Czy inspiracja to uduchowienie? Uduszenie

[kotulina]

Dysza brzmi podobnie do duszy a dech do ducha (choćby tego, którego się wyziewa na koniec życia).

Wg. tego słownika
pl.glosbe.com/pl/la/oddycha%C4%87
Oddychanie po łacinie to: spiritus; respiratio, duch to m.in również spiritus.

Podejrzewam, że podobieństwa te wynikają ze wspólnego pochodzenia tych słów.

Po angielsku (germańsku) już podobieństw takich nie widzę.

----
Dusić znaczy odebrać komuś tchu, dechu(?), "echu, echu".
Dusić ma -u- w czym jest bardziej podobne do "ducha", ale gdyby pochodziło od ducha czy duszy brzmiałoby pewnie "duszyć". Jest też "duszenie".

Czy dusić ma coś wspólnego z duchem lub dechem?

------
Czy inspiracja znaczy po polsku uduchowienie?

[horpyna4]

Ciepło, ciepło... w języku polskim jest podobna przenośnia do łacińskiej i też pochodzi od oddychania, a właściwie tchu: "natchnąć".

[kotulina]

horpyna4 napisała:

> Ciepło, ciepło... w języku polskim jest podobna przenośnia do łacińskiej i też
> pochodzi od oddychania, a właściwie tchu: "natchnąć".
>

Faktycznie, dziękuję.

A co z duchowością?

[horpyna4]

Praźródło to samo, ale po drodze występuje jeszcze duch (przecież Duch Święty = Spiritus Sanctus).

Jak widać, z łacińskiego "spiro" utworzono wiele słów, które nie dotyczą dosłownie oddychania; są właściwie przenośniami. I najwyraźniej w języku polskim mają swoje odpowiedniki podobnie pochodzące od słowa - źródła.

Ciekawe jest to, jak powstawały słowa i jak z czasem nastepowały w nich pewne zmiany. Określenie "uduchowiony" jest bliskie określeniu "natchniony", bo "tch" powstało z "duch". Prawdopodobnie najpierw nastąpiło skrócenie poprzez zgubienie "u", a w następstwie ubezdźwięczniło się "d" poprzez bezpśredni już kontakt z bezdźwięcznym "ch".

[kotulina]

A może "tchu" powstało od "dech"? Psu - pies.

Dum spiro, spero.

[stefan4]

kotulina:
> Wg. tego słownika
> pl.glosbe.com/pl/la/oddycha%C4%87
> Oddychanie po łacinie to: spiritus; respiratio, duch to m.in również
> spiritus.

Trochę mnie dziwi ten słownik. Spiritus pochodzi niewątpliwie od spiro (= oddycham), ale sam nie oznacza czynności oddychania. Tak się po łacinie nie tworzy rzeczowników odsłownych. To już raczej spiratio; gramatyka jeszcze dopuszczałaby spirandum... Spiritus to dech, albo duch.

kotulina:
> Czy dusić ma coś wspólnego z duchem lub dechem?

Może najpierw było ,,wyduszanie'', czyli pozbawianie ducha, z dopiero potem duszenie?

- Stefan

[horpyna4]

Dusić się można w dusznym pomieszczeniu... a co dawniej oznaczało słowo "duszny"? Pochodziło nie od duszenia w znaczeniu dzisiejszym, tylko od duszy (ducha). Jakieś 500 lat temu ukazał się modlitewnik zatytułowany "Raj duszny".

No cóż, słowa ewoluują...

[kotulina]

@horpyna4
No właśnie, ewoluują.

@stefan4
Czy jednak musiało ono się wiązać z uniemożliwieniem oddychania? A nie np. przez walnięcie młotem w głowę.

Inspiracja to wdech

[trefl_1807]

kotulina napisała:

> Dysza brzmi podobnie do duszy a dech do ducha (choćby tego, którego się wyziewa
> na koniec życia).
> Wg. tego słownika
> pl.glosbe.com/pl/la/oddycha%C4%87
> Oddychanie po łacinie to: spiritus; respiratio, duch to m.in również
> spiritus.
> Podejrzewam, że podobieństwa te wynikają ze wspólnego pochodzenia tych słów.
> Po angielsku (germańsku) już podobieństw takich nie widzę.
> ----
> Dusić znaczy odebrać komuś tchu, dechu(?), "echu, echu".
> Dusić ma -u- w czym jest bardziej podobne do "ducha", ale gdyby pochodziło od d
> ucha czy duszy brzmiałoby pewnie "duszyć". Jest też "duszenie".
> Czy dusić ma coś wspólnego z duchem lub dechem?
> ------
> Czy inspiracja znaczy po polsku uduchowienie?

Inspiracja to wdech, a ekspiracja to wydech.
Dech ma te sama etymologie chyba co duch i dusza, duch (dusza) jest w człeku dotąd dopóki człek dycha.
Apropos - przypomniał mi się dowcip z dawnych czasów:
- Co to jest, leży na ziemi i nie dycha?
- Dwie dychy.

[kotulina]

trefl_1807 napisał(a):
>
> Inspiracja to wdech, a ekspiracja to wydech.
> Dech ma te sama etymologie chyba co duch i dusza, duch (dusza) jest w człeku do
> tąd dopóki człek dycha.

A może znaczenie oddechu było kiedyś większe? Dziś kultura powszechna do oddechu nie przywiązuje takiej wagi jak np. do jedzenia. Oddechu raczej się nie kupuje, ale są nieszowe kursy oddychania.

> Apropos - przypomniał mi się dowcip z dawnych czasów:
> - Co to jest, leży na ziemi i nie dycha?
> - Dwie dychy.

Tak, ciekawy byłby temat o nazwach wartości cen, pieniędzy. Bańki, melony, zety, koła, patyki... Ciekawe, że obecnie takie nazwy nie powstają a stare znikają.

[trefl_1807]

kotulina napisała:

> A może znaczenie oddechu było kiedyś większe? Dziś kultura powszechna do oddech
> u nie przywiązuje takiej wagi jak np. do jedzenia. Oddechu raczej się nie kupuj
> e, ale są nieszowe kursy oddychania.

Kupuje się przecież inhalacje w spalniach, tzn. w salonach spa...

> Tak, ciekawy byłby temat o nazwach wartości cen, pieniędzy. Bańki, melony, zety
> , koła, patyki... Ciekawe, że obecnie takie nazwy nie powstają a stare znikają.

Teraz na złotówkę mówi się chyba zyl?

[horpyna4]

Okupacyjne 500 zł to był "góral" z powodu jego wizerunku na tym banknocie (masz "górala", puść mnie, puść), pięćsetka z lat 50. to "brudas" ze względu na podobiznę górnika.

A że dawniej była w użyciu prawie wyłącznie gotówka, więc pojawiały się określenia tego, co trzymało się fizycznie w garści. Nazwy zaczęły znikać wraz z rozpowszechnianiem się obrotu bezgotówkowego.

I to jest jedna z ciekawostek, jak codzienne życie wpływa na ewolucję języka potocznego.

[kalllka]

...Tauek zastapil 'kopernika', a zyl zeta.
zielony to tez już nie dolar czy twardy.. dysk.
Wystarczy zmienić implementacje
Teraz to tylko kwestia włącz/ wyłącz
serwera czyli szafy..

[kalllka]

... I trup gotowy.

inspiracji uduchowianie wduszaniem

[dar61]

Czy dusić ma coś wspólnego z duchem lub dechem

Ponoć nie do końca. Sugeruje to w swych wypowiedziach Jędrzej Bańkowski, podejrzewając, że dusić to hipotetyczne prasłowiańskie dusiti - 'wgniatać, czynić wklęsłym' [patrz: dupa]. Widzi pień reliktowy *dheus tylko w prasłowiańszczyźnie i w germańskich narzeczach.
Inni badacze języka kojarzą duszenie z dechem/ duchem, wiążąc to potem z Dzeusem.
Samo wiązanie ducha/ duszy z wariantem spirytusowym jest ponoć wtórne, w starosłowiańszczyźnie miało to jedynie konotacje z oddechem i oparami, też i z wiatrem i ... smrodem.

A dech, tchu (zamiast dchu) nawet kojarzy A.B. z tchórzem, żeby poszukiwania wątkozakładczyni znów utrudnić.

Kusząco wyglądałoby spojrzeć na duch jako na pochodzące z języków wschodnich (zanik nosówki), ale brak nosowego dęch/ dąch/ danch czyni to pustosłowiem.

Czy inspiracja to uduchowienie
inspiracje = wdechy
konspiracje = współwdechy
uduchowienie = inspiracjonizm ... kreatywny = kreacjoinspiryzm
perspiranty = wduchi [wschodnizm], wduchanty