Hormony i choroby tarczycy

[rubi21]

Hormony tarczycy
Tarczyca jest jednym z największych gruczołów dokrewnych. Jej masa wynosi od
15 do 30 g. Położona na przedniej powierzchni szyi składa się z dwóch
symetrycznych płatów - prawego i lewego, połączonych wąskim pasmem tkanki
gruczołowej, tzw. cieśnią. Otoczona jest torebką zbudowaną z tkanki łącznej i
jest bardzo bogato unaczyniona. Przez 1 g tkanki tarczycowej przepływa w
ciągu 1 minuty około 5 litrów krwi.

Płaty tarczycy zbudowane są z drobnych płacików, z których każdy zawiera 20 -
40 ściśle do siebie przylegających pęcherzyków. W pęcherzykach znajduje się
tzw. koloid, będący miejscem magazynowania hormonów tarczycowych.

Wokół pęcherzyków tarczycowych umiejscowione są komórki, które różnią się
wyglądem od komórek tworzących pęcherzyki. Są to tzw. komórki C, których
funkcja jest inna niż pozostałej tkanki gruczołowej.


Funkcje tarczycy

Tarczyca wytwarza i wydziela do krwi hormony trójjodotyroninę (T3) i
tyroksynę (T4). Hormony te sterują przemianą materii we wszystkich narządach
i tkankach organizmu. Do produkcji hormonów tarczyca potrzebuje
wystarczających ilości jodu, który organizm przyswaja z pożywienia i
powietrza (jod jest pierwiastkiem lotnym). I tak np. masa jodu w tyroksynie
stanowi 65% masy hormonu, natomiast w trójjodotyroninie ok. 59%. Daje to nam
pojęcie o tym, jak ważny jest jod dla prawidłowej funkcji hormonalnej
tarczycy.

T3 jest hormonem "silniejszym" od T4. Jej aktywność biologiczna jest 2-4-
krotnie większa niż aktywność T4.

Hormony tarczycowe mają wielokierunkowy wpływ na wzrost i rozwój ustroju oraz
na metabolizm, czyli przemianę materii.

W okresie rozwoju regulują one wzrost tkanek i powstawanie niektórych enzymów
komórkowych, pobudzają dojrzewanie centralnego układu nerwowego i układu
kostnego.

Wpływ na przemianę materii to regulacja tzw. podstawowej przemiany materii
(czyli tempa spalania różnych substancji i tworzenia innych), transportu wody
i różnych pierwiastków, przemiany cholesterolu, wapnia, fosforu, białka i
innych związków chemicznych.

Oddziałując na przemianę materii i funkcję różnych komórek, hormony
tarczycowe odgrywają ogromną rolę w pracy układu pokarmowego, serca, mięśni i
układu nerwowego. Praktycznie mają znaczenie dla sprawności całego organizmu.

Funkcja tarczycy pozostaje pod ścisłą kontrolą podwzgórza i przysadki
mózgowej. Kiedy organizm "odczuwa" niedostatek hormonów tarczycowych
podwzgórze wydziela czynnik (hormon) uwalniający tyreotropinę (TSH - RH). Pod
wpływem hormonu uwalniającego przysadka "wysyła" tyreotropinę (TSH), która
pobudza tarczycę do produkcji i wydzielania do krwi jej hormonów.

Kiedy we krwi krąży zbyt dużo hormonów tarczycowych, przysadka
zostaje "wyłączona". Jest to tzw. mechanizm ujemnego sprzężenia zwrotnego
pomiędzy tarczycą i przysadką mózgową. W medycynie wykorzystuje się go w
diagnostyce nadczynności i niedoczynności tarczycy.

Żeby dobrze zrozumieć funkcję tarczycy warto poznać objawy jej niedoczynności
i nadczynności.

Niedoczynność

[rubi21]

Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy, najczęściej spowodowana niedoborem jodu w organizmie,
(ale może też być pooperacyjna czy pozapalna) ma implikacje kliniczne zależne
od wieku chorego. Wrodzona niedoczynność tarczycy (tzw. kretynizm tarczycowy)
prowadzi do ciężkich zaburzeń rozwoju organizmu, w tym do niedorozwoju
centralnego układu nerwowego.

Niedoczynność tarczycy w późniejszym wieku objawia się przyrostem masy ciała
(wskutek spowolnienia przemiany materii), nagromadzeniem substancji śluzowatych
w tkance podskórnej (tzw. obrzęk śluzowaty) z charakterystycznym wyrazem twarzy
(twarz "nalana", amimiczna), wypadaniem włosów. Pacjenci z niedoczynnością
tarczycy skarżą się na stałe uczucie chłodu, zaparcia, senność, suchość i
szorstkość skóry. Mają obniżoną temperaturę ciała. W badaniu stwierdza się
zwolnione tętno.

Wiele osób ma powiększoną tarczycę (wole niedoczynne), przysadka mózgowa
bowiem, "chcąc" doprowadzić do prawidłowego poziomu hormonów tarczycowych,
wydziela intensywnie TSH, co pobudza gruczoł tarczowy do rozrostu.

W badaniach krwi stwierdza się charakterystyczny dla niedoczynności tarczycy
wysoki poziom cholesterolu, a ponadto zaburzenia w oznaczeniach hormonów:
obniżone T3 i T4 oraz wysoki poziom TSH.

Nadczynność

[rubi21]

Nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy może być spowodowana uogólnionym rozrostem tkanki
gruczołowej (wole nadczynne), guzkiem (przeważnie tzw. gorącym) wydzielającym
zbyt dużo hormonów lub wczesną fazą zapalenia gruczołu tarczowego.

Chory z nadczynnością tarczycy to jakby przeciwieństwo chorego z
niedoczynnością: szczupły, często wręcz wychudzony i nadal chudnący, stale mu
ciepło, ma podwyższoną temperaturę ciała (stan podgorączkowy), skarży się na
biegunki, nerwowość, labilność emocjonalną (łatwo się denerwuje, miewa bez
powodu obniżony nastrój), drżenie rąk, kołatanie serca. W wyglądzie pacjenta
zwraca uwagę wygładzona, cienka i wilgotna skóra, błyszczące oczy, a w
przypadku postaci nadczynności tarczycy zwanej chorobą Gravesa - Basedowa -
wytrzeszcz oczu.

W badaniu układu krążenia stwierdza się przyspieszoną pracę serca, często
powyżej 100/min, i podwyższone ciśnienie tętnicze (przede wszystkim skurczowe).

W badaniach krwi stwierdza się obniżony poziom cholesterolu, wysokie wartości
hormonów T3 i T4 oraz niskie (czasami nieoznaczalne) TSH, jako że przysadka
mózgowa jest blokowana wysokim stężeniem krążących we krwi hormonów
tarczycowych.

leczenie

[rubi21]

Profilaktyka i leczenie

Leczenie niedoczynności tarczycy, niezależnie od jej przyczyny, polega na
doustnym podawaniu hormonów tarczycowych.

Profilaktyka wola niedoczynnego polega na spożywaniu jodowanej soli. W Polsce
jest to ważny problem, ponieważ istnieją całe obszary tzw. wola endemicznego w
tych regionach Polski, gdzie gleba i woda są ubogie w zawartość jodu
(szczególnie Polska południowa - Podkarpacie i Dolny Śląsk wzdłuż Sudetów).

Leczenie nadczynności tarczycy zależy od jej przyczyny i może być
farmakologiczne (leki hamujące czynność gruczołu - tzw. tyreostatyki, jod
promieniotwórczy) lub chirurgiczne (usunięcie guzka lub znacznej części wola).

Należy podkreślić, że zarówno nadczynność, jak i niedoczynność tarczycy są
groźne dla życia i nieleczone mogą doprowadzić do tzw. przełomu tarczycowego,
będącego stanem bezpośredniego zagrożenia życia i obciążonego niepewnym
rokowaniem.

Poza wspomnianymi wcześniej badaniami biochemicznymi, niezbędnymi w diagnostyce
chorób tarczycy, medycyna dysponuje całym warsztatem diagnostycznym
pozwalającym na ustalenie rodzaju patologii i podjęcie decyzji o sposobie
leczenia.

Z najczęściej wykonywanych badań można wymienić USG, scyntygrafię tarczycy,
zdjęcie rtg (w poszukiwaniu tzw. wola zamostkowego, które "schodzi" do klatki
piersiowej) i biopsję cienkoigłową wykorzystywaną w przedoperacyjnym
diagnozowaniu guzków.

Wspomniane wcześniej komórki C wydzielają hormon zwany kalcytoniną. Bierze ona
udział w regulacji poziomu wapnia i fosforu we krwi, powodując efekty w
znacznej mierze przeciwstawne do działania parathormonu (hormonu przytarczyc).

[tess-hashi]

rubi bardzo się napracowałaś. dzięki napewno forum będzie żyło.
pozdrawiam

[izu7]

Ja tez dziekuję za te informacje...staram sie o dziecko ( 1 poronienie), po tym
wydarzeniu miałam kłopoty z sercem i kardiolog przyglądał sie bacznie mojej
tarczycy ( wygląda na powiększoną) ,powiedział, że powinnam zrobić USG dla
swojego spokoju ......jednak nie zrobiłam tego, ponieważ kłopoty z sercem
minęły i uznałam , że wszystko ok...Robiąc badania do ginekologa robiłam także
TSH i wyszło w normie....jednak minął już prawie rok od tamtego wydarzenia i
nie mogę zajśc w ciążę...znowu zaczełam zastanawiac się nad tarczycą...W lutym
zamierzam sie gruntownie przebadać, moje poprzednie badanie TSH robiłam w
czerwcu ..warto sprawdzić , czy nic się nie zmieniło...Pozdrawiam serdecznie.

[aagata4]

do tych badan dorzuciłabym jeszce przeciwciała TPO i TG -są cdrogie i lekarze
ich ie chca zlecać, bo mało kto wie kjak to leczyć..ale skoro juz raz poroniłas
to wg mnie warto zrobic to badanie ....

U mnie przeciwciała przeciwtarczycowe okazuja sie byc przyczyna obu poronień
TPO mam 968 gdzie norma jest poniżej 35 ...

pozdrawiam

Agata