Zaziębione jaja ;-)

[kornel-1]

Czytałem ostatnio wspomnienia ojca koleżanki. Mężczyzna ów, będąc pacholęciem, pasał krowy przed wojną. Rozrywką na łączce była gra w podrzucanie kamyków lub zaglądanie do ptasich gniazd:
..."które odwiedzaliśmy tak często, że ptaki albo zaziębiły jajka albo nie mogły nakarmić młodych i ginęły z zimna i głodu."

Podoba mnie się ten brak zwrotności w czasowniku zaziębić. Spotkaliście się z takich użyciem zaziębiania (kogoś, czegoś)? Jakieś inne przykłady?

Kornel

[kalllka]

Nic mnie tak nie denerwuje jak angielskie
mieć zimno / gdy się jest przeziębionym/
Akurat mało to prawdziwe gdy gorączka i spuchnięty od kataru nos...
Fajnie jest tez po włosku, gdy fa freddo,
to wiadomo, ze cos lub ktoś, zrobił to zimno, albo ciepło/ albo tez sobie z nas jaja.. i jest jakoś tak bardziej po ludzku, niż po angielsku.

Zaziębione ciasta

[arana]

kornel-1 napisał:

>... Jakieś inne przykłady?


Gdzieś z mroków pamięci wychynęły mi zaziębione ciasta, ale nie mogłam ich bliżej skojarzyć. Wtedy gógiel zaśmiał się: Reymonta nie pamiętasz? I dodał pobłażliwie: Są w ostatnim zdaniu, inteligencjo białkowa.

Zaziębięnie z 2010

[arana]

"Zaziębić" (ndk. zaziębiać) - rozproszyć zięby na jakimś obszarze

Rozważamy często etymologię jakichś słów, warto więc zanotować ten pierwszy (?) przypadek nowego znaczenia.

[hans.schmid]

Hm, coś jak zawróblić.

[keekees]

arana napisała:

> "Zaziębić" (ndk. zaziębiać) - rozpros
> zyć zięby na jakimś obszarze
>
> Rozważamy często etymologię jakichś słów, warto więc zanotować ten pierwszy (?)
> przypadek nowego znaczenia.

Tak, wyskakuje w googlu

Zaziębła myśl

[arana]

Świetnie, Kornelu, że przypomniałeś słowo zaziębić, które dziś gdzieś tam się na forach kołacze, ale rzadko i tylko w związku z jajami. A przecież kiedyś było częste w użyciu i bogate w związki. Wystarczy zerknąć do Lindego albo na 384 stronę w nawigacji do słownika warszawskiego.

Czyż nie warto przywrócić językowi Rejową zaziębłą myśl, co się rozumem nie sprawuje?... Na dzisiejsze czasy, jak znalazł!

Zaziębiony pomusk

[arana]

W Poliqarpie znalazłam tajemniczy przykład o zaziębionym pomusku. Wygląda to tak.. Nie mogę jednak otworzyć, by sprawdzić źródło. Może ktoś potrafi?

[arana]

Już wiem, co to jest zaziębiony pomusk. Wyjaśnienie jest w haśle pomusk na 596 stronie w nawigacji. Przykład brzmi: Gęsi dzikie, jak długo siedzą na jajach, nie żerują na wodach, by nie zaziębić pomusku, a następnie jaj.

Zapomniałam...

[arana]

...napisać, że pomusk, to nie tylko muśnięcie, ale również puch na piersiach i podbrzuszu u ptactwa wodnego. I to on właśnie może być zaziębiony.

"rozpraszać zięby"

[keekees]

kornel-1 napisał:

> Czytałem ostatnio wspomnienia ojca koleżanki. Mężczyzna ów, będąc pacholęciem,
> pasał krowy przed wojną. Rozrywką na łączce była gra w podrzucanie kamyków lub
> zaglądanie do ptasich gniazd:
> ..."które odwiedzaliśmy tak często, że ptaki albo zaziębiły jajka albo nie mogł
> y nakarmić młodych i ginęły z zimna i głodu."
> Podoba mnie się ten brak zwrotności w czasowniku zaziębić. Spotkaliście
> się z takich użyciem zaziębiania (kogoś, czegoś)? Jakieś inne przykłady?
> Kornel

Jeśli ktoś bywał na wsi w czasach, kiedy sadzało się kwoki jajkach, żeby wykluły się z nich kurczęta, to nie dziwi go słowo "zaziębić", bo było ono w tym kontekście używane często. Kwokę trzeba było karmić codziennie i trzeba było uważać, żeby jajka się nie zaziębiły w czasie jak kwoka schodziła z nich, żeby się najeść. W schłodzonym jajku obumierał zarodek, i nie wykluło się z niego potem kurczę. Jeśli wiec z jakiegoś jajka nie wykluło się kurczę, to uważało się, ze przyczyna tego było właśnie zaziębienie jajka, czyli jego schłodzenie w okresie wysiadywania, chociaż mogły być tez i inne przyczyny.
Mnie jednak bardziej zaintrygowało inne znaczenie tego słowa - "rozpraszać zięby" na jakimś obszarze - tak jak staw można zarybić (rybami), tak np. las można zaziębić (ziębami)

[arana]

> Mnie jednak bardziej zaintrygowało inne znaczenie tego słowa - "rozpraszać zięby" na jakimś obszarze...


Nonie, nie będę rozpraszać zięb, niech śpiewają! Ale teren wokół domu zaziebię z przyjemnością.

[stefan4]

arana:
> nie będę rozpraszać zięb, niech śpiewają!

W tym celu lepiej zrobisz, jeśli ten teren zakosisz, bo kosy śpiewają ładniej. A jeśli ziębom dasz się rozprosić, to całość trzeba będzie zasłonić.

- Stefan

[arana]

stefan4 napisał:
>
> W tym celu lepiej zrobisz, jeśli ten teren zakosisz, bo kosy śpiewają ładniej. A jeśli ziębom dasz się rozprosić, to całość trzeba będzie zasłonić.


A jeśli kosy zaplotę i widok zasłonię?

zziębnięte ćmy

[arana]

Ach, już wiem: zostanę uk-arana, bo wszystko się zaćmi zziębniętymi ćmami. No chyba że kosy postawię na sztorc.

Precz z plotkami!

[stefan4]

arana:
> A jeśli kosy zaplotę

Tutaj jest piosneczka Wysockiego o plotach:

    ... ходят сплетни, что не будет больше слухов,
    ходят слухи, будто сплетни запретят.

Ptasie i autoryzowane

[arana]

stefan4 napisał:

> Tutaj jest piosneczka Wysockiego o plotach:


To przebijam Ptasimi plotkami Tuwima.

różaniec - bicz boży

[arana]

keekees napisał:

> Mnie jednak bardziej zaintrygowało inne znaczenie tego słowa - "rozpraszać zięby" na jakimś obszarze...


My tu sobie, panie Pogorzelski, nowe znaczenia zięb rozważamy, a do języka szturmem wchodzą nowe znaczenia całych zwrotów. Do tej pory mawiało się: Attyla - bicz boży. Po imprezach z różańcem wokół granic, a dziś w Słupsku, szykuje się określenie: różaniec - bicz boży. To mówię ja - Jarząbek.

PS Właściwie powinnam być na te zmiany przygotowana, bo feldkurat Katz już dawno to zapowiadał.