CHŁODNIK-CHOŁODZIEC

[dupekzoledny]

Jaka różnica
w p.tadeuszu trzy razy jest mowa o chołodzcu,dwa razy o chłodniku.

mżczyznom dano wódki.
zaczem eszyscy siedli
i chołodziec litewski milczkiem żwawo jedli.

[jarek_zielona_pietruszka]

"Chłodnik litewski "
Składniki:
1 l zsiadłego mleka, 250 ml śmietany, 30-40 dkg botwinki, 10 dkg szyjek
rakowych, szczypiorek, koperek, jajko ugotowane na twardo, 10 dkg pieczeni
cielęcej lub kury pieczonej bez kości, 10 dkg ogórków świeżych, 5 dkg
rzodkiewki, sól, cukier, zakwas z buraków do smaku.


Sposób przyrządzenia:
Botwinkę opłukać, oczyścić, pokrajać, ugotować w małej ilości lekko zakwaszonej
wody. Rzodkiewkę oczyścić, opłukać, pokrajać w półplasterki. Ogórki umyć, obrać,
pokrajać w paseczki usuwając pestki. Mleko połączyć ze śmietaną, roztrzepać
trzepaczką, dodać przestudzoną botwinkę, rzodkiewkę, ogórki, szyjki rakowe,
posiekaną zieleninę, pokrajaną w paseczki cielęcinę i pokrajane w cząstki jajko
oraz zakwaś, doprawić do smaku i pozostawić w chłodnym miejscu na kilka godzin.

[nobullshit]

Różnica jednej sylaby. Może wieszczowi do metrum raz pasowaly dwie,
a reaz trzy. :)

[paczka111]

Dawno, dawno temu czytałam wielką dysertację naukową na ten temat. Wynikało z
niej, że chłodnik to był chłodnik, natomiast chołodziec to zimne nóżki, czyli
galareta po prostu i Mickiewicz się nie rypnął, ale pisał o dwu różnych
potrawach.W mojej rodzinie, pochodzącej zza Buga, robiono i chłodniki
chołodziec, którego smaku próżno teraz szukać. Do chłodnika, jako absolutne
wykończenie, zawsze dodawało się troszkę pokrojonego kwiatu ogórka, za to nigdy
rzodkiewek. Gruby szczypior i koperek rzecz jasna.Szyjki rakowe to był raczej
pański styl, u nas było jajko. Chłodnik z kefiru albo jogurtu to raczej
świętokradztwo, albo całkiem inna zupa.

[dupekzoledny]

nie chodziło mi o przepis a o urok POLSKIEJ KUCHNI.
a chołodziec to faktycznie galareta z znóżek.tak jest nazywane w
ukrainie,białorusi,litwie,wśród polaków na łotwie. CHAŁADIEC.

[emka_1]

to rozpowszechniony swego czasu przez bikonta błąd, a raczej dorabianie
ideologii:( galareta z nóżek to studzienina.

a tu

[emka_1]

linka do słownikowego hasła
sjp.pwn.pl/haslo.php?id=7202

[dupekzoledny]

jeśli we wrześniu 2004 rozmawiam z ludzmi w łotwie-część tzw polska łatgalia i
oni mówią że chołodziec to galareta z nóżek/nie czytali bikonta i innych/ to
mam prawo im wierzyć.

[dupekzoledny]

rozmawiam z kobitką z ukrainy/iwanofrankowsk-stanisławów/ i ona mówi że
chaładiec to galareta z zimnych nóżek wieprzowych-nie mam podstaw jej nie
wierzyć.

nieno

[emka_1]

jasne, masz prawo im wierzyć. jednak czy to, co mówią jest zgodne z prawdą, to
zupełnie inna sprawa:) jedna kobieta z białorusi mawiała że fartuch po rosyjsku
to kwartuk, a druga, że podpiźnik (excuse my french). moja mamusia znała obie,
jedna nawet była nauczycielką rosyjskiego:)))

w okolicy, z której pochodził mickiewicz galareta była nazywana auszpikiem,
albo studzieniną, w rodzinie i wśród znajomych stamtąd nikt inaczej galarety
nie nazywał.

--
Dnem mojej duszy jest pierwotna mściwość
a moim herbem jest soczysta larwa

[gwendal]

A skąd pewność, że Mickiewicz pisząc posługiwał się tylko i wyłącznie leksyką z
okolicy, z której pochodził? Licentia poetica daje twórcy nieco dowolności,
prawda? Tym bardziej, że z zaprezentowanego we wcześniejszych postach materiału
wynika, iż słowo "chołodziec" w znaczeniu "galareta" wydaje się być używane na
większym obszarze niż auszpik, czy studzienina. Mickiewicz mógł poprostu wybrać
znany sobie wariant, o którym wiedział, że jest bardziej rozpowszechniony. A
jeśli jeszcze bardziej pasował mu do metrum, to sprawa nie powinna budzić
wielkiego zdziwienia.

Gwendal

słusznie

[emka_1]

piszesz 'wydaje się być':) dowody proszę, najchętniej z czasów współczesnych
wieszczowi, a nie obecnej, mocno zruszczonej polszczyzny z łotwy lub iwano-
frankowska:) btw. studzienina na ukrainie też jest znana.

[jottka]

gwendal napisał:

> A skąd pewność, że Mickiewicz pisząc posługiwał się tylko i wyłącznie leksyką
z okolicy, z której pochodził?


abstrahując od chłodnika, to na ten temat jest troche prac polonistycznych:) on
był dość maniacki w tej dziedzinie, nie tworzył nadpolszczyzny literackiej,
tylko posługiwał sie precyzyjnym lokalnym nazewnictwem (np. roślin w 'panu
tadeuszu'), ew. jeśli sięgał do leksyki niecodziennej (jak np. opis arkasów i
blemasów w uczcie weselnej), to brał ją ze znanych sobie książek kucharskich,
które były używane w 'jego okolicy'


co do samego chłodnika, to musiałabym poszperac, ale na pewno nie można
traktować dzisiejszego języka używanego przez litewskich polaków czy ukraińców
jako równoważnego z polszczyzną przełomu 18/19w. z okolic grodna czy innego wilna.

[dupekzoledny]

dobrze że polonusy z łotwy tego nie czytają-mocny byliby urażeni.
ZRUSYFIKOWANY język-toż tam polszczyznę słyszałem o niebo piękniejszą niż w w-
wie czy krakowie.
zreszta ojciec mój polak z łotwy-pamiętający czasy sprzed komuny, też mówił że
chołodziec to chołodziec -w rozumieniu galarety z zimnych nóżek a pamiętał czasy
bliziutkie adamowi-ok 100 lat póżniej.

[dupekzoledny]

staruszek potrafił przyrządzić rybkę w sposób opisany w 12 księdze-smażono-
pieczono-duszona.nie wiem jak to robił aale efekt był. a gdy na tym forumie
cytam o chińszczyznie-dreszcze mnie przechodzą.

ryba niekrojona

[brunosch]

wiesz, że ten przepis istnieje? Fakt, opis robienia tej ryby nie wzbudza
apetytu, ale chodzi o efekt na półmisku, a nie smak...

[dupekzoledny]

spopżywałęm tę rybkę ok.40 lat temu.pmiętam że był to szczupaczek.smak pamiętam
genialny-a może tylko w pamięci pozostał genialny. jak staruszek
technologicznie to czynił-zabij mnie nie wiem.może faktycznie sklejał kawałki
rybki.
O BIGOSIE.-tak czynił papcio na wakacjach.
duży gar kamionkowy warstwami
mięcho ,kapustka ,boczek ,mięcho,kiełbasa,kapusta itd. i ten gar do gorącego
pieca chlebowego.lał tam jescze chyba egri bikawer.w efekcie nie było
kapusty,mięcha kiełbasy-BYŁ BIGOS.

o ile

[emka_1]

pamiętam wieszcz nie zaczął inwokacji słowami "łotwo, ojczyzno moja" :)

btw. gdzie było napisane o rusyfikacji?

żywy język ma to do siebie, że przyjmuje obce naleciałości i usiłuje je
dostosować do swoich potrzeb. język współczesny, mimo najszczerszych chęci
użytkowników, będzie się różnił od języka sprzed powiedzmy 100 lat. będą w nim
słowa o tym samym znaczeniu, słowa, które zmieniły znaczenie, całkiem nowe
słowa, powstałe w duchu języka i wg. jego praw, a także całkiem obce słowa,
zaanektowane z innych języków. np. zamiast studzienina zacznie się mówić
galareta ( przez franc. od łac. gelare), albo przyjmie się niemal swojsko
brzmiący rusycyzm.

p.s. wybacz, ale argument wykorzystujący autorytet twojego ojca jest nieco
niezręczny - możemy się do bólu licytować przodkami i związkami rodzinnymi z
wieszczem, a i tak to nie zmieni faktu, że w ramach samej litwy, żmudzi i
białorusi język się nieco różnił, nie tylko melodią, ale również słownictwem.

[dupekzoledny]

jerum,jrum cały wykłąd o słowotwórstwie.łotwa o której dziś mówimy wtedy NIE
isTNIAŁA. kiedyś były to inflanty a ja mówię o rejonie zwanym łatgalią.
nie autorytet ojca a fakt że już wtedy ludzi interesowało co to takiego ten
chołodziec, a wybacz, bliżej im było i czasowo i geograficznie do żródła tego
chołodzca.
jeszcze dziś spotykam tam ludkó którzy pana tadfeusza znają na pamięć. i nie
mówią na izust a miękko NA PAMIĘĆ.

[dupekzoledny]

W TWOIM LIŚCIKU Z GODZ.0.30 jest coś o zruszczyonej polszczyznie.zajrzyj.