mieszkaniaw PRL-u

[tamsin]

Pamietacie ile lat czekalo sie na mieszkanie ze spoldzielni w PRL-u? mlode
pary mialy w prespektywie albo 20 lat czekania, wiec ludzie gnizdzili sie jak
sie dalo. Moja kolezanka razem z rodzicami i bratem mieszkali w....biurze!
Mieli swoj pokoj, dosyc nawet duzy, do tego zaslonka przegrodzili czesc tego
pokoju i zaadoptowali jako kuchnie (zlewu nie bylo), do ubikacji chodzili
obok i caly czas narzekali, ze paniusie biurowe za dlugo przesiaduja w tym
kibleku, no ale wieczorem mieli cala ubikacje dla siebie. Jedyny feler: nie
bylo jak sie umyc, ale na takie potrzeby (kapanie sie) chodzili do szpitala
naprzeciwko ulicy :-)

[babiana]

Ja sama tak czekalam i to na wlasnosciowe. W tym czasie zdazylismy z mezem dom
wybudowac i jak dostalismy przydzial na mieszkanie to nie moglismy przyjac
poniewaz nie mozna bylo miec dwoch lokali mieszkalnych. Co roku zrzekalismy sie
przydzalu i w 1989 roku spoldzielnia przestala istniec. Po 15 latach ( na
wlasnosciowe czekalo sie krocej) zablokowania przez panstwo niemalej sumy
pieniedzy nie bylo nic. W koncu moj po jakichs wielkich znajomosciach zalatwil
jaks kawalerke na Oksywiu gdzie diabel mowil dobranoc a mialo byc M-5 w Sopocie
na Brodwinowie. Mniej zaradni ludzie po prostu wszystko potracili z powodu
szalejacej inflacji. Nie mieli mieszkania ani pieniedzy.

[tamsin]

tak, pamietam nawet zachety wladzy do wylapywania tzw. "pustostanow", czyli
mieszkan przydzielonych osobom ktore zyly zazwyczaj w nieformalnym zwiazku w
mieszkaniu partnera. No i te strachy, ze taki pustostant (zazwyczaj trzymany
dla dziecka), nie utrzyma sie dluzej, bo sasiedzi doniosa ze nikt tam nie
mieszka a tylko przychodzi od czasu do czasu zapalac swiatla.

[babiana]

Pamietam te pustostany. Podejrzenie wzbudzaly mieszkania gdzie przez dluzszy
czas nie zapalalo sie swiatlo. Z nastaniem stanu wojennego ogloszono, ze moga
dokwatrowywac lokatorow do osob posiadajcych za duzy metraz.taka sytuacja
przydarzyla sie mojemu sasiadowi. Wybudowal dom kolos poniewaz i piwnice i
strych byly wysokie jak normalne mieszkanie i na poczatku stycznia pojawila sie
przed jego domem rodzina piecioosobowa z nakazem z wydzialu kwterunkowego. Kiedy
zobczyli, ze to "domek jednorodzinny" przeprosili i powiedzieli, ze nie chca sie
wprowadzac. Sasiad natychmiast ruszyl do notariusza i poprzepisywal czesci domu
na dzieci.Poza tym on trudnil sie handlem waluta i zawsze opowiadal, ze ma
wszystko zakopane w ogrodku. Pewnego ranka obudzil sie (byla to wiosenna pora)i
caly jego ogrod byl dokladnie skopany. On cieszyl sie, ze nie bedzie musiaal juz
tego robic i ktos mu przysluge zrobil za darmo. Zreszta on byl bardzo pozyteczny
poniewaz wszystkim handlowal. Kupowalo sie u niego benzyne, mieso, wedliny,
oczywiscie po wyzszej cenie. Po zmianie systemu zadomowil sie w kasynie.

[future_phd]

Moje poczatki pracy.
Szpital w malym miescie, "duma i chluba pracy socjalistycznej", pol szpitala
nieczynne, a na laryngologii JA w jednym pokoiku. Lazienka rzecz jasna na korytarzu.
PS - CALA LARYNGOLOGIA byla MOJA.

[meduza7]

Mama mojej koleżanki opowiadała mi historię następującą:
Jej znajoma znalazła sobie narzeczonego cudzoziemca, konkretnie Fina.
Przyjeżdżał do Polski i przy pierwszych swoich pobytach dwóch rzeczy nie mogł
zrozumieć:
1. Co to jest "ścieżka" (wytłumaczyli mu w końcu pokazawszy palcem)
2. I dlaczego w rodzinie jego narzeczonej wszyscy mieszkają na kupie w ciasnym
mieszkaniu: rodzice, zamężna siostra z dziećmi i ona sama, i gdzieś się nie
powyprowadzają.

[tamsin]

dla mlodych malzenstw po studiach, jedyna szansa na dostanie mieszkania bylo
zatrudnienie na wsi lub w jakies pipidowce. No jeszcze bylo wstapienie w
szeregi milicji/ZOMO ;-)

[kasiakaz1]

meduza7 napisała:

> Mama mojej koleżanki opowiadała mi historię następującą:
> Jej znajoma znalazła sobie narzeczonego cudzoziemca, konkretnie Fina.
> Przyjeżdżał do Polski i przy pierwszych swoich pobytach dwóch rzeczy nie mogł
> zrozumieć:
> 1. Co to jest "ścieżka" (wytłumaczyli mu w końcu pokazawszy palcem)
> 2. I dlaczego w rodzinie jego narzeczonej wszyscy mieszkają na kupie w
ciasnym
> mieszkaniu: rodzice, zamężna siostra z dziećmi i ona sama, i gdzieś się nie
> powyprowadzają.

A później owa znajoma, już jako żona Fina, wzbudziła wielkie zdziwienie w
momencie kiedy poszła składać papiery na paszport. Wszyscy się zlecieli ogladać
taką, która dostała pozwolenie na wyjazd z Polski. A był wtedy stan wojenny.

[meduza7]

I paszport był raczej tylko "wte", bez "wewte".

[babiana]

Na poczatku lat 90 przyjechalam do Polski i moj znajomy Kanadyjczyk chcial
zwiedzic Polske przy okazji pobytu sluzbowego na Wegrzech. W Warszawie zaprosili
nas moj wujek ze swoja zona. On byl wdowcem i ozenil sie po raz drugi, ale
jeszcze mieszkali osobno poniewaz ona zajmowala sie bardzo leciwa juz matka.
Otoz dzielila wspolne mieszkanie z jakas rodzina wieloosobowa, ktora na dodatek
miala psa boksera, ktory rzucal sie na wchodzacych gosci. Istny cyrk. Co
najsmieszniejsze przed wojna cala kamienica nalezala do ciotki ojca i jedno
mieszkanie najwieksze i najladniejsze zajmowala ona z rodzicami. Ojciec jej byl
wspolnikiem takiego znanego sklepu Bracia Pakulscy. Ten moj znajomy za nic nie
mogl pojac dlaczego ona mieszka z tymi ludzmi na kupie. Tlumaczylam bez konca i
w koncu pojal. Uwazal, ze to jest po prostu chora sytuacja i nie mogl sie
nadziwic, ze mozna obywateli w taki sposob traktowac i wlasciwie lamac im zycie.

mieszkania-kołchozy

[luccio1]

5-6 pokoi z kuchnią, na tej powierzchni upchani ludzie z 3-4 lub więcej różnych
przydziałów kwaterunkowych - ze wspólną używalnością kuchni, łazienki, WC,
przedpokoju (i hallu - jeśli był, np. w mieszkaniu z końcowych lat 30.). W
Krakowie lat 40., 50. i 60. "normalka". Nie miałem co prawda przyjemności
mieszkać w czymś takim, ale widziałem tego pełno jako małe dziecko - tak
mieszkały prawie wszystkie koleżanki Mamy z pracy. W każdej takiej części, a na
pewno w pokoju używanym osobno przez osobę samotną obowiązkowo maszynka
elektryczna ze spiralą - do gotowania wody na herbatę, kawę etc., mocy ok.
1000 W - a cała instalacja elektryczna po staremu na jednym liczniku i jednych
bezpiecznikach; jeden licznik to zarazem nieustający spór, kto w jakiej części
ma się dokładać do prądu. W łazience terma dawno nie działa, bo nie dało się
dojść do ładu, kto w jakiej części miałby płacić za naprawę. W hallu,
przedpokoju w żadnej lampie nie ma żarówki, bo nie dało się nijak dojść do
ładu, kto kiedy miałby dawać nową, gdy stara się spali (a zresztą, gdyby jeden
włożył, ten drugi natychmiast by wykręcił - nawet świecącą się, przez szmatę).
Doskonale pamiętam, jak jedna czy druga "Ciocia" wyprowadzała nas poprzez
przedpokój wieczorem - z latarką w ręku. Do tego dodać jeszcze inny widok wciąż
przed oczyma: zatrzymane pomiędzy piętrami kabiny wind, obrastające coraz to
bardziej kurzem (jeszcze w r. 1945 rozporządzenie Ministerstwa Gospodarki
Komunalnej zatrzymało windy w budynkach do 5 kondygnacji czyli 4 pięter
włącznie - jako powód podano wówczas oficjalnie oszczędność prądu).

[meduza7]

Znalazłam kiedyś starą książkę do rosyjskiego do podstawówki, a w niej czytankę
o tym, jak to rodzinka wybiera się na nowowybudowane blokowisko, obejrzeć
przydzielone im mieszkanie. Dialog po powrocie: - Czy to mieszkanie jest duże? -
Bardzo duże! Dwa pokoje i kuchnia!
Zdaje się, że mieszkania - kołchozy były w ZSRR standardem przez długie,
długie, długie lata, a kto wie, czy nie przetrwały i po dziś dzień.

[tamsin]

spotkalam taka rodzine z bylego Leningradu, ktora wyrwala sie z takiego
mieszkania kolchozu. Mieszkali w dosyc duzym mieszkaniu, chyba z piec pokoi,
kazdy zajmowany przez inna wieloosobowa rodzine. Jeden kibel i lazienka do
wspolnego uzytku, oraz kuchnia, w ktorej absoltnie nie zostawialo sie ani cukru
ani inny cennych rzeczy bo ktos podwedzi. W Polsce czesto ludzie, ktorzy
dopiero co resztka sil pobudowali domki jednorodzinne, zmuszeni byli z powodow
finansowych mieszkac przez kilka pierwszych lat w swojej wlasnej piwnicy, a
reszte pokoi wynajmowali, tworzac wlasnie takie mini kolchozy. Nie wiem czy
ktos z takiego mieszkania wychodzil nie uszczerbiony na zdrowiu psychicznym..

[meduza7]

Był taki film Fidyka, nie pamiętam tytułu, ale podejmował temat seksu w ZSRR.
Między innymi pewne młode małżeństwo opisywało problemy wynikające z mieszkania
w "komunałce" w jednym pokoju z matką. Z tego, co pamiętam, finalizowali sprawę
w ekspresowym tempie w momencie, gdy za oknami przejeżdżały tramwaje, głusząc
swym brzękiem wszelkie inne odgłosy. Było to jednocześnie śmieszne i straszne...
W tymże filmie przytaczana byla też słynna anegdota o tym, że "w Sawietskam
Sajuzie seksa niet!".

[horpyna4]

Ta kwestia "seksu u nas niet" to była też w "Deja vu".

[maglara]

... ale wracajac do Prl-u ;)... mieszkania znajdowaly sie tez w piwnicach
tzw "suterynie" gdzie myszy i slimaki to byli domownicy, wilgoc na scianach i
chlod, to tez byla codziennosc mieszkaniowa PRL ...

[tamsin]

co ja sie naczytalam w dziecinstwie ksiazek o przedwojennej Polsce, gdzie
bohaterowie nagminnie umierali na gruzlice z powodu wilgoci i warunkow
mieszkaniowych w suterynach. Mieszkalam na nowym osiedlu, wiec nauczyciele
wciskali nam kit, jak fantastycznie teraz mamy w blokowiskach, gdyby nie komuna
to pewnie tez umieralibysmy lezac na zgnilym lozku, pod wilgotnymi zgrzebnymi
kocami.....

[maglara]

a to wcale nie bylo przedwojenne ...PRL-owskie czasy po wojnie i w latach 60/70
tak kupa ludzi mieszkala w starych zawilgoconych piwnicach, bo sie nie zapisali
do pzpr.

[horpyna4]

Na warszawskim MDM-ie wybudowano jedno mieszkanie bez okien, bo tak, a nie
inaczej miała wyglądać elewacja. Sprawa była opisana w prasie chyba już po
upadku komuny, mieszkańcy starali się o zezwolenie na okna i były z tym jakieś
problemy. Czy ktoś pamięta tę sprawę i wie, jak się to skończyło?

[luccio1]

W Krakowie były sutereny zamieszkałe bez przerwy od czasów przed I wojną
światową - gdy jedną czy drugą kamienicę wybudowano - aż po końcowe lata 80.
Miałem też kolegę w szkole podstawowej, w sam raz połowa lat 60., którego
rodzinie zabrali dom na Półwsiu Zwierzynieckim (prawda, chałupa już ledwo
trzymała się kupy, ale z tyłu był sad) - i rodziców z kilkorgiem dzieci, z
których najstarsze wchodziły już w dorosłość, wtłoczono do jednej izby w
suterenie. Co z tego, że było to centrum wewnątrz II obwodnicy?

[luccio1]

No i: zamieszkałe sutereny widziałem we Lwowie, tuż pod Wysokim Zamkiem, w
połowie lat 90. Też były zamieszkiwane ciągiem od czasów zaboru austriackiego -
a władza sowiecka nie potrafiła się z nimi uporać.

[luccio1]

tamsin napisała:
> Nie wiem czy
> ktos z takiego mieszkania wychodzil nie uszczerbiony na zdrowiu psychicznym..
Nawet, jeśli to nie był wprost uszczerbek na zdrowiu psychicznym, to na pewno
skrzywienie całego sposobu życia, wyrażające się postępowaniem według zasady: z
domu wychodzi się rano i wraca dopiero wieczorem - na spanie.
Tu można by przywołać szereg powtarzających się wspomnień o tym, jak to się w
dzieciństwie uganiało samopas wespół z rówieśnikami po podwórkach bądź wokół
bloku; odpowiednio wspomnienia "grzecznych dzieci", których samopas nie
puszczano - w tym moje, zachowują z czasów przed szkołą obraz długich godzin od
południa do wieczora, spędzanych z Mamą bądź Babcią w parku w kółku wokół
piaskownicy, w gronie innych Mam i Babć z dziećmi i wnukami - łącznie z obrazem
podwieczorku celebrowanego na serwecie, którą Mama albo Babcia rozkładała na
kolanach (i zapamiętanym obrazem podwiązek na tle zielonych bądź żółkniejących
liści - kiedy Mama albo Babcia szły ze mną "za krzaczek").
Jeszcze połowę własnych przygotowań do matury, a potem do egzaminu na studia,
spędziłem z książkami i zeszytami na Skałkach Twardowskiego - przy czym w tamtą
stronę podwoziłem się autobusem, z powrotem wracałem na nogach.
Przekonanie, że w domu się tylko śpi, napędzało po części frekwencję w kinach,
a także w przybytkach "kultury wyższej": teatrach, filharmonii (dla moich
Rodziców koncert w filharmonii, przedstawienie w teatrze - to były w okresie
Ich narzeczeństwa miejsca, gdzie jedynie mogli czuć się razem, sami ze sobą).
To też napędzało frekwencję w kółkach zainteresowań organizowanych w szkołach
po lekcjach, w różnych instytucjach typu Pałac Młodzieży - ale też frekwencję w
różnego rodzaju ogródkach piwnych i podobnych "rykowiskach" (o melinach nie
wspominając).
Dopiero od 5 lat mam dla siebie pokój, w którym kiedy zamknę drzwi, jestem sam -
nikt mi nie wisi nad głową - a z drugiej strony wystarczy, że otworzę drzwi do
sąsiedniego pokoju - i już jestem obok Żony...
Dopiero od tej przeprowadzki przestałem czuć pęd do ucieczki na zewnątrz, na
ulicę i dalej - natomiast, kiedy muszę wyjść, długo się zastanawiam, czy
naprawdę koniecznie właśnie teraz...?

[luccio1]

> Czy to mieszkanie jest duże?
> Bardzo duże! Dwa pokoje i kuchnia!
Mój drugi z kolei dom rodzicielski, 2 pokoje, kuchnia (widna), łazienka z WC
oraz mikroskopijny przedpokoik z pięciorgiem drzwi, o łącznej powierzchni
48 m2 - było to w chwili zasiedlania w 1965 r. M-4. Na szczęście było nas
wystarczająco (Tato, Mama, ja i Siostra). Dopiero Gierek przekwalifikował
2 pokoje z kuchnią na M-3.

[horpyna4]

Dwa pokoje z kuchnią jako M-3 były już za późnego Gomułki, ale miały znacznie
mniejszy metraż (moje dzieciństwo też upłynęło w cztery osoby w identycznym
mieszkaniu, jak opisane przez Ciebie). Te dwupokojowe ok. 50 m2 nie
kwalifikowały się później ani do M-3 (za duży metraż), ani do M-4 (tylko 2
pokoje). W latach sześćdziesiątych M-3 potrafiło mieć 38 m2, a M-4 (trzy
pokoje!) 46 m2, zdarzały się też jeszcze mniejsze. Chodzą mi po głowie "normy
zasiedlenia": 7 m2 powierzchni mieszkalnej na osobę, a w innym okresie 10 m2
powierzchni użytkowej. Normy te dotyczyły mieszkań kwaterunkowych i
spółdzielczych lokatorskich, mieszkanie spółdzielcze własnościowe mogło mieć o
jedno "M" więcej w stosunku do ilości mieszkańców, za Gierka początkowo o dwa,
potem zniesiono w mieszkaniach własnościowych normy zasiedleń (późny Gierek).
Istniało też pojęcie "małżeństwa rozwojowego". Młodemu, bezdzietnemu małżeństwu
przysługiwało M-3, małżeństwo z jednym dzieckiem uznawano za nierozwojowe i też
dostawało M-3.
Rozluźnienie tych cholernych norm przyniosły, tak bardzo zresztą później
krytykowane, fabryki domów. Podobno, a przynajmniej tak wtedy twierdzili
projektanci, nie dało się z wielkiej płyty uzyskiwać tak ciasnych klitek. Na
szczęście członkowie KC z Gierkiem na czele byli kompletnymi ignorantami i dali
sobie to wmówić. No i za Gierka M-4 początkowo doszło do ok. 54 m2, potem
przekroczyło 60 m2. Po wprowadzeniu się do takiego mieszkania człowiek
rzeczywiście czuł się, jak po sprzedaniu kozy.

[tamsin]

dwa pokoje z kuchnia wystarczyly w latach 60tych wielu rodzinom z dwojka
dzieci. Jeden pokoj dla rodzicow, jeden dla dzieci. Problem zaczynal sie z
nadejsciem lat osiemdziesiatych gdy te dzieci zaczely miec swoje dzieci ale
doskwieral im brak swojego mieszkania i jak tu ten jeden "dziecinny" pokoj
podzielic na nastepne dwie rodziny?

[horpyna4]

Słyszałam o takim przypadku, że dobrzy rodzice przygarnęli współmałżonków
dwojga dzieci, a sami spali w kuchni. Nie wiem tylko, jak to się potoczyło
dalej, ale rozmnażanie się trwało. Rodzice byli bliscy obłędu (poniekąd na
własne życzenie), a dzieci uważały, że wszystko w porządku.

[luccio1]

tamsin napisała:
> Problem zaczynal sie z
> nadejsciem lat osiemdziesiatych gdy te dzieci zaczely miec swoje dzieci ale
> doskwieral im brak swojego mieszkania i jak tu ten jeden "dziecinny" pokoj
> podzielic na nastepne dwie rodziny?
Nie było potrzeba aż tego. Wystarczało, że dwoje rodzeństwa powoli dojrzewało -
przeciwne płcie, rozbieżne zainteresowania, naturalne różnice w usposobieniu...

[meduza7]

Luccio, ja mam 48m, a wychodzą z tego 3 pokoje, kuchnia, łazienka, kibelek i
przedpokój nie taki mikroskopijny. Chyba, że większe masz te pokoje, bo z moich
jeden ma 6m.

[horpyna4]

Kiedyś dowcipkowano o takich mieszkaniach, że całkiem ładne, tylko kuchnia
trochę uwiera w biodrach...

[babiana]

Ja wlasnie widzialam takie mieszkanie kolchoz w Sopocie, niedaleko mola. Moja
znajoma otrzymala w spadku po babci. Mieszkanie zostalo podzielone na dwa.
jednej rodzinie przypadla kuchnia i jeden pokoj. babci kolezanki lazienka a
kuchnie musiala sobie zrobic w korytarzu. Tamta rodzina mieszkala w tym jednym
pokoju z dwoma synami. Teraz synowie sie wyprowadzili i babcia umarla. Kolezanka
w sumie ma fajne mieszkanie po dokonaniu generalnych remontow.Prawie nad samym
morzem.

[luccio1]

meduza7 napisała:

> Luccio, ja mam 48m, a wychodzą z tego 3 pokoje, kuchnia, łazienka, kibelek i
> przedpokój nie taki mikroskopijny. Chyba, że większe masz te pokoje, bo z
> moich jeden ma 6m.
U nas pokoje były względnie duże: 16 i 14 m. Ale "dzięki" maleńkiemu
przedpokojowi całość funkcjonowała właściwie omal jak jedna izba - drzwi do
pokojów nie zamykaliśmy nigdy (zwłaszcza Tato, póki żył, nastawał na to, abym
nie zamykał). Dopiero przy otwartych drzwiach, gdy całe mieszkanie było
widoczne na przestrzał, znikało uczucie klaustrofobiczne, że ściany następują
na nas, a sufit uciska głowę.
Inna rzecz: w tym mieszkaniu wystarczyło wejść do przedpokoju, a było widać
wszystko - nikt by się tam nie ukrył.

[robin153]

ja sie wychowalam w takiej kamienicy pozydowskiej w Krakowie, gdzie mieszkania ,
ktore zajmowaly kiedys jedno pietro zostaly podzielone na 3-4. Tak wiec u nas na
pietrze dwa mieszkania mialy kibelki na zewnatrz, wiec czasem wychodzac rano do
szkoly widzialo sie sasiada ubranego w pizame i sunacego do kibla na korytarzu.
Nasze mieszkanie bylo olbrzymie - 140 m, prawie 4 metry wysokosci ogrzewane
piecem, wiec lodowate w zimie. Wszystkie pokoje przechodnie, wiec ja z bratem
zajmowalam jeden pokoj, a rodzice mieli swoja sypialnie. Jeden pokoj w ogole nie
mial okna, kuchnia byla wazitku ale za top d;uga, lazienka malenka, bo zrobiona
z miejsce jakies bylej spizarni. Nawet sobie nie wyobrazacie jak marzylo mi sie
takie male mieszkanie w blokach - zeby byly kaloryfery, i normalny przedpokoj, i
osbne wejscia do pokojow. To wielkie mieszkanie bylo potwornie niefunkcjonalne.

[tamsin]

te mieszkania w starych kamienicach i we Wroclawiu wymagaly powaznej inwestycji
aby przywrocic do miare normalnego stanu. Miescily sie one zazwyczaj w
nieciekawych okolicach, gdzie mieszkali cyganie, alkoholicy i wszystkie
okoliczne meliny. Pamietam ze wiele z nich mialo w/g stylu niemieckiego kibel
nie w mieszkaniu a na zewnatrz, czyli na polpietrze, po obu stronach okna.
Wlasciciel mieszkania mial klucz do tego i tam sobie chadzal. Z takim
urzadzeniem spotkalam sie jedynie w Lipsku, gdzie piekne mieszkanie mialo
lazienke, ale ubikacja byla osobna, mieszczaca sie poza mieszkaniem. Wygladalo
to komicznie, bo wychodzilo sie z mieszkania i wchodzilo do jakby mniejszego,
podzielonego na "pokoiki" w ktorych znajdowaly sie osobne ubikacje wlascicieli
mieszkan tej kamienicy.

[robin153]

Nasze mieszkanie bylo w samym centrum Krakowa tuz pod Wawelem, ale z kolei takie
mieszkania-rudery byly na pieknym krakowskim Kazimierzu, na brzegi ktorego
przeprowadzilam sie majac lat 23. Piekne kamienice, ale nikt o nie nie dbal i
faktycznie bylo tam strasznie duzo melin. Obecnie wiele kamienic na krakowskim
Kazimierzu wrocilo do potomkow przedwojennych wlascicieli , ktorzy inwestuja w
te domy i Kazimierz pomalu staje sie stylowa czescia Krakowa.

ratuje watek !

[szpulotek]