puma002
02.08.03, 13:02
STEVIA SŁODSZA NIŻ CUKIER
Ta roślina pochodząca z górskich rejonów północno-wschodniego Paragwaju z
pozoru nie zasługuje na baczniejszą uwagę. Jest skromną byliną z rodziny
złożonych (Asteraceae), o półzdrewniałych smukłych pędach, małych liściach i
zupełnie nieefektownych kwiatach. Kto jednak weźmie do ust choćby niewielki
kawałek liścia, będzie zdumiony jego słodyczą. Indianie nazywają ją „Caaí-
ehe” lub po hiszpańsku “yerba dulce”, co znaczy „słodkie ziele”.
SEKRET INDIAN GUARANI
W 1887 roku dr Moises Santiago Bertoni, dyrektor szkoły rolniczej w Asuncion,
podczas eksplorowania tropikalnych lasów we wschodniej części Paragwaju
usłyszał od indiańskich przewodników o dziwnej roślinie, którą tubylcy
wykorzystują do słodzenia swojej herbaty maté. Zamieszkujący Paragwaj
Guarani - Indianie piękni, inteligentni, zręczni, o niezwykle wysoko
rozwiniętej kulturze i etyce, używali tego ziela od stuleci jako środka
słodzącego i leku, jednak pilnie strzegli swego sekretu. Dopiero w roku 1899
Bertoni otrzymał w prezencie namacalny dowód istnienia owej osobliwej
rośliny - paczuszkę suszonych słodkich liści. Ogłosił odkrycie “nowego”
gatunku w czasopiśmie botanicznym publikowanym w Asuncion i nadał mu nazwę
Stevia rebaudiana Bertoni. W 1931 roku francuscy chemicy Brindel i Lavieille
wyizolowali z ziela stewii białą krystaliczną substancję o charakterze
glikozydu, nazwaną stewiozydem. Stwierdzili, że substancja ta jest około 300
razy słodsza od zwykłego cukru (sacharozy) i pozbawiona toksycznego działania
na zwierzęta doświadczalne.
Ze skromnego „odkrycia” w Paragwaju na przełomie wieków stewia stała się
wkrótce ważnym surowcem eksportowym. Długo jednak trwało, zanim plantacje tej
rośliny rozprzestrzeniły się po świecie. Obecnie uprawiana jest na dużą skalę
w kilkunastu krajach świata, zaś jej aktywne składniki określane są przez
czołowych dietetyków jako “środek słodzący przyszłości”. Największym
konsumentem stała się Japonia, gdzie ekstrakt ze stewii zagarnął ponad 40%
rynku środków słodzących. Stewia dodawana jest tam m.in. do słodyczy i gum do
żucia, marynat i owoców morza, pieczywa i wyrobów cukierniczych, jogurtów i
lodów, napojów i herbatek, past do zębów i płukanek do ust. Mimo, że stewia
stosowana jest w Japonii jako środek słodzący przez miliony osób od ponad 25
lat, a w Paragwaju od czasów niepamiętnych, nie istnieją doniesienia o
jakimkolwiek szkodliwym wpływie tej rośliny na organizm człowieka.
NATURALNY SŁODZIK
Liście stewii są naturalnym, niemal pozbawionym kalorii środkiem słodzącym.
Jeden suszony liść osłodzi filiżankę herbaty. Można wykorzystywać stewię do
parzenia herbatek o cudownie słodkim smaku, a także do przyrządzania
mieszanek ziołowych. Sproszkowane liście możemy dodawać do deserów i
wypieków, jeśli tylko nie przeszkadza nam ich zielona barwa. Stewia
znakomicie komponuje się z aromatycznymi przyprawami, takimi jak cynamon czy
imbir. Jej słodki smak ze specyficznym lekko gorzkawym posmakiem przypomina
bardziej nektar z kwiatów lub lukrecję niż zwykły cukier, dlatego nie każdemu
smakuje kawa osłodzona stewią.
W niektórych krajach (m.in. w Japonii) jako popularny słodzik wykorzystywane
są przede wszystkim ekstrakty ze stewii uzyskane drogą chemiczną. Taki
ekstrakt w postaci płynu lub białego krystalicznego proszku jest około 300
razy słodszy od sacharozy, podczas gdy suszone liście stewii są „tylko” 10
razy słodsze. Jednak w przeciwieństwie do ekstraktu całe liście stewii
obfitują w cenne substancje odżywcze. Oprócz glikozydów o słodkim smaku
zawierają białko, witaminy (karoteny, witaminę C, witaminy z grupy B) i cały
szereg biopierwiastków (m.in. chrom, cynk, fosfor, glin, kobalt, krzem,
magnez, mangan, potas, selen, sód, wapń, żelazo), ponadto flawonoidy,
garbniki, sterole oraz olejek eteryczny. Bogaty skład chemiczny powoduje, że
stewia ceniona jest w niektórych krajach jako roślina lecznicza. Z powodu
zdolności obniżania poziomu cukru we krwi od wieków wykorzystywana jest w
Ameryce Łacińskiej w leczeniu cukrzycy. Badania naukowe sugerują, że
długoterminowe stosowanie naparów ze stewii powoduje łagodne wzmocnienie
serca i naczyń krwionośnych. W Chinach ziele stewii zaleca się jako środek
trawienny, dla zredukowania nadwagi, dla zachowania młodości i jako
niskokaloryczną słodką herbatkę. W Stanach Zjednoczonych stewia wzbudziła
ostatnio zainteresowanie przemysłu kosmetycznego, który wykorzystuje ją do
wytwarzania preparatów nadających skórze niezwykłą gładkość i miękkość. U nas
można już kupić suszone liście stewii w niektórych sklepach z naturalną
żywnością.
