Niedostatki stylu

[lidias82]

Napiszcie, co rozumiecie przez stwierdzenie "niedostatki stylu"? Co dobry styl
winien mieć w sobie, by zasłużyć na miano "piękny"? Zapraszam do dyskusji.

[limotini]

Moje subiektywne odczucia jako czytelniczki:
1. Tekst powinien być liniowy, tzn. nie powinno być konieczności przeczytania
zdania jeszcze raz aby je zrozumieć, przykład "Otworzyła szeroko okna, luficiki,
drzwi wychodzące na podwórze zamknęła.".
2. W języku polskim nie ma czasu zaprzeszłego, a często forma "ciągła" nie różni
się od formy "jednorazowej". Dlatego konieczne jest takie budowanie zdań, by
było jasne z kontekstu, o co chodzi, a czytelnik nie musiał się domyślać.
Przykład: "Poszła do sklepu, kupowała mleko i wysyłała toto-lotka. Pomimo że nie
zarabiała dużo, lubiła wydawać pieniądze. Kiedy wychodziła ze sklepu niewiele
miała w portfelu". O wiele lepiej się czyta, gdy kontekst nie ma
niejednoznaczności (zawsze? wtedy? czy się udało?), np. "Poszła do sklepu, gdzie
kupiła mleko i wysłała toto-lotka. Pomimo że nie zarabiała dużo, lubiła wydawać
pieniądze. Również i tym razem wychodząc ze sklepu niewiele pieniędzy miała w
portfelu".

Oczywiście mogą być od tego wyjątki, ale powinny być przez autora stosowane
świadomie i celowo.

To są takie podstawy, dla mnie ważne, których zwykle nie analizuję, tylko
najzwyczajniej w świecie odkładam książkę. Jak mi się przypomni więcej, to napiszę.

[polskiedrogi]

Bardzo ciekawy temat. Pozdrawiam serdecznie i jutro napiszę, bo dziś nie mam czasu.

[klymenystra]

Co to za rewelacja z tym zaprzeszlym? Ja (i nie tylko ja) uzywam go, bo bardzo
praktyzny, mam wiec wrazenie, ze w literaturze sie prezentuje dobrze. Chyba, ze
literatura z gatunku rynsztokowych.

[limotini]

Możesz używac zaprzeszłego, czemu nie (choc ja na codzień nie używam
i nie bardzo wiedziałabym jak - możesz podac jakiś przykład, tak z
ciekawości?).

Chodziło mi o to, że w niektórych językach są proste zasady
następstwa czasów, a w polskim są bardziej delikatne. I dlatego
trzeba innymi środkami niż czas gramatyczny dawac czytelnikowi
informacje na temat kolejności zdarzeń.

mylisz czas zaprzeszły z

[znana.jako.ggigus]

aspektem
Poszła do sklepu i kupowała mleko oznacza, że jest w trakcie kupowania albo że
coś się w trakcie kupowania mleka stało.
Kupowała mleko i zobaczyła zdechłego szczura w butelce.

Poszła do sklepu, kupiła mleko o wypełniła totolotka w kiosku.

czas zaprzeszły w poslkim istnieje szczątkowo w trybie przypuszczającym - gdybym
(był) to wiedział np-

[micko8]

Chciałbym mieć numer telefonu kol. limotini. Może szybko nie
zadzwonię, ale kogoś takiego warto pamietać. To właśnie jest ktoś...

[zielonamysz]

Zgadzam sie.Limotini,zostan z nami..

[nobullshit]

(Pomijając świadome i czemuś służące zabiegi)
Nie można mieszać rejestrów językowych. Np. języka potocznego z literackim.
Wszelkie stylizacje należy wprowadzać konsekwentnie. I dostosować język do
postaci. Jeśli np. ktoś mówi językiem współczesnym, kolokwialnym, wręcz z
elementami slangu, nie może mu nagle, po młodopolsku "omotać" czegoś "pajęcza
sieć zapomnienia",
bo czytelnik zwymiotuje albo spadnie z krzesła ze śmiechu.

Taka pojedyncza uwaga, bo na ogólną refleksję pora jest zbyt późna.

[zooloza]

"Pajęcza sieć zapomnienia" to mrugnięcie okiem do czytelnika, sygnał mówiący, że
nie mamy do czynienia z taką postacią, o jakiej do tej pory myśleliśmy. Stąd
przewrotność stylu. Wymioty i spadanie z krzesła to - wydaje mi się - trochę
przesadzona reakcja.

[limotini]

No i oczywiście wszystko to czego uczono nas w szkole, najwyraźniej
nie bez kozery, w szczególności:
* Denerwuje mnie w książkach przypadkowe powtarzanie się słów w dwóch
sąsiednich zdaniach. "Nie wiedziała co z sobą zrobic. Jeszcze wczoraj
wiedziała, na czym stoi, dzisiaj już nie".
* Nieprawidłowe użycie związków frazeologicznych czy utartych form.
"Na widok zdechłej ryby zrobiło jej się niedobrze. Spojrzała w lewo -
i było jej jeszcze gorzej".
itd.

Okazuje się, że te zasady właśnie pokazują, że to, co jest naturalne
w mowie, do zaakceptowania na forum, to już napisane na papierze
sprawia, że język wydaje się jakiś taki bardziej chropowaty, cięższy
do czytania, mniej przyjemny.

[micko8]

Właśnie okazało się, że wyszło mi takie zdanie:

Gęstość gruczołów potowych na ciele w rzeczywistości u różnych ludzi
w różnych miejscach różni się niewiele, chociaż niewielkie
zróżnicowanie można czasem znaleźć u różnych populacji.

Wcale nie mówię, że się nie wstydzę...

[lidias82]

Dziękuję serdecznie za włączenie się do dyskusji. Z niecierpliwością czekam na
dalsze wypowiedzi. Spróbuje usystematyzować własne wrażenia na temat stylu i
podzielę się później moimi spostrzeżeniami.

[glima]

Fajny temat.
Osobiście lubię, gdy jest kwieciście – kocham zdania na pół strony,
wielokrotnie złożone, takie, jakie mają w zwyczaju pisywać Nabokov
czy Eco.
Dla mnie dobry styl to także – choć może to moje zboczenie – dużo
wtrąceń i porównań. Bez tego trudno czytelnika wprowadzić w
odpowiedni nastrój i przekazać to, co autor miał na myśli. Można
napisać: „wieczór był ciepły”, ale można też: „poprzez konary drzew
na drogę wlewały się ostatnie rozedrgane promienie słońca a
powietrze przesycała wibrująca muzyka tysięcy ukrytych w trawie
świerszczy”.
Nie lubię równoważników zdań. Oszczędności. Nie znoszę
niekonsekwencji – autor opisuje jakąś scenę długo, ze szczegółami, a
później – być może z braku weny – pisze: minęło trzydzieści lat i
spotkali się ponownie”. Wtedy okropnie się frustruję.

[ophelia78]

> Osobiście lubię, gdy jest kwieciście – kocham zdania na pół strony,
> wielokrotnie złożone, takie, jakie mają w zwyczaju pisywać Nabokov
> czy Eco.

Tu się zgadzam, ale na takie zabiegi może sobie pozwolić tylko ktoś, kto
naprawdę świetnie sobie radzi z takimi rozbudowanymi strukturami - żeby nie
trzeba było zdania czytać dwa razy, chcąc się domyślić o co chodzi.

[czepialska]

Lubię zawiłości zdaniowe charakterystyczne dla Borgesa, Camila Jose czy
O'Brien'a. Zdania wielokrotne złożone z dużą dozą "odautorskich" dywagacji... To
mi dopiero daje pełen obraz tego co czytam. Ale ktoś już tu o tym pisał więc nie
będę się powtarzać. Powiem jeszcze tylko, że jak czytam to najpierw widzę
obrazy, potem ruch, a dopiero na końcu pojawia się kontekst czy - jak kto woli -
fabuła.
Gdybym umiała tak pisać jak ci "przeklęci Latynosi", byłabym w pełni szczęśliwa
:)
-

[hophopi]

> Napiszcie, co rozumiecie przez stwierdzenie "niedostatki stylu"?

Kiepski styl? Nie zawsze jest pochodną niedostatecznej znajomości języka - można
napisać coś superpoprawnie i kiepsko zarazem, układając w kupki przyzwoite, ale
wyprane z wyobraźni zdania wyprasowane w kancik.
Mierzi mnie fraz pospolitość i przewidywalność, ich tuzinkowość rozmemłana, brak
polotu, soczystych metafor, zaskakujących spostrzeżeń, fajnych dialogów...

[glima]

A tak z ciekawostek. Gdzieś czytałam, że Maria Dąbrowska podczas
pisania stosowała pewną zasadę. Nigdy nie powtarzała dwa razy tego
samego słowa na jednej stronie. Dość karkołomne, ale świadczy
również o kunszcie autorki.

[ophelia78]

Męczą mnie aliteracje i rymy, bo - jak się okazuje - nawet w prozie można się na
nie natknąć; dziś widziałam zdanie "Ale Ala nie wiedziała".

[certain_whatsit]

Zdradzę się na forum z moim własnym kodeksem wiedźmińskim,
opracowanym metodą prób i błędów.

1. Unikaj powtórzeń, chyba że doskonale wiesz, co robisz, i jest to
zabieg celowy. Irytujące i czasem trudne do wyplenienia są
zwłaszcza "się" w każdym zdaniu. "Zerwała się na równe nogi i
puściła się pędem w jego stronę". Brr. Trzeba pokombinować.

2. Nie mieszaj rejestrów - o tym już było. Ze swojej strony
przestrzegam przed pozornie niewinnymi a nadużywanymi "gdyż"
i "ponieważ". "Bo" zazwyczaj wystarcza, "aczkolwiek" jest tylko do
zadań specjalnych, w stylizacjach. "Lubię żurek, aczkolwiek wolę
pomidorową" - brr.

3. To, co ujdzie w mowie, w piśmie zgrzyta. Pilnuj więc
wszystkich "mnie" na początku zdania oraz "tę". "Mi się to nie
podoba, więc olewam tą zasadę". Nie radzę.

4. Rozsądnie dawkuj spójniki. Wszystkie
te "jednak", "więc", "chociaż" pozwalają śledzić tok myśli autora i
kontrolować, czy zdanie A płynnie przechodzi w zdanie B; czy jest z
nim powiązane logicznie.

5. Uważaj na inwokacje, wołacze itp.
- Wróciłam, mamo.
- To dobrze, Kasiu. A teraz, Kasiu, posprzątaj.
- Mamo! Przecież mam jutro klasówkę.
Kto tak mówi? Ciarki przechodzą człowieka po plecach. Uwaga do
tłumaczy z angielskiego - to dotyczy szczególnie nas! Anglicy
stosują je namiętnie, my musimy ciąć. To samo z wszelkimi question
tags.

6. A propos wołacza. Hiperpoprawność nie jest wskazana - ważne, żeby
brzmiało to naturalnie. "Kocham cię, Basiu" jeszcze obleci,
ale "Stefanie, no co ty?!" już nie.

7. Wywalaj niepotrzebne zaimki typu "jej", "swój" (to również
mrugnięcie okiem do tłumaczy ang.)

8. Dywersyfikuj strukturę zdań :) Język polski jest bradzo giętki,
jeśli chodzi o szyk zdania - warto to urozmaicić, nie tylko
przydawka+podmiot+orzeczenie+dopełnienie. Dzięki takim zabiegom
wydobywa się drobne subtelności z języka. Co inego znaczy "Wujek
Janek minę miał poważną", a co innego "Poważną minę miał wujek
Janek", a jeszcze coś innego "Wujek Janek miał poważną minę". Ale
nie przesadzać, żeby to nie brzmiało jak Mistrz Yoda :)

To są właściwie podstawy. Teraz kwestie moich osobniczych
preferencji, około- lub pozajęzykowych:

1. Przysłówki i przymiotniki to zazwyczaj dodatki całkowicie zbędne.

2. Równoważniki zdań działają tylko raz na jakiś czas, dla
przyspieszenia tempa. W większym nagromadzeniu wyglądają tak, jakby
ci się pisać nie chciało, i upodabniają książkę do raportu z
zebrania KC.

3. To samo ze zdaniami barokowymi, dygresjami. Trzeba być Proustem
albo Salmanem Rushdie, żeby móc ciągnąć zdanie przez parę stron, a
czytelnik nie zasnął. Ale gdy masz do tego smykałkę - chapeaux bas.

4. Show it, don't tell it. Czyli pokaż, a nie opisuj. Patrz pkt 1.
Nie pisz: "Była kobietą szorstką i apodyktyczną", tylko wykoncypuj
jakąś scenkę, z której czytelnik sam wyciągnie taki wniosek.

5. Niedomówienie jest lepsze niż przegadanie. Nie zakładaj, że twój
czytelnik to idiota obdarzony koncentracją czterolatka - nawet
niekumaty redaktor. Zazwyczaj. Jeśli powiesz coś ważnego raz, a
potem powtórzysz za paręnaście stron, czytelnik będzie pamiętał, o
co chodzi. Nie trzeba pisać o tym co dwa zdania. I jeszcze tłumaczyć
się, co masz na myśli.

[ojuciasan]

Ze stylem jest jak z gustami kulinarnymi :) Jeden lubi to, drugi tamto. Raz masz
apetyt na ciasteczka, raz na homara, a innym razem na kaszankę. A dobrze
przyrządzona kaszanka nie musi być wcale gorsza od homara! Byle danie było
dobrze doprawione i przyrządzone z fantazją. Oraz zgodnie z regułami sztuki, ma
się rozumieć.

a poza tym dobry styl łapie

[znana.jako.ggigus]

uwagę czytelnika.
Gusta oczywiście, to ważna rzecz, jak ktoś lubi styl reporterski, a ma książkę w
stylu barokowym, to wszelkie zabiegi na nic.

co do powtórzeń - świetnie je widać (słychać) - gdy się tekst czyta na głos.
Mozolne, ale od razu słychać, że zdanie jest do kitu.


Mnie mieszanie stylów, kodów nie przeszkadza, o ile ma sens.