jak liczyli pieniądze

[herodot1111]

Czy ktoś zastanawiał się nad rozmową Kuby z Jankielem .Kuba dostał od
dobrodzieja złotówkę za sześć kuropatw a Jankiel mówił że da więcej bo po
dziesiątku za jedną .Czy to znaczy że dostałby 60 groszy ? Za sarnę Żyd
obiecywał dać całego rubla Lipczaki kochane kto to wyjaśni?

[matylda1001]

Wszystko przez to, że ówczesna złotowka dzieliła się na 30 groszy, a
rubel na 100 kopiejek. Kuba dostał od księdza za sześć kuropatw 30
gr. Gdyby sprzedał Jankielowi, to za kuropatwy miałby 60 groszy,
czyli całe 2 złote. Za sarnę Jankiel miał zapłacić całego rubla,
czyli 6 złotych i 20 groszy.
Zresztą poniżej masz całe wytłumaczenie tej tajemnicy.

"Re: Żyto
paszczakowna1 23.01.09, 13:34 Odpowiedz
Mam wrazenie, ze:

1zl = 30 gr = 15 kopiejek,
1 rubel = 100 kopiejek = 200 gr = 6 2/3 zl.

Re: Żyto
matylda1001 23.01.09, 14:19 Odpowiedz
Tak było od 1832 roku, kiedy to system polski został urzędowo
uzgodniony z systemem rosyjskim. Do 1842, w mennicy warszawskiej
bito złote i grosze z napisami polskimi i rosyjskimi, potem ruble i
kopiejki z podaną wartościa w złotych i groszach. a od 1863 juz bez
tej wartości. Jednak złote i grosze znajdowały sie nadal w obiegu i
ludność nadal przeliczała wydatki rubowe na system polski. Po
skasowaniu Banku Polskiego w 1885r. wydano oficjalny zakaz liczenia
w złotych i groszach, których już zresztą nie było w obiegu, nie
zmieniło to jednak zwyczaju: nadal ruble i kopiejki przeliczano na
złote i grosze. "

[herodot1111]

O co chodziło Kubie w rozmowie z Boryną o dalszą pracę gdy mówił "Cztery
papierki i rubla zadatku dołoży - to ostanę " Kto mógłby podać ceny ówczesnych
towarów i płac.

[paszczakowna1]

Sama sie zastanawiam od dluzszego czasu, co to byly te 'papierki'. 10 rubli
zdaje mi sie za duzo. Moze 3 ruble? (Za ZSRR byly banknoty 3-rublowe, moze
wczesniej tez?) Zatem Kuba negocjowalby 13 rubli rocznie.

Co do plac, wiem, ze w 1905 roku, robotnik niewykwalifikowany w W-wie (plci
meskiej, kobietom placono mniej) zarabial dziennie od 60 kopiejek (do 1.5 rubla,
ale to ostatnie raczej przy pracach sezonowych i niebezpiecznych typu budowa, i
to juz byla bardzo dobra placa). Ale wtedy juz byla inflacja - Chlopi sa raczej
osadzeni wczesniej, a ponadto Kuba mial mieszkanie i utrzymanie, no i na wsi
gotowki zawsze bylo znacznie mniej, wiec i inna wartosc miala.

[matylda1001]

Wprawdzie Kuba był pijany i poniosła go fantazja, ale nie aż tak.
Przecież chodziło tylko o podwyżkę. Myślę, że "papierek" to był
rubel. Jak inaczej rozumieć słowa Kuby: "Cztery papierki i jeszcze
jeden zadatku dołoży, to u niego ostanę". Czyli zadatkiem miałby być
piąty "papierek". W innym miejscu mówi o zadatku w postaci rubla.
Stawiam na to, że "papierek" to rubel. Kuba chciał w takim razie
podwyżkę wynoszącą 5 rubli. Boryna wynegocjował 3 ruble i dwie
koszule. Chyba obaj powinni być zadowoleni. Jeśli chodzi o płace i
wydatki to różnica między wsią i miastem była kolosalna. Tu możemy
porównać dane z "Chłopów" i z "Lalki", bo akcje obu powiesci toczą
się mniej więcej w tym samym czasie. Bylica dostawał od Hanki, za
wycug, 12 rubli na rok. Tyle samo, ale w naturze płaciła Weronka,
czyli roczne utrzymanie Bylicy (bardzo skromne), to około 24 rubli.
Panna Marianna w Warszawie twierdziła, że zarabiając jako szwaczka 8
rubli miesięcznie, czyli 96 rocznie nie jest w stanie sie utrzymać.
Można jej wierzyć, bo w tym czasie wynajęcie jednej izb w Warszawie
kosztowało około 58 rubli rocznie. Tymczasem parobek na wsi zarabiał
napewno poniżej 20 rubli rocznie (plus koszty utrzymania). Na
wychowanie sieroty państwo dawało (Kozłowa) 50zł rocznie, czyli
około 7,5 rubla. Wysocki, posiadając konia z furmanką miał zarabiać
u Wokulskiego 3 ruble na dzień, czyli około 900 rocznie. To
wyjątkowo dużo, bo przeciętny robotnik z furmanką, w Warszawie,
zarabiał w tym czasie 600 rubli rocznie, bez furmanki 250 rubli
rocznie. Antek wożący drewno na tartak cieszył się, że zarobi ze 300
zł. Chodziło o trochę ponad miesiąc wożenia. Dziennie wychodził mu
zarobek mniejszy niż 1,5 rubla. W czasie Wizyty Wokulskiego u
Łęckich panna Izabela miała na sobie strój stanowiący
równowartość... krowy. I to nie licząc kolczyków. Suknię Izy
Wokulski oszacował na 40 rubli, a to prawie tyle na ile Boryna
oszacował wartość graniastej.

[soova]

matylda1001 napisała:

I to nie licząc kolczyków. Suknię Izy
> Wokulski oszacował na 40 rubli, a to prawie tyle na ile Boryna
> oszacował wartość graniastej.

Ale i tak te kolczyki (150 rubli) przebiły wszystko, nieprawdaż? :D Dzisiaj byłoby gorzej, krowa tak ze 3.000 zł kosztuje, suknia, owszem, może, ale to już byłby szczyt szczytów :D, można mieć ładną sukienkę znacznie taniej.

Przy okazji: jaka jest różnica między rublem, a rublem srebrem, bo czasami spotyka się i takie rozróżnienia?

[matylda1001]

>Ale i tak te kolczyki (150 rubli) przebiły wszystko, nieprawdaż?<

Oj przebiły, przebiły. Bylica tych kolczyków nie zdążyłby przejeść
do końca życia. Nawet gdyby Pietrusiowi kuraski kupował :) 150 rubli
to przecież cały posag Nastusi.

>Przy okazji: jaka jest różnica między rublem, a rublem srebrem, bo
czasami spotyka się i takie rozróżnienia<

Były i złote ruble. Każde państwo musi miec pokrycie w złocie na
pieniądze (papierowe i metalowe) będące w obiegu. Jeżeli tego
pokrycia nie ma, nastepuje inflacja i siła nabywcza pieniądza spada.
Złote i srebrne monety dawały gwarancje stałej wartości. W
normalnych czasach siła nabywcza każdego rubla była taka sama.

[meduza7]

Inne czasy, inne państwo, ale... pamiętacie wentę z "Przeminęło z wiatrem"? Była
tam mowa o zbiórce na wojsko i kobiety cieszyły się, że zebrały jakąś tam kwotę
w srebrnych dolarach (a Rett chyba nawet zapłacił złotem), co było o wiele
więcej warte niż ta sama kwota w dolarach papierowych. Z rublami chyba rzecz
miała się podobnie, z tego co pamiętam, jak czytałam np o zaliczkach dawanych
Sienkiewiczowi na kolejne powieści, zawsze było zaznaczone, że jest to jakaś
kwota rs. czyli rubli srebrem.

[paszczakowna1]

Masz racje, chodzilo tylko o podwyzke (jakos mi w glowie utkwilo, ze calosc, a
nieslusznie). Ciekawe, ile calosc rocznego wynagrodzenia Kuby mogla wynosic? 30
rubli?

[matylda1001]

>Ciekawe, ile calosc rocznego wynagrodzenia Kuby mogla wynosic? 30
rubli?<

Nie wiem, czy dobrze kombinuję, ale... Parobcy nie dostawali zasług
miesięcznie, ale dwa razy do roku, na św. Jana i na Nowy Rok.
Jankiel zapytał Kubę (gdy ten przepijał pieniądze za kuropatwy) czy
odebrał zasługi, a Kuba powiedział, że przecież to nie Nowy Rok.
Chwilę wcześniej Kuba planował swoje wydatki. Chcial kupic kozuch,
buty i martwił się, że chociaż Boryna jest mu jeszcze winien 10
rubli, to nie wystarczy. Borynie bardzo trudno było rozstawać się z
pieniędzmi, więc mysle, że te 10 rubli, to zapłata za drugie
półrocze. Napewno nie dał Kubie żadnej zaliczki na poczet drugiego
półrocza, ale że był uczciwy i dokładny, a pieniądze miał, to
pierwsze półrocze mieli napewno rozliczone. Wychodzi mi, że Kuba
zarabiał 20 rubli rocznie gotówką, plus te ubrania i utrzymanie.
Poza tym Kuba był cenionym pracownikiem, godnym zaufania, no, prawa
ręka Boryny. Myśle, że leniwy i mniej doświadczony Pietrek nie
zarabial aż tyle.

[paszczakowna1]

Pytanie zatem, czy Kuba tak twardo negocjowal podwyzke zaslug polrocznych, czy
rocznych. Tak czy inaczej, procentowo imponujace. (Ale moze przedtem ponizej
wartosci pracy dostawal wynagrodzenie.)

> Poza tym Kuba był cenionym pracownikiem, godnym zaufania, no, prawa
> ręka Boryny. Myśle, że leniwy i mniej doświadczony Pietrek nie
> zarabial aż tyle.

Nie powinien, w kazdym razie. Ale Pietrek mogl dyktowac warunki ze wzgledu na
brak rak do pracy.

[matylda1001]

Oni wszystko jakos rocznie liczyli, czyli podwyżka też musiała być w
skali roku. Wszyscy mieli dochody poniżej wartości pracy. Antek, za
dzień morderczej pracy w tartaku dostawał 2,5 zł, potem młynarz
podwyższył mu na 3 złote. Mateusz, bądz co bądz, na kierowniczym
stanowisku, zarabiał 5zł i obiad. Pamiętsz zdziwienie Hanki
wysokością jego zarobków? Gdy Pietrek zaczął pracować u Boryny, to
jeszcze rąk do prcy nie brakowało, ale potem, Hance mógł sie
postawic.

[paszczakowna1]

> Oni wszystko jakos rocznie liczyli, czyli podwyżka też musiała być w
> skali roku. Wszyscy mieli dochody poniżej wartości pracy.

Wiesz, to trudno porownywac. Faktycznie, w stosunku do plac miejskich, to bylo
malo, ale na wsi gotowka miala inna wartosc. (Te 500 rubli Boryny byly
rzeczywiscie imponujace - ciekawe, na ile procent pozyczal?)

> Gdy Pietrek zaczął pracować u Boryny, to
> jeszcze rąk do prcy nie brakowało, ale potem, Hance mógł sie
> postawic.

I sie stawial (w sprawie jedzenia, ale w innych pewnie tez). I jakoby ktos go
chcial Hance podkupic. Jednak ta wygodna dla Pietrka sytuacja dlugo nie trwala,
wiec pewnie wiele nie zyskal.

[matylda1001]

>Wiesz, to trudno porownywac. Faktycznie, w stosunku do plac
miejskich, to bylo malo, ale na wsi gotowka miala inna wartosc. (Te
500 rubli Boryny byly rzeczywiscie imponujace - ciekawe, na ile
procent pozyczal?)<

To tak jak teraz. Za tę samą pracę w wielkim mieście dostanie sie
wyższą płacę, niż na prowincjonalnej wsi. 500 rubli w gotówce na wsi
to był prawdziwy majątek. Gdyby mieszkańcy Lipiec chcieli spieniężyć
swoje majątki, to nie każdy uzyskałby taką sumę. Nawet jak we
własnej chałupie mieszkał.

[kocur_zalogowany]

Papierki to były ruble, ale w prywatnych rozliczeniach nie było obowiązku ich przyjmować, więc miały siłę nabywczą ok 20-40% mniejszą od srebrnych rubli. Przy regulowaniu zobowiązań wobec skarbu państwa rubel papierowy miał równowartość srebrnego rubla.

[herodot1111]

Bardzo dziękuje za odpowiedzi ale zastanawiam się nad cenami z tamtych
czasów.Ile kosztowała krowa,koń,kura,sól,morga ziemi,zapaska,sznur korali.Jakie
były ceny u kowala,młynarza.Co mieszkańcy Lipiec zmuszeni byli kupować a co
wyrabiali sami? Z góry dziękuje za zainteresowanie tym tematem.Pzdrowienia

[paszczakowna1]

Krowa (dobra) 40 rubli, kon - chyba zaczynaly sie od okolo 100 rubli (na ile
tego slepego skradzionego szacowano?), kura - nienoszaca sie kilkanascie
zlotych, czyli zaczynaly sie od okolo 2 rubli (drogo - ale teraz kury i jajka sa
tak tanie, jak jeszcze nigdy w historii nie byly), morga ziemi - okazyjnie ugor
po 60 rubli, normalnie kolo 100 rubli.

Co do dobr konsumpcyjnych przemyslowych - nie mam danych. 2 kopiejki kosztowalo
wytworzenie talerza zupy w kuchni dla ubogich dzieci w W-wie, tyle pamietam z Prusa.

[matylda1001]

Kura nie dwa ruble, ale dwa złote!!!

[paszczakowna1]

> Kura nie dwa ruble, ale dwa złote!!!

Oczywiscie, odruchowo mi sie te ruble napisaly. 15 kopiejek znaczy. I tak drogo.

[matylda1001]

>Oczywiscie, odruchowo mi sie te ruble napisaly. 15 kopiejek
znaczy. I tak drogo<

:))) Paszczakowna, co z Tobą? Nie 15 kopiejek, ale 30 kopiejek.
1zł = 30gr = 15 kopiejek
2zł = 60gr = 30 kopiejek.

[paszczakowna1]

> :))) Paszczakowna, co z Tobą?

Sama sie sobie dziwie - tym bardziej, ze liczyc to ja na ogol potrafie. Chyba
nalezy zaprzestac pisania na forum w pracy, kiedy 95% uwagi jest na innych sprawach.

Tak czy inaczej, tym bardziej drogo. Zastanawiam sie, jak to przeliczyc na
dzisiejsza walute. Mozna by posluzyc sie przelicznikiem zlota z NBP (chyba
najprostszy sposob, choc o tyle zawodny, ze zloto teraz jest jednak dosc tanie),
teraz w NBP daja za zlote 5 rubli srednio 400 zl, czyli rubel to bylo okolo 80
naszych zl.

24 zl za nedzna kure, 80 zl za chustke, 400 zl za buty. Drogo bylo, zwlaszcza
gdy chodzi o artykuly przemyslowe.

[tt-tka]

paszczakowna1 napisała:


> Tak czy inaczej, tym bardziej drogo. Zastanawiam sie, jak to przeliczyc na
> dzisiejsza walute. Mozna by posluzyc sie przelicznikiem zlota z NBP

Imo lepiej przeliczac biorac pod uwage wartosc nabywcza pieniadza...



> 24 zl za nedzna kure, 80 zl za chustke, 400 zl za buty. Drogo bylo, zwlaszcza
> gdy chodzi o artykuly przemyslowe.

Ale to nie tak... w powiesci, ktorej akcja toczy sie w 1887 roku pani nabywa buciki u Hiszpanskiego za 4,5 rubla i juz te buty uznaje za drogie. Luksusowy gorset kosztuje zawrotna kwote 15 rubli !

W Lipcach Hanka robi u Jankla zakupy przed swiniobiciem - sol, przyprawy, chleby czy bulki, wodki wiecej, zeby juz na swieta starczylo i jeszcze mala butelka araku kosztowaly ja kilkanascie zlotych, czyli ok. 2 rubli. Kuba majac do dyspozycji te 10 rubli, ktore Boryna wyplaci za drugie polrocze jest w stanie kupic za to kozuch (niechby i krotki byl, za 5 rb), buty i dac rubla na wotywe za ojcow. Antek w mamrze ma "te kilkanascie zlotych", ktore mu Hanka zawiozla, a wraca z prezentami w postaci trzewikow i cieplej chusty dla Hanki, jakies drobiazgi dla Jozki i dzieci, cos dla kowalowej... kiedy Antek na targu chce wypic kieliszek i cos przegryzc, prosi ojca o zlotowke, wyjatkowej urody chustka 5 rubli (tyle co krotki kozuch), jedwabna wstazka rubla abo i 10 zlotych.
Nie znalazlam dotad cen narzedzi typu kosa, brona, plug, czyli to, co bylo niezbedne do pracy. A na tym oszczedzic sie nie dalo, bywalo (nie w Chlopach, ale bywalo), ze narzedzia bralo sie od sasiada na odrobek, bo nie starczalo na kupno wlasnych. Garnki gliniane byly tanie, zeliwne czy miedziane, czy emaliowane drogie jak zaraza.

Wg kalendarza rolniczego Strzeleckiego na rok 1878 len byl dwa razy poplatniejszy od pszenicy, mowa o cenach skupu, miod i wosk kilka razy poplatniejsze, welna kilkanascie. Przy czym to dotyczy cen towarow wazonych, nie mierzonych i Antek ma racje, kiedy upiera sie przy sprzedazy pszenicy na wage :)

[tt-tka]

herodot1111 napisał:

Co mieszkańcy Lipiec zmuszeni byli kupować a co
> wyrabiali sami?

Odpowiedz znajdziemy na jarmarku :)
Kupowali sprzety (lozka, skrzynie), uprzaz, garnki, sita i sieci, zapewne tez cebrzyki i skopki, bo o zadnym bednarzu w Lipcach nie slyszymy. Z pewnoscia kupne byly narzedzia metalowe, kosy, sierpy, plugi, brony... Michal to wyrabial, jak i kazdy kowal, ale byly w handlu i fabryczne.
Niektore drewniane narzedzia wytwarzali sami chlopi, Boryna czy Kuba struga osnik, cepy tez pewnie wlasnego wyrobu.
Buty, czapki kupne, czesc odziezy tez (sukmany, kozuchy, chusty, aksamitny gorsecik do paradnej kiecki) - welniaki, zapaski, plocienne koszule we wlasnym zakresie.
Artykuly zbytkowne, jako to grzebien, lusterko, wstazki, oraz szpilki i igly, farbki do jajek - kupne. Dziwne, na Podlasiu w tym czasie uzywano roslinnych wlasnych barwnikow... Hanka sama i przedla, i tkala, i farbowala, Tereska farbierzowi placila.

Zdziwilo mnie, ze i nici lipczanki kupuja, powinny miec wlasne, skoro mialy len. Nb nici na drewnianej szpulce kosztowaly wiecej niz takie same nici nawiniete na papierek :)

[seshat]

Jako tkaczka i prządka stwierdzam, że zapewne kupowały bawełnę. Tego ni huhu same nie wyhodowały i nie uprzędły. A dowody w postaci zbiorów muzealnych, że bawełnę nawet na naszej polskiej wsi używano, mamy jak najbardziej.

[herodot1111]

Szukajcie a znajdziecie.Kuba kiedy dawał na tacę w kościele,wrzucił złotówkę(30
groszy,15 kopiejek},wybrał 26 groszy, czyli jego ofiara to 4 grosze.Kiedy po
niedzielnym obiedzie odpoczywał i baczył na Borynowy inwentarz, wyliczał:za
strzelbę kowalowi trza by pięć rubli dać,kożuch na zimę pięć,buciska ze
trzy,dobrodziejowi na wotywę za ojców rubla."Ścierwa...że i nic nie
ostanie!...".Jagna oglądając chustkę,wzdychała - rubla warta.Kubie w karczmie
nie mogło się pomieścić w głowie ,że całego rubla przepił.Ale oto następna
zagadka: gdy szło o zakładanie szkoły krzyczano . " Na swoją uchwalim i pół
rubla z morgi,ana inszą ni szeląga".Co to znowu za szelągi?Kto to
wymiarkuje,Lipczaki kochane?

[matylda1001]

>.Co to znowu za szelągi?<

To akurat proste pytanie. Szelągów w Europie było wiele, ale tu
napewno chodzi o starą polską monetę, o wartości 1/3 grosza. Chłopi
oczywiście nie mogli jej pamiętać, ale widocznie funkcjonowała w
słownictwie, na oznaczenie znikomej ilości pieniędzy. Oni nie daliby
szeląga, tak jak my nie dalibyśmy ani centa. Powiedzenie takie.

[soova]

W uzupełnieniu: szeląga bili Krzyżacy od 1380 roku do połowy XV w. w miastach pruskich i na Pomorzu Zachodnim, miał wartość 1/3 grosza. W czasach Reymonta funkcjonował już tylko jako powiedzonko. :)

[paszczakowna1]

Znalazlam cos takiego (www.ornatowski.com/var.htm):

Ceny
Ceny w zaborze rosyjskim na początku XX w.:

* 1 pud żyta - 74 kopiejki
* 1 pud pszenicy - 93 kopiejki
* 1 pud ziemniaków - 24 kopiejki
* 1 pud wieprzowiny - 4,34 rubla
* 1 pud masła - 14,06 rubla
* 1 funt chleba czarnego - 3 kopiejki
* 1 funt cukru - 12 kopiejek
* koń roboczy - 49 rubli
* krowa dojna - 31 rubli
* prosię - 10,64 rubla
* 1 morga ziemi - 90 rubli
* podatek roczny od 1 morgi - 60 kopiejek

(# 1 pud = 16,38 kg
# 1 funt = 401,5 g = 0,4 kg)

Płace
Płace w zaborze rosyjskim na początku XX w.:

* robotnik rolny, w czasie żniw, z własnym sprzężajem - 1 rubel 31 kopiejek
dziennie
* robotnik rolny, w czasie żniw, bez sprzężaju, własne wyżywienie - 66
kopiejek dziennie
* robotnik rolny, w czasie żniw, bez sprzężaju, na wyżywieniu ziemianina -
53 kopiejki dziennie
* robotnica rolna, w czasie żniw, bez sprzężaju, własne wyżywienie - 46
kopiejek dziennie
* robotnica rolna, w czasie żniw, bez sprzężaju, na wyżywieniu ziemianina -
35 kopiejek dziennie