wstrząsanie nim w określony sposób, nie da się
wyjaśnić na gruncie jakiegokolwiek efektu znanego w fizyce lub chemii.
Przytaczane analogie z medycyną akademicką w aspekcie zalecania wstrząsania
leków przed użyciem są mylące, bowiem wstrząsanie służy jednie uzyskaniu
jednorodnej zawiesiny.
8. Stwierdzenie homeopatów, że działania ich leków nie da się wyjaśnić
utartymi, obecnymi uniwersyteckimi wyobrażeniami, powoduje, że często szukają
oni tłumaczenia mechanizmu działania produktów homeopatycznych poprzez
tworzenie spekulatywnych koncepcji, odwołujących się do magii. W tych
spekulacjach nie jest ważna obecność materialnej substancji w podawanych
lekach, ale pozostawione przez nią "piętno" "pamięć" lub "informacja", bowiem
to ona ma mieć zasadnicze znaczenie dla uzyskania efektu leczniczego. Jest to
sprzeczne z wiedzą z zakresu chemii, fizyki, fizjologii i farmakologii.
9. Niewłaściwe jest określanie preparatów homeopatycznych mianem "leki",
ponieważ nie mają one udowodnionej skuteczności oraz nie spełniają wymagań
stawianych przy rejestracji produktom leczniczym.
10. Brak zgodności co do rodzaju, dawek oraz jakości produktów stosowanych
w homeopatii i brak jasnych kryteriów stosowania leczenia uzupełniającego
czynią metody homeopatyczne praktykami tzw. medycyny alternatywnej lub
naturalnej oraz uniemożliwiają przeprowadzenie badań kontrolowanych zgodnych z
przyjętymi i sprawdzonymi zasadami nauki.
11. Obecnie brak jest wysokiej jakości dowodów przeprowadzonych według
zasad medycyny opartej na dowodach (EBM) dokumentujących skuteczność kliniczną
leczenia homeopatycznego przewyższającą placebo.
12. Żadne z wytycznych opracowanych przez ekspertów polskich naukowych
towarzystw medycznych nie zalecają stosowania metod homeopatycznych.
13. Fakt, że polskie przepisy prawne nie przewidują konieczności
przedstawienia dowodów skuteczności i bezpieczeństwa oraz uzasadnienia wskazań
do stosowania "leków homeopatycznych" przed ich rejestracją i dopuszczeniem do
wprowadzenia na rynek, nie zwalnia lekarza od odpowiedzialności za możliwe
skutki zaniechania leczenia metodami zgodnymi ze współczesną wiedzą medyczną.
14. Zasady etyki lekarskiej nakazują lekarzom stosowanie wyłącznie metod
zweryfikowanych naukowo. Ponieważ zastosowania metod homeopatycznych nie da
się uzasadnić naukowo, w przypadku niekorzystnego wyniku leczenia lub
