żeśmy

[ahven]

Skąd się bierze forma w stylu `żeśmy poszli', `żeśćie
zrobili', `żem powiedział' etc. zamiast krótszych i
bardziej zrozumiałych `poszliśmy', `zrobiliście',
'powiedziałem'?

Dociekam, bo strrrrasznie mnie wkurza, jak moja siostra
tak gada, a za chiny nie można tego z niej wyplenić...

[stefan4]

ahven:
> Skąd się bierze forma w stylu `żeśmy poszli', `żeśćie zrobili', `żem
> powiedział' etc. zamiast krótszych i bardziej zrozumiałych `poszliśmy',
> `zrobiliście', 'powiedziałem'?

Trzeba chyba pytać na odwrót: skąd wzięły się skróty? Jak Ja22ek wiele razy
wspominał, formą pierwotną był czasownik posiłkowy + imiesłów przeszły; czyli
,,ja żem poszedł'' to tak jak ,,I have gone''. Po czesku do dzisiaj ,,ja som
poszel'' (czyli ,,jestem poszły''). Potem forma ,,poszedł żem'' zaczęła się
skracać i wyszło ,,poszedłem''.

Ale jeśli zależy Ci na uroczystym starodawnym języku, to powinieneś odrzucić te
nowinki i mówić z użyciem ,,żema'', jak to czynili praszczurowie.

- Stefan

[mac_rys]

stefan4 napisał:
> Trzeba chyba pytać na odwrót: skąd wzięły się skróty? Jak Ja22ek wiele razy
> wspominał, formą pierwotną był czasownik posiłkowy + imiesłów przeszły; czyli
> ,,ja żem poszedł'' to tak jak ,,I have gone''. Po czesku do dzisiaj ,,ja som
> poszel'' (czyli ,,jestem poszły''). Potem forma ,,poszedł żem'' zaczęła się
> skracać i wyszło ,,poszedłem''.

To sie zgadza, ale ten czasownik posilkowy to byla forma czasownika "byc" i
nie bylo to "zem".

Na temat zesmy itd. byla swego czasu dluga i miejscami burzliwa dyskusja na
forum Ortografia.

mac

[jacklosi]

To chyba tak było: poszedł jeśm, poszedł jeś, poszedł jest, poszli jeśmy,
poszli jeście, poszli są.

[elve]

a w trzeciej osobie czasownik posiłkowy raczej nie wystepował, przynajmniej tak
jest do dziś w czeskim i słowackim. nie mówiąc o tym, że "poszel" w czeskim
oznacza cos zupełnie innego niż w polskiem.

[szarykot]

> Dociekam, bo strrrrasznie mnie wkurza, jak moja siostra
> tak gada, a za chiny nie można tego z niej wyplenić...

a ja tu zapytuję ludzi mądrzejszych ode mnie, czy
mówienie "żeśmy" należy wypleniać? z tego co pamiętam
jest to konstrukcja poprawna.

[jacklosi]

Raczej nie, szarykocie, bo "żeśmy" jest ściągnięciem "że" i "śmy", zatem ma
zastosowanie jedynie jako zamiennik dla np. "Powiedziałem matce, że byliśmy w
kinie" w formie: "Powiedziałem matce, żeśmy byli w kinie". (Normalny by
powiedział to jako: "Powiedziałem matce, że żeśmy byli w kinie"). Końcówka -
śmy, -ście itd. jest odczeialna od czasownika i przyczepialna do różnych
różności przed nim stojących, w tym do "że". Tylko że przy tym "że" się
rozpleniła tak, jakby "żeśmy" itp. było czasownikiem posiłkowym. A nie jest.
Tylem napisał, com wiedział, Hawgh

[elve]

na intuicję to tak to właśnie żem rozumiała

[sze]

> Skąd się bierze forma w stylu `żeśmy poszli', `żeśćie
> zrobili', `żem powiedział' etc.

Końcówki osobowe polskiego czasu przeszłego są - jak wiadomo - ruchome. Mogą
się więc doczepiać do najbliższych wyrazów zdania. Co jednak zrobić, kiedy nie
mają się do czego doczepić, a samodzielnie wystąpić nie bardzo mogą? Doczepiają
wtedy do swego rodzaju "pustego" semantycznie, "fałszywego" słowa, którym
zostało mianowane 'że'. I stąd.

Nie należy mylić tych form z normalnym, semantycznym 'że' w zdaniach
typu "kierownik mówi, żeśmy się spóźnili z projektem".

Aha, poprawnościowcy zdaje się tępią te "puste" 'że'. Ja nie mam nic przeciwko
nim, sam ich używam, choć z wyjątkiem I osoby pojedynczej, gdzie brzmią dość
prostacko.

[jacklosi]

sze napisał:

> Nie należy mylić tych form z normalnym, semantycznym 'że' w zdaniach
> typu "kierownik mówi, żeśmy się spóźnili z projektem".
>
> Aha, poprawnościowcy zdaje się tępią te "puste" 'że'. Ja nie mam nic
przeciwko
> nim, sam ich używam, choć z wyjątkiem I osoby pojedynczej, gdzie brzmią dość
> prostacko.

Tyle że normalny powie: "kierownik mówi, że żeśmy się spóźnili z projektem". I
co, nie tępic?

[sze]

> Tyle że normalny powie: "kierownik mówi, że żeśmy się spóźnili z projektem".

Hm. To trochę inna beczka, ale ja sobie myślałem, że 'że' składniowe wypiera to
puste 'że', czego przykład przytoczyłem. Okazuje się jednak, że nie. Penetracja
Internetu daje wyniki takie, że zbitka 'że żeśmy' wcale nie jest wykluczona.

Co zresztą tylko potwierdza moją tezę, że jedno i drugie 'że' to inne słowa.