Wypisy z Ratzingera

[isma]

Adminko, jak watek sie nie nada, to oczywiscie sie zmywam do Mamy_Kasi, ktora
o to prosila, na priv.
Ale moze kogos przy okazji zaciekawi )).

[marzek2]

Nie wiem co końca o co chodzi, ale możesz sobie te wypisy zamieścić. Rety, jeśli
on coś fajnego napisał, dlaczego nie mielibyśmy wszyscy sobie tego poczytać

[isma]

No to zapodaje pierwszy fragment:

"I tak, kto dzis chce uczciwie sobie i innym zdawac sprawe z wiary
chrzescijanskiej, bedzie musial uznac, ze nie jest bynajmniej kims w przebraniu
i ze musialby tylko zmienic stroj, by moc innych nauczac. Bedzie musial raczej
zrozumiec, ze jego sytuacja wcale tak bardzo nie rozni sie od innych, jak mu
sie to z poczatku moglo wydawac. Zrozumie, ze w obu grupach ["wierzacych"
i "niewierzacych" - przyp. moj] sa obecne jednakie moce, chociaz oczywiscie
dzialaja w rozny sposob.

Wierzacemu zagraza przede wszystkim, ze ogarniajaca go w chwilach trudnosci
niepewnosc, stawi mu nagle twardo przed oczami kruchosc calosci wiary, ktora
zwykle wydaje sie sama przez sie zrozumiala. Wyjasnijmy to na kilku
przykladach. Teresa z Lisieux, ta kochana, pozornie tak naiwnie bezproblemowa
swieta, wyrosla w atmosferze calkowiecie zabezpieczonej religijnosci; jej zycie
od poczatku do konca bylo tak zupelnie i az do najdrobniejszych szczegolow
nacechowane wiara Kosciola, ze swiat niewidzialny byl czescia jej dnia
powszedniego - albo nawet, wydawalo sie, ze stal sie jej zyciem codziennym,
niemal dotykalnym, i niepodobna sobie wyobrazic, by moglo byc inaczej. Religia
byla dla niej czyms, co jest samo przez sie zrozumiale: byla dla niej rownie
bliska, jak realia naszego codziennego zycia. Ale wlasnie ta pozornie tak
bezpieczna w niezagrozonej pewnosci swieta pozostwila nam w ostatnich
tygodniach swych cierpien wstrzasajace wyznania, ktore jej przerazone siostry
zlagodzily, wydajac jej pamietnik; wyznania te dopiero w nowych wydaniach
ukazaly sie w doslownym brzmieniu; np. gdy mowi "przesladuja mnie mysli
najzagorzalszych materialistow". Rozum jej drecza wszystkie mozliwe argumenty
przeciwko wierze, poczucie wiary jakby zniknelo, czuje sie jakby "w skorze
grzesznika".

To znaczy: w swiecie, ktory pozornie stanowi nietknieta calosc, ukazuje sie
czlowiekowi nagle przepasc, czyhajaca na niego takze pod mocnym fundamentem
wspierajacych go konwencji. W takiej sytuacji nie chodzi juz o zagadnienia, o
ktore mozna sie spierac, jak Wniebowziecie Najswietszej Maryi Panny czy o taka
lub inna forme spowwiedzi - to wszystko staje sie drugorzedne. Chodzi tu o
calosc - wszystko albo nic. Pozostaje ta jedna alternatywa i nigdzie nie widac
punktu oparcia, o ktory by mozna w tej otchlani sie uczepic. Gdziekolwiek by
sie zwrocic, widac tylko bezdenna glebie nicosci."

[isma]

"Paul Claudel we wstepnej scenie swego "Atlasowego pantofelka" uchwycil te
sytuacje wierzacego w wielkiej, przekonywajacej wizji: tej, w ktorej wystepuje
jezuita-misjonarz (brat Rodryga, swiatowca, wiodacego zycie pelne zbladzen i
przygod). Statek, wiozacy misjonarza, rozbil sie. Okret jego zatopili korsarze,
misjonarz, przywiazany do belki tonacego okretu bladzi na tym kawalku drzewa po
wzburzonych wodach oceanu. Przedstawienie zaczyna sie jego ostatnim monologiem:
Panie, dziekuje Ci za to, ze mnie tak zwiazales. Nieraz uwazalem, ze Twoje
przykazania sa ciezkie, wola moja wobec tych nakazow byla bezsilna i
sprzeciwiala sie im. Dzis jednak nie moge juz scislej byc z Toba zwiazany i
chociaz moge sie poruszac, zaden z moich czlonkow nie moze sie od Ciebie
oddalic. Tak wiec jestem naprawde przymocowany do krzyza, ale krzyz, na ktorym
wisze, do niczego nie jest przywiazany, blaka sie po morzu."

Przywiazany do krzyza - ale krzyz nie przywiazany do niczego blaka sie po
odmetach morza. Trudno dokladniej i dobitniej opisac sytuacje, w jakiej
znajduje sie dzis wierzacy. Wydaje sie, jakoby utrzymywala go tylko belka
chwiejaca sie na morzu nicosci. Mozna by niejako obliczyc chwile, w ktorej musi
zatonac. Tylko chwiejaca sie belka laczy go z Bogiem, ale laczy go
nierozerwalnie i ostatecznie on wie, ze to drzewo jest silniejsze od nicosci,
ktora pod nim sie klebi, a ktora mimo to jest zawsze grozna, istotna moca jego
terazniejszosci.

Obraz ten jednak ma glebsze znaczenie i to wydaje mi sie tu rzecza istotnie
wazna. Gdyz ten jezuita-rozbitek nie jest sam, kryje sie w nim los jego brata,
tego brata, ktory uwaza, sie za niewierzacego, ktory odwrocil sie od Boga, nie
chce na nic czekac, chce "posiadac tylko to, co teraz moze osiagnac... jak
gdyby mogl byc gdzie indziej niz tam, gdzie Ty jestes".

Nie potrzeba tu sledzic skomplikowanej koncepcji Claudela, ktory prowadzi nicia
przewodnia pozornie odmienne losy dwoch braci, az do chwili, kiedy los Rodryga
staje sie podobny do losu jego brata i gdy ten zdobywca swiata konczy jako
niewolnik na statku i musi sie cieszyc, gdy stara zakonnica zabiera go wraz
zardzewiala brytfanna i lachmanami jako towar bez wartosci. Mozemy teraz
powrocic do naszej sytuacji i powiedziec: jezeli czlowiek wierzacy moze
wyznawac swa wiare tylko na oceanie nicosci, wsrod ciaglych niebezpieczenstw i
powatpiewan, a ten ocean niepewnosci jest jedynym miejscem jego wiary - to
przeciez i niewierzacego nie mozna niedialektycznie uwazac jedynie za czlowieka
nie majacego wiary. Podobnie jak stwierdzilismy, ze wierzacy nie zyje
beztrosko, bez problemow, ale zawsze zagraza mu nicosc, tak tez trzeba uznac
wzajemne przenikanie sie losow ludzkich i powiedziec, ze rowniez niewierzacy
nie posiada egzystencji calkowicie spoistej, jakkolwiek namietnie by glosil, ze
jest pozytywista, ktory od dawna ma za soba nadprzyrodzone pokusy i napasci i
zyje obecnie wylacznie tym, co bezposrednio pewne - to jednak nie opuszcza go
tajona niepewnosc, czy pozytywizm naprawde ma ostatnie slowo. Podobnie jak
wierzacemu zdarza sie, ze bedzie sie dlawil slona woda, ktora ocean nieustannie
zalewa mu usta, tak samo niewierzacy watpi w swa niewiare, w rzeczywista
calkowitosc swiata, ktory zdecydowal sie uznac za wszystko. Nie bedzie nigdy
bez reszty pewny zamkniecia tego, co ujrzal i uznal za calosc: zawsze grozi mu
pytanie, czy wiara i to, co ona glosi, nie jest czyms rzeczywistym. Tak wiec
jak wierzacy wie, ze mu zawsze grozi niewiara, i te niewiare musi zawsze
odczuwac jako nieustanna pokuse - tak dla niewierzacego wiara pozostaje zawsze
zagrozeniem i pokusa w jego pozornie na zawsze zamknietym swiecie. Jednym
slowem nie ma ucieczki przed dylematem ludzkiego istnienia. Kto chce uniknac
niepewnosci w rzeczach wiary, bedzie musial doswiadczyc niepewnosci niewiary,
ktora jednak nigdy nie moze ostatecznie na pewno powiedziec, czy jednak wiara
nie jest prawda. Dopiero gdy ktos odrzuci wiare, okazuje sie, ze nie mozna jej
calkowicie odrzucic."

[isma]

"Warto przytoczyc zydowska historyjke, ktora zanotowal Martin Buber. Mozna w
niej wyraznie ujrzec dylemat ludzkiego losu. "Pewien uczony, maz bardzo
swiatly, ktory slyszal o cadyku z Berdyczowa, odszukal go, by i z nim takze,
jak to mial w zwyczaju, podyskutowac i zawstydzic go, obalajac przestarzale
dowody prawdziwosci jego wiary. Gdy wszedl do izby cadyka, ujrzal go chodzacego
tam i z powrotem z ksiazka w reku w glebokim zamysleniu. Nie zwrocil on uwagi
na przybysza. Wreszcie stanal, spojrzal na niego przelotnie i powiedzial: "A
moze to jednak prawda?". Uczony nasz stanal jak wryty, na prozno staral sie
opanowac, zatrzesly sie pod nim kolana, tak przejmuajcy byl widok cadyka, tak
wstrzasajace byly jego proste slowa. Rabi Lewi Izaak zwrocil sie teraz wprost
do niego i przemowil spokojnie: "Moj synu, wielcy uczeni Tory, z ktorymi
dyskutowales, na prozno do ciebie przemawiali; odchodziles i smiales sie z
nich. Nie mogli ci wylozyc na stol Boga i Jego Krolestwa, ja rowniez tego
zrobic nie moge. Ale zastanow sie, synu moj, moze to jest prawda". Uczony ze
wszystkich sil pragnal mu sie sprzeciwic, ale owo straszne "moze", ktore mu
ciagle brzmialo w uszach, odebralo mu zdolnosc sprzeciwu".

Sadze, ze tutaj - przy calej obcosci realiow - opisana jest bardzo dokladnie
sytuacja czlowieka stojacego wobec zagadnienia Boga. Nikt nie moze drugiemu
wylozyc na stol Boga i Jego Krolestwa; takze wierzacy nie potrafi tego uczynic
dla siebie. Ale chociaz niewierzacy moglby uwazac, ze go to usprawiedliwia,
pozostaje zawsze owa budzaca obawe niepewnosc: "moze to przeciez prawda". To
slowo "moze" jest nieustannym zakwestionowaniem, ktorego nie da sie uniknac, w
ktorym niewierzacy musi doswiadczyc, ze odrzucajac wiare nie moze jednak
calkowicie sie od niej uwolnic. Inaczej mowiac: zarowno wierzacy jak i
niewierzacy, kazdy na swoj sposob doswiadcza zwatpienia i wiary, jesli tylko
nie ukrywa sie sam przed soba i przed prawda swego istnienia. Nikt nie moze
uniknac calkowicie watpienia ani calkowicie wiary: dla jednych wiara bedzie
istniala przeciw watpieniu, dla drugich przez watpienie i w formie watpienia.
Jest to zasadnicza sprawa losu czlowieka, moc odnalezc ostateczny sens swego
istnienia nie inaczej, jak tylko w tej nieustannej rywalizacji miedzy
zwatpieniem a wiara, niepewnoscia i pewnoscia. Moze wlasnie watpienie jednego i
drugiego czlowieka chroni ich przed zasklepieniem sie w sobie i mogloby stac
sie miejscem spotkania. Nie pozwala im zamknac sie w sobie, kaze wierzacemu
dojrzec czlowieka w niewierzacym, a niewierzacemu w wierzacym. Dla pierwszego
jest to uczestnictwo w losie niewierzacego, dla drugiego jest to sposob, w jaki
wiara mimo wszystko pozostaje dla niego wezwaniem."

[my-cha]

I ja bardzo dziękuję.

[audita]

Dzięki, Isma

[mama_kasia]

Dzięki. Tego się spodziewałam...

[nordynka1]

Ismo podaj źródło, proszę

wciągnęło mnie ) o ile JP II było mi trudno czytać to język BXVI jest
akuratny na mój prosty umysł i trafia wprost tam gdzie trzeba

no i dziękuję

[glupiakazia]

Is, yes, yes, yes!! Właśnie te fragmenty też mnie zachwyciły)
I jeszcze ten o wyznaniu wiary, o credo - pamiętasz? Wrzuciłabym, ale nie mam
przy sobie książki - może Ty masz?

[addria]

Mnie też zaciekawiła. Czy to fragmenty ze wspomnianego w innym
wątku "Wprowadzenia do chrześcijaństwa"?

[isma]

Tak. Jak znajde chwile czasu, to jeszcze cos Wam przestukam.
Szczerze mowiac, to jest to dla mnie ksiazka kladaca na lopatki ;-O.

[isma]

Na specjalne zyczenie Kazi kilka fragmentow:

"Nie zastanawiajac sie przyjmujemy zwykle z gory, ze religia i wiara sa tym
samym i ze kazda religie mozna okreslic jako "wiare". W rzeczywistosci tak sie
rzeczy maja tylko do pewnego stopnia; czesto inne religie inaczej to okreslaja
i wobec tego na co innego kalda nacisk. Stary Testament nie okreslal siebie
jako calosci pojeciem "wiary", tylko pojeciem "prawa". Jest on przede wszystkim
pewnym porzadkiem zycia, w ktorym naturalnie akt wiary nabiera coraz to
wiekszego znaczenia. Religijnosc rzymska znowu w praktyce rozumiala pod
slowem "religio" przestrzeganie okreslonych form i zwyczajow rytualnych. Akt
wiary w sily nadprzyrodzone nie jest dla niej niczym decydujacym; moglo go w
ogole nie byc bez zadnej niewiernosci w stosunku do tej religii. Poniewaz
religia rzymska polegala na systemie pewnych rytow, dlatego sprawa
najwazniejsza bylo ich staranne przestrzeganie. Mozna by tak ciagnac poprzez
cale dzieje religii. Ale wystarczy tego, cosmy powiedzieli, by podkreslic, ze
bynajmniej nie jest samo przez sie zrozumiale, iz bycie chrzescijaninem wyraza
sie zasadniczo slowem "credo". Dlatego nasze pytanie jest tym bardziej naglace:
jaka postawe to slowo wlasciwie wyraza? A dalej: dlaczego wlaczenie naszego
osobistego "ja" w to "wierze" jest dla nas tak trudne? Jak to sie dzieje, ze
sie nam zawsze wydaje rzecza prawie niemozliwa, by nasze wlasne
dzisiejsze "ja" - tak bezwzglednie rozne od innych - utozsamic z owym "ja"
okreslonym i ustalonym przez tyle pokolen w slowach "ja wierze".

Nie troszczmy sie jednak o to. Wlaczyc sie w owo "ja" z formuly Credo,
przemienic owo schematyczne "ja" w zywe cialo i krew wlasnego "ja" bylo zawsze
czyms wstrzasajacym i prawie niemozliwym do spelnienia; nierzadko zamiast
schemat ozywic cialem i krwia ,mojego "ja", przemienialo sie to "ja" w schemat.
jesli dzis, jako wierzacy naszych czasow, slyszymy moze z pewna zazdroscia,ze w
sredniowieczu wierzyli wszyscy bez wyjatku, to dobrze jest spojerzec za kulisy;
pozwalaja nam na to wynki badan historycznych. Zobaczymy wtedy, ze juz wowczas
bylo wielu takich, ktorzy tylko szli za innymi, a stosunkowo malo takich,
ktorzy rzeczywiscie szli za wewnetrznym poruszeniem wiary. Okazuje sie, ze dla
wielu wiara byla pewnym przyjetym systemem zachowania sie, przez co
emocjonujaca przygoda, zawarta w slowie "wierze", mogla sie dla nich zarowno
ukryc jak otworzyc. Dzieje sie tak po prostu dlatego, ze miedzy Bogiem a
czlowiekiem jest niezmierzona przepasc; czlowiek bowiem jest tak stworzony, ze
moze dojrzec tylko, czym Bog nie jest; stad Bog, ktory dla jest czlowieka z
istoty swej niewidzialny, jest i zawsze bedzie poza jego polem widzenia. Bog
jest z istoty swej niewidzialny - ta zasadnicza wypowiedz biblijnej wiary w
Boga, mowiaca "nie" widzialnosci bogow, odnosi sie zarazem, a nawet przede
wszystkim do czlowieka; czlowiek jest tym, ktory patrzy, ktoremu zdaje sie byc
wyznaczona przestrzen dosiegalna wzrokiem i dotykiem. Ale w zasiegu jego wzroku
i dotyku, ktory wyznacza miejsce jego bytowania, Bog nie wystepuje i nigdy nie
wystapi, chcoby ten zasieg jak najdalej rozciagnac. Jest to, jak sadze, wazna
rzecza, ze w zasadzie taka jest wypowiedz Starego Testamentu; Bog nie jest
tylko Tym, ktory obecnie jest poza polem widzenia, jak gdyby mozna Go bylo
zobaczyc, gdyby mozna bylo pojsc dalej; On jest Tym, ktory istotnie jest poza
polem widzenia, chocby nie wiem jak zostalo ono poszerzone.

Tu ukazuje sie nam dopiero pierwszy zarys postawy, ktora oznacza slowo "credo".
Znaczy ono, ze czlowiek nie uwaza, ze moze wzrokiem, sluchem i dotykiem objac
calosc tego, co go dotyczy, nie uwaza, ze przestrzen calego swiata jest
wytyczona tym, co mozna ujrzec i czego mozna dotknac, lecz szuka drugiego
sposobu dojscia do rzeczywistosci, ktory to sposob nazywa wiara, znajdujac w
niej w ogole rozstrzygajace otwarcie swego spojrzenia na swiat. Ale jezeli tak
jest, to w slowie "credo" zawiera sie zasadniczy wybor naszej postawy wobec
rzeczywistosci jako takiej; nie oznacza ono stwierdzenia tego czy owego, ale
oznacza zasadnicza postawe wobec bytu, egzystencji, siebie samego i calej
rzeczywistosci; oznacza opowiedzenie sie za tym, ze to, czego nie mozna ujrzec,
co nie moze w zaden sposob stanac w polu widzenia, nie jest czyms
nierzeczywistym, lecz odwrotnie, to, czego nie mozna ujrzec, jest wlasciwa
rzeczywistoscia, ktora utrzymuje i umozliwia wszelka rzeczywistosc. Oznacza
opowiedzenie sie za tym, ze to samo, co umozliwia istnienie calej
rzeczywistosci, jest zarazem tym, co czlowiekowi daje prawdziwie ludzka
egzystencje, co czyni go mozliwym jako czlowieka, jako bytujacego po ludzku.
Innymi slowy: wierzyc znaczy uznac, ze wewnatrz egzystencji ludzkiej istnieje
punkt, ktory nie moze zasilac sie tym, co widoczne i dotykalne ani na tym sie
opierac, ale ktory styka sie z tym, czego dojrzec nie mozna, tak, ze staje sie
to dla niego dotykalne i okazuje sie niezbedne dla jego egzystencji.

Taka postawe mozna naturalnie osiagnac tylko przez to, co w jezyku biblijnym
nazywa sie "odwroceniem", "nawroceniem". Z natury swej ciazy czlowiek do tego
co widzialne, co mozna wziac w reke i po co mozna siegnac jako po swoja
wlasnosc. Czlowiek musi sie wewnetrznie odwrocic, aby dojrzec, jak wiele traci
z tego co istotne, gdy idzie za swym ciazeniem naturalnym. Musi sie odwrocic,
aby poznac, jak jest slepy, gdy wierzy tylko temu, co widza jego oczy. Bez tgo
zwrotu egzystencji, bez pokonania naturalnego ciazenia nie ma wiary. Wiara
wlasnie j_e_s_t nawroceniem, w ktorym czlowiek odkrywa, ze sie ludzi, gdy idzie
jedynie za tym, co uchwytne. Jest to zarazem najglebszy powod, dlaczego wiara
nie da sie udowodnic. Jest ona zwrotem w bytowaniu i osiaga ja tylko ten, kto
dokonuje takiego zwrotu. Poniewaz zas z natury dazymy w innym kierunku, dlatego
wiara jest codziennie czyms nowym, i tylko w nawroceniu trwajacym cale zycie
mozemy pojac, co to znaczy mowic: wierze.

Stad mozna zrozumiec, ze wiara nie teraz dopiero, w szczegolnych warunkach
naszej wspolczesnej sytuacji staje sie problemem, a nawet wydaje sie czyms
prawie niemozliwym - wiara bowiem oznacza zawsze, moze w sposob bardziej ukryty
i mniej latwy do poznania, skok przez bezdenna przepasc, mianowicie z
napierajacego na czlowieka dotykalnego swiata; wiara zawsze zawiera cos z
wielkiej przygody, zrywu i skoku, bo zawsze jest ryzykiem, ze sie przyjmuje
jako rzeczywiste i podstawowe to, czego bezposrednio nie widac. Nigdy wiara nie
byla takim nastawieniem, ktore samo przez sie przypadaloby ludzkiemu istnieniu;
zawsze byla rozstrzygnieciem angazujacym glebie ludzkiej egzystencji,
domagajacym sie od czlowieka zwrotu, jaki sie osiaga jedynie poprzez decyzje."

[mama_kasia]

wiara bowiem oznacza zawsze, moze w sposob bardziej ukryty
> i mniej latwy do poznania, skok przez bezdenna przepasc, mianowicie z
> napierajacego na czlowieka dotykalnego swiata; wiara zawsze zawiera cos z
> wielkiej przygody, zrywu i skoku, bo zawsze jest ryzykiem, ze sie przyjmuje
> jako rzeczywiste i podstawowe to, czego bezposrednio nie widac

No to jest fantastyczne

[ruda_kasia]

JA cały czas jestem pod wrażeniem Ismo, co to za książka, którą nasz raczysz?

"Wprowadzenie w chrzescijanstwo" - odcinek kolejny

[isma]

[...]
"Aby naświetlic tytulem proby to, co istotne, moglbym powiedziec, ze proces
wiary nie nalezy do relacji wiedziec-wykonac, charakterystycznej dla umyslowej
konstelacji nastawienia na to, co wykonalne, "faciendum", ale daje sie o wiele
lepiej wyrazic w innej relacji, mianowicie: stac przy czyms - rozumiec (stehen -
verstehen). Wydaje mi sie, że tym samym staja sie widoczne dwa sposoby
ujmowania i dwie mozliwosci ludzkiego bytowania, ktore nie sa pozbawione
wzajemnego zwiazku, wymagaja jednak rozroznienia.

Przeciwstawiajc pare pojec; "stac" i "rozumiec" parze: "wiedziec" i "wykonac",
mam na mysli podstawowe, nieprzetlumaczalne, biblijne okreslenie wiary. Gleboka
gre slow tego okreslenia Luter staral sie uchwycic w formule: "Jesli nie
wierzycie, to sie nie utrzymacie". Doslowniej mozna by to okreslenie
przelozyc: "jesli nie uwierzycie ( = nie bedziecie trzymac sie Jahwe), to sie
nie ostoicie" (Iz 9,7). Jeden zrodloslow "mn" (amen) obejmuje wiele znaczen;
ich przenikanie i zroznicowanie tworzy subtelna kunsztownosc tego zdania.
Mieszcza sie tu takie znaczenia jak: prawda, stalosc, bezpieczny grunt,
podstawa; a dalej: wiernosc, zaufac, powierzyc, stanac na czyms, wierzyc w cos;
wiara w Boga okazuje sie trwaniem przy Bogu, przez co osiaga czlowiek trwale
oaprcie w zyciu. Slowa te okreslaja wiare jako zajecie pewnego stanowiska, ufne
staniecie na gruncie slowa Bozego. Greckie tlumaczenie Starego Testamentu (tzw.
Septuaginta) przenioslo na grunt grecki powyzsze zdanie nie tylko w jego
jezykowym, ale i myslowym znaczeniu, mianowicie: "jesli nie wierzycie, to i nie
zrozumiecie". Nieraz zwracano na to uwage, ze to tlumaczenie przedstawia typowy
proces hellenizacji przez to, ze zmienia pierwotne znaczenie biblijne. Wiara
zostala tu ujeta intelektualnie; zamiast wyrazac stanie na mocnym gruncie slowa
Bozego, ktoremu mozna zaufac, laczylaby sie teraz z rozumem i rozumieniem, a
przez to zostalaby przeniesiona na calkiem inna, niewlasciwa plaszczyzne. Jest
w tym cos z prawdy. Sadze jednak, ze pod zmienionymi wyrazeniami zachowano tu
na ogol to, co zasadnicze. "Stanie", ktore wedlug tekstu hebrajskiego jest
trescia wiary, ma tym samym cos wspolnego z "rozumieniem". Bedziemy sie musieli
nad tym jeszcze zastanowic.

Na razie mozemy po prostu dalej snuc nasze rozwazania i powiedziec, ze wiara
miesci sie na zupelnie innej plaszczyznie niz plaszczyzna wykonywania i tego,
co wykonalne. Istota wiary jest zawierzenie sie czemus, czego czlowiek nie
wykonal i nigdy wykonac nie moze, a co wlasnie dlatego jest oparciem i
umozliwieniem wszelkiego naszego wykonywania. Dalej, wiary nie ma, ani w ogole
byc nie moze, na plaszczyznie wiedzy o wykonalnym, na plaszczyznie "verum quia
factum seu faciendum"; tam jej znalezc nie mozna, a kazde usilowanie, by
wyjasnic ja w znaczeniu wiedzy o wykonalnym, musi spelznac na niczym. Nie mozna
jej znalezc w kategoriach tego rodzaju, a kto chce ja mimo to wylozyc w tych
kategoriach, wyklada cos falszywego. Przejmujace slowko "a moze", ktorym wiara
zawsze i wszedzie budzi niepokoj w czlowieku, nie wskazuje na niepewnosc wiedzy
o wykonalnym, ale jest zakwestionowaniem wylacznosci tej dziedziny, wskazuje na
jej wzglednosc, jako tylko pewnej domeny ludzkiego bytu, ktora moze miec
jedynie charakter czegos, co nie jest ostateczne. Innymi slowy; doszlismy w
naszych rozwazaniach do punktu, w ktorym sie okazuje, ze istnieja dwie
zasadnicze pdstawy czlowieka wobec rzeczywistosci, nie dajace sie calkiem do
siebie sprowadzic, bo obie rozgrywaja sie na calkiem innej plaszczyznie.

Mozna by tu sobie przypomniec, ze Martin Heidegger przeciwstawia sobie dwojakie
myslenie: rachujace i myslenie rozwazajace. Obydwa sposoby sa uprawnione i
konieczne, ale wlasnie dlatego nie mozna ich do siebie sprowadzic. Musza wiec
istniec obydwa; myslenie rachujace przyporzadkowane jest dzialaniu, a myslenie
rozwazajace ma za przedmiot sens rzeczy. Filozofowi z Fryburga nie mozna
odmowic slusznosci, gdy wyraza obawe, ze w epoce, w ktorej myslenie rachujace
swieci niebywale triumfy, zagraza czlowiekowi - i to moze wiecej, niz
kiedykolwiek - bezmyslnosc, ucieczka przed mysleniem. Myslac tylko o tym, co
wykonalne, staje czlowiek wobec niebezpieczenstwa, ze nie bedzie sie
zastanawial nad sensem swego istnienia. Co prawda taka pokusa istniala zawsze.
I tak w XIII wieku wielki teolog franciszkanski Bonawentura musial zarzucic
swoim kolegom z wydzialu filozoficznego w Paryzu, iz wprawdzie nauczyli sie
swiat mierzyc, ale zapomnieli przykladac miary do siebie. Powiedzmy to raz
jeszcze innymi slowami: wiara w tym znaczeniu, jakie jej nadaje Credo, nie jest
jakas niepelna forma wiedzy, jakims mniemaniem, ktore by mozna czy tez raczej
nalezalo przemienic w wiedze o wykonalnym. Jest raczej z istoty swej inna
postawa duchowa, ktora wystepuje obok wiedzy zupelnie samodzielnie i odrebnie,
i ktorej sie nie da sprowadzic do wiedzy ani z niej wywiesc. Wiara bowiem nie
nalezy do dziedziny tego, co wykonalne i wykonane, chociaz ma do czynienia z
jednym i z drugim, ale nalezy do dziedziny zasadniczych decyzji, od ktorych
czlowiek nie moze sie uchylic, a ktore moze podjac tylko w jednej jedynej
formie. Te wlasnie forme nazywamy wiara. Wydaje mi sie, ze trzeba sobie z tego
jasno zdac sprawe: kazdy czlowiek musi w jakiejs formie podjac zasadnicze
decyzje i moze to uczynic tylko na drodze wiary. Istnieje dziedzina, ktora nie
dopuszcza innej odpowiedzi, tylko odpowiedz wiary, i wlasnie tej dziedziny nikt
pominac nie moze. Kazdy czlowiek musi w jakis sposob "wierzyc".

"Zawierzyc sensowi, ktory utrzymuje mnie i swiat"

[isma]

" I tak, wychodzac z bardzo ogolnej analizy zasadniczej postawy wiary,
doszlismy wprost do chrzescijanskiego ujmowania wiary. Wierzyc po
chrzescijansku, to znaczy zawierzyc sensowi, ktory utrzymuje mnie i caly swiat;
przyjac wiare jako bezpieczny grunt, na ktorym moge stanc bez obawy. Mowiac w
jezyku bardziej tradycyjnym moglibysmy powiedziec: wierzyc po chrzescijansku
znaczy pojmowac nasze istnienie jako odpowiedz na Slowo, Logos, ktory wszystko
utrzymuje i ogarnia. Oznacza to zgode na to, ze sens, ktorego nie mozemy sami
nadac, lecz ktory tylko mozemy przyjac, juz nam zostal darowany, tak, iz
wystarczy go przyjac i mu sie powierzyc. Stosownie do tego wiara chrzescijanska
przyjmuje, ze otrzymanie poprzedza wykonanie. Nie umniejsza to wartosci
wykonywania, ani nie czyni go zbytecznym. Tylko dlatego, zesmy otrzymali,
mozemy takze wykonywac.

A dalej, wiara chrzescijanska - juz to powiedzielismy - opowiada sie za tym, ze
to, czego nie widzimy, jest bardziej rzeczywiste, niz to co widzimy. Wiara jest
przyznaniem prymatu temu co niewidzialne jako wlasciwej rzeczywistosci, na
ktorej sie opieramy, dlatego upowaznia nas do zajecia spokojnej postawy wobec
tego co widzialne, z cala odpowiedzialnoscia wobec tego, co niewidzialne jako
prawdziwej podstawy wszystkiego. Wprawdzie wydaje sie - i nie mozna temu
zaprzeczyc - ze wiara chrzescijanska z dwoch wzgledow stanowi wyzwanie wobec
nastawienia, ku ktoremu popycha nas dzisiejsza sytuacja w swiecie. Nastawienie
to w postaci pozytywizmu i fenomenologizmu sklania nas, bysmy sie ograniczyli
do tego, co widzialne i co w najszerszym tego slowa znaczeniu zjawiskowe, a
zarazem bysmy rozszerzyli na calosc otaczajacej nas rzeczywistosci zasadnicza
postawe metodologiczna, ktorej nauki przyrodnicze zawdzieczaja swe osiagniecia.
Zas jako "techne" wzywa nas, bysmy oddali sie temu, co mozna wykonac i w tym
spodziewali sie znalezc dla siebie oparcie.

Prymat tego, co niewidzialne przed widzialnym i tego, co otrzymane przed
wykonanym sprzeciwia sie wprost zasadniczemu nastawieniu dzisiejszego swiata.
Dlatego tez zapewne tak trudny jest dla nas skok, jakim jest zawierzenie sie
temu, co niewidzialne. A przeciez wolnosc wykonywania, jak i poslugiwania sie
poprzez metodyczne badanie tym, co widzialne, zostala ostatecznie umozliwiona
dopiero przez zwiazanie jednego i drugiego - w wierze chrzescijanskiej - z
przemijalnoscia i przez otwarcie ta droga perspektywy na to, co sfere
przemijalnosci przewyzsza."

[isma]

A mnie sie w tym fragmencie bardzo podoba cos, co jest ledwie zasugerowane,
tylko poprzez dobor slow: ze wierzyc, to znaczy przyjac Boga w swoje cialo i
krew - tak, jak Bog przyjal cialo, jak przelal za nas swoja krew.
Wierzyc na swoja mala miare, bodaj tak, jesli nie umie sie wierzyc tak, jak to
powiedzial Chrystus w odpowiedzi na wyznanie Piotra "Szymonie, synu Jony, cialo
i krew nie podsunely ci tego".

"Wierze w Ciebie"

[isma]

I ostatni na dzis (pominelam czesc mowiaca, dosyc hermetycznym filozoficznym
jezykiem, o pojeciu prawdy - bo, czuje przez skore, bliski jest moment
przygadania nam od "uczonych w Pismie", ktorymi, proste matki bez wiekszego
zyciowego doswiadczenia, pewnie nie jestesmy )), krotki fragment, chyba
najwazniejszy w tej czesci ksiazki - zanim Ratzinger, zdefiniowawszy, jak
rozumie wiare jako postawe, przejdzie do tresci tej wiary, zawartych w Symbolu
Apostolskim.

"W tym, co dotad powiedzielismy, nie zostal jeszcze poruszony najglebszy i
glowny rys wiary chrzescijanskiej, mianowicie jej charakter osobowy. Wiara
chrzescijanska jest czyms wiecej niz opowiedzeniem sie za duchowa podstawa
swiata.
Jej zasadnicze sformulowanie nie brzmi "wierze w cos", ale "wierze w Ciebie".
Jest ona spotkaniem z czlowiekiem Jezusem i w tym spotkaniu doswiadcza, ze
sensem swiata jest osoba. Jezus przez swe zycie z Ojca, w bezposredniej i
najglebszej jednosci modlitewnego, a nawet naocznego obcowania z Nim, jest
swiadkiem Boga; przez Niego to, co niedotykalne, staje sie dotykalne, to, co
bylo dalekie, staje sie bliskie. Wiecej: jest On nie tylko swiadkiem, ktoremu
wierzymy, swiadkiem tego co sam ujrzal w swojej egzystencji, bedacej naprawde
zwrotem od falszywego zaciesnienia sie do tego, co powierzchowne ku glebi
calkowitej prawdy; jest On takze obecnoscia wiecznego na tym swiecie. W Jego
zyciu, w jego bezwzglednym oddaniu swego istnienia ludziom, miesci sie sens
swiata: On nam oddaje sie jako milosc, ktora takze i mnie kocha, i przez ten
niepojety dar trwalej milosci, ktorej nie grozi zadna nieprzemijalnosc, zadne
zaklocenie egoizmem, czyni zycie wartym zycia. Sensem swiata jest "Ty",
oczywiscie tylko to, ktore samo nie jest czyms problematycznym, lecz jest
oparciem dla wszystkiego, niewymagajacym zadnego innego oparcia.

W ten sposob wiara jest znalezieniem jakiegos "ty", ktore jest dla mnie
oparciem i ktore w calym niespelnieniu i ostateczniej niespelnialnosci ludzkich
spotkan, obdarza obietnica niezniszczalnej milosci, ktora nie tylko pragnie
wiecznosci, ale ja zapewnia. Wiara chrzescijanska zyje tym, ze nie daje sensu
obiektywnego, lecz ze ow Sens mnie zna i kocha, i ze moge mu sie powierzyc z
gestem dziecka, ktore wie, ze w matczynym "ty" znajduje sie odpowiedz na
wszystkie jego pytania. Wiara, zaufanie i milosc sa ostatecznie czyms jednym i
wszelkie tresci, wokolo ktorych wiara sie obraca, sa tylko skonkretyzowaniem
owego zwrotu, ktory wszystko obejmuje, owego "wierze w Ciebie", owego odkrycia
Boga w obliczu czlowieka - Jezusa z Nazaretu.

Naturalnie, nie usuwa to potrzeby zastanawiania sie. Widzielismy juz to
powyzej. "Czy to Ty jestes" - o to pytal z niepokojem Jan Chrzciciel w
utrapieniu ducha, a wiec prorok, ktory sam kierowal swoich czniow do
Nauczyciela z Nazaretu i uznawal Go za wiekszego od siebie, ktoremu mogl sluzyc
tylko jako jego poprzednik. Czy to Ty jestes naprawde? Czlowiek wierzacy bedzie
zawsze przezywac owa ciemnosc, w ktorej pokusa niewiary otacza go niczym
posepne, zamkniete wiezienie, podczas gdy obojetnosc swiata, ktory toczy sie
dalej bez zmiany, jakby nic sie nie stalo, zdaje sie tylko szydzic z jego
nadziei.
Czy to naprawde Ty? To pytanie powinnismy stawiac nie tylko ze wzgledu na
uczciwosc myslenia i odpowiedzialnosc rozumu, ale takze na mocy wewnetrznego
prawa milosci, ktora pragnie coraz bardziej poznawac, komu oddala swe
przyzwolenie, aby Go moc wiecej kochac.
Czy to naprawde Ty - wszystkie rozwazania tej ksiazki sa ostatecznie
podporzadkowane temu pytaniu i obracaja sie wokol zasadniczej formy wyznania:
Wierze w Ciebie, Jezusa z Nazaretu, jako w sens (Logos) swiata i mojego zycia."

[addria]

Dzięki Isma. Będzie co poczytać.
Ps. I podziwiam, bo ja nigdy wprost nie cierpiałam przepisywania. Czy to
ręcznego, czy to na komputerze

[isma]

A wiesz, ze ta sredniowieczna metoda mi pozwala lepiej rozumiec? Jak juz sie
kiadys rzeklo, ja czytam strone w kilkanascie sekund, rzutem oka - a to akurat
jest ksiazka, przy ktorej tego robic nie wolno. Bo to nie chodzi o to, zeby
miec ogolne pojecie, co i jak, tylko zeby sledzic tok myslenia, rozwoj
poszczegolnych zdan. Wiec, mozna powiedziec, forum wyswiadcza mi przysluge ;-
))).

[mader1]

dziękuję, że znalazłaś czas i siły na to przepisywanie

[mama_kasia]

Dla zainteresowanych: w wydawnictwie "Znak" jest przecena
na "Wprowadzenie w chrześcijaństwo".
www.znak.com.pl/book.php?id=1667

[mamalgosia]

Tam pod spodem jest "Bóg i świat" z Seewaldem, polecam