matura z religii

[mary_ann]

Jak myślicie - przejdzie?
Argumenty Komisji Episkopatu to "dobro wspólne", zdrowy rozsądek", "brak racjonalnych argumentów przeciw" i "prawo maturzystów". Hmm, brzmi jak dla mnie mało przekonująco i, co tu dużo rzec, pokrętnie.
Tu pełna wypowiedź konsultora Komisji Wychowania Katolickiego KEP dla portalu Areopag:

www.areopag21.pl/odpowiedz_34#33114

[jottka]

mam nadzieję, że nie przejdzie. a argument jest jeden - matura jest egzaminem państwowym z przedmiotów nauczanych wg programów i pod kuratelą państwa, religia, jak wiadomo, jest nauczana wg programów kościołów i państwo nie ma do nich wglądu ani na nie wpływu.

ale zasadniczo mógłby być argument za wprowadzeniem matury z religii, choć wątpię, by kościoły na to przystały - skoro religia nauczana jest w szkole państwowej prawem kaduka, to co szkodzi, by i matura z niej była?

[mary_ann]

jottka napisała:

> mam nadzieję, że nie przejdzie. a argument jest jeden - matura jest egzaminem p
> aństwowym z przedmiotów nauczanych wg programów i pod kuratelą państwa, religia
> , jak wiadomo, jest nauczana wg programów kościołów i państwo nie ma do nich wg
> lądu ani na nie wpływu.

Ale na pewno nie umknął Ci ten fragment o dość złowrogiej wymowie:

Obecne prawodawstwo rzeczywiście mówi, że uczeń może zdawać na maturze tylko ten przedmiot, który należy do podstawy programowej kształcenia ogólnego. Religa jest nauczana w oparciu o kościelny dokument, Podstawę programową katechezy, napisany w podobnej konwencji , co dokument ministerialny. Od wielu lat Konferencja Episkopatu Polski ponawia prośbę o zmianę tego rozporządzenia. Nie jest to Prawo Boże, objawione Mojżeszowi na Synaju, lecz dokument prawny, którego zmiana nie powinna stanowić większego problemu. Powoływanie się na przepis prawny, którego nowelizację może zaproponować minister, jest w tym wypadku nie na temat.

Jakie są szanse, aby tak się stało?

Myślę, że szanse są duże, choć patrzyć na to należy w perspektywie czasu.


>
> ale zasadniczo mógłby być argument za wprowadzeniem matury z religii, choć wątp
> ię, by kościoły na to przystały - skoro religia nauczana jest w szkole państwow
> ej prawem kaduka, to co szkodzi, by i matura z niej była?

Dokładnie. Tak, jak stało się również z oceną na świadectwie. W klasach 1-3 jest to jedyna ocena (!). Tu też zadziałało prawo kaduka i polityka faktów dokonanych.

[jottka]

mary_ann napisała:

> Obecne prawodawstwo rzeczywiście mówi, że uczeń może zdawać na maturze tylko ten przedmiot, który należy do podstawy programowej kształcenia ogólnego. Religa jest nauczana w oparciu o kościelny dokument, Podstawę programową katechezy, napisany w podobnej konwencji , co dokument ministerialny. Od wielu lat Konferencja Episkopatu Polski ponawia prośbę o zmianę tego rozporządzenia. Nie jest to Prawo Boże, objawione Mojżeszowi na Synaju, lecz dokument prawny, którego zmiana nie powinna stanowić większego problemu. Powoływanie się na przepis prawny, którego nowelizację może zaproponować minister, jest w tym wypadku nie na temat.


jak nie jestem prawnikiem, to mam nieodparte wrażenie, że autor tych słów świadomie mówi nie na temat nie jest przedmiotem dyskusji, czy można, czy też nie można zmieniać rozporządzeń ministerialnych, tylko czy można egzaminem państwowym (i jego skutkami) objąć przedmiot, nad którego nauczaniem państwo nie ma z definicji żadnej kontroli.

zacytowane słowa można zresztą zinterpretować nie tylko w odniesieniu do ministra, ale i do episkopatu - dokument kościelny o nauczaniu religii to nie jest słowo boże i można go bez trudu zmienić. może by tam na początek dopisać co nieco o kontroli państwa nad kształtem programu i kwalifikacjami nauczycieli religii?

ale tak, wiem, zasadniczo nadrzędnym pozostaje prawo kaduka.

[joa66]

Ja po prostu się boję, że to nie jest ich ostatnie słowo.

Jeżeli będzie można zdawać religię na maturze, natychmiast pojawi się problem dlaczego żaden kierunek na żadnej uczelni państwowej nie uwzględnia w rekrutacji państwowej matury z jednego przedmiotu.

I okaże się, że matura z religii załatwia wstęp na historię, polonistykę, prawo...

[mary_ann]

O rany, nie kracz. Jestem wykładowcą, już teraz płaczemy nad efektami rekrutacji na podstawie Nowej Matury, to by dopiero było, gdyby odbywała się na podstawie wyników z religii, wf czy wiedzy o tańcu...

[jottka]

i tu puśćmy wodze wyobraźni - obowiązkowymi przedmiotami na maturze są język polski, matematyka i religia...

ale tak w ogóle to jednak myślę, że to jest wyraz bezsilności - ludzie głosują nogami, że tak powiem, młodzi (i nie tylko) ludzie wyjeżdżają w ogromnej liczbie z kraju i stykają się z inną demokracją i innym obyczajem na co dzień, od dozwolonej czy nawet obowiązkowej matury z religii wiernych nie przybędzie. kamieniem probierczym rodzimej gorliwości w wierze okaże się i tak odpis podatkowy

[mary_ann]

Może i bezsilności, ale i dalekowzroczności.
Wejście do systemu matur to gwarancja pracy dla katechetów i egzaminatorów (tym pierwszym powoli, zwłaszcza w dużych miastach, na horyzoncie zaczyna majaczyć widmo bezrobocia). Jest to też powiązane z coraz bardziej kontestowaną obecnością wydziałów teologicznych na państwowych uniwersytetach (b. polecam artykuł w ostatniej "Polityce" nt sytuacji na wydz. teologicznym Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego). Wydziały te kształcą w przeważającej większości (za publiczne pieniądze) alumnów seminariów, dla których jest to quasi-obowiązkowy element ścieżki zawodowej.
Jednym słowem - moim zdaniem mamy do czynienia z próbą zbudowania trwałych gwarancji systemowych. Teraz, szybko, póki jeszcze się da.

[gat45]

jottka napisała:

> i tu puśćmy wodze wyobraźni - obowiązkowymi przedmiotami na maturze są język po
> lski, matematyka i religia...
>
Matematyka ? Optymistka z Ciebie

[joa66]

Ale póki co, religia nie jest przedmiotem obowiązkowym, więc nie może byc obowiązkowa na maturze. I nie sądzę, że będą walczyć o obowiązkowość religii. Wystarczy, że licealista, żeby dostać się np na prawo, będzie miał do wyboru historię (z pełnymi szykanami przedmiotu kontrolowanego przez MEN, gdzie średnia wyników matury rozszerzonej jest chyba około 55%) i religię, gdzie za żarliwą wiarę będzie można dostać uznaniowo 90%. Dla wielu łatwiej udawać wiarę przez kilka lat niż napisać historię na 90%.

Ale przecież wybór będzie, prawda ? Nikt nie będzie nikogo do niczego zmuszał.

[joa66]

off topic - to po co zwiększa się kwoty studentów? Gdyby był to poziom lat 80-90, wszystko byłoby ok

[mary_ann]

joa66 napisała:

> off topic - to po co zwiększa się kwoty studentów? Gdyby był to poziom lat 80-9
> 0, wszystko byłoby ok

To jest rzeczywiście off-topic, więc nie chciałabym się na ten temat rozpisywać. Obowiązuje pewna niedyskutowalna, odgórna polityka, warunkowana zapewne politycznie - zwiększanie współczynnika skolaryzacji. Liczba studentów (nie odsetek w populacji, a liczba) będzie w najbliższych latach mimo tego spadać z powodu niżu, a długofalowo z powodu systematycznie malejącej dzietności i zapewne emigracji - uczelnie przeciwdziałają temu połykając cały narybek, jaki przychodzi, co oznacza w praktyce obniżanie wymogów rekrutacyjnych.
Sam powrót do poziomu naboru z lat 80-90 nic zresztą nie zmieni dopóki rekrutacja będzie się odbywała na podstawie matury, a nie egzaminów wstępnych, dopasowanych do profilu konkretnego wydziału.

[ginny22]

Na szczęście nie sądzę, by miało to szansę na realizację. Przede wszystkim - z czego miałaby być ta matura? Co miałaby sprawdzać? I co na to konkordat?

[kkokos]

Przede wszystkim - z
> czego miałaby być ta matura? Co miałaby sprawdzać?

pozwolę sobie pofantazjować - ponieważ nie wiem, czego uczy się na wiedzy o tańcu ani na religii, to sobie pofantazjuję po prostu na podstawie arkuszy do wiedzy o tańcu.

arkusze:

slimak.onet.pl/_m/matury/matura2012/wiedza_o_tancu/wot_pp.pdf
www.cke.edu.pl/files/file/Arkusze-2013/Matura-2013/wot_PR_.pdf
wkurza mnie argument "skoro można zdawać taką idiotyczną wiedzę o tańcu, to dlaczego nie można zdawać religii", a zwłaszcza nie rozumiem generalnego rechotu "matura z wiedzy o tańcu, buahahahahha, też mi przedmiot". jak się spojrzy w te arkusze, to widać (zresztą można się było tego domyśleć i bez zaglądania), że jest to spoora wiedza, o której oczywiście rechoczący biskup? pani z warzywniaka? poseł? nie mają bladego pojęcia, ale która tancerzowi, który traktuje taniec serio, wydaje się niezbędna. część z tych rzeczy można sobie wygooglać dokłądnie tak samo, jak część rzeczy z geografii czy historii - a jakoś nikt nie pyta, na cholerę matura z geografii czy historii.

no więc patrząc na te arkusze, mogę sobie wyobrazić maturę z religii tak:

- niepełne zdania o sakramentach, które trzeba uzupełnić
- tekst z lukami o roku liturgicznym, też do uzupełnienia
- jakiś dość oczywisty cytat z ewangelii - napisz, z której to ewangelii i czego dotyczy
- tabelka z pięcioma hasłami/pojęciami (np. dogmat czy apostoł w wersji podstawowej, encyklika czy ojcowie kościoła w wersji rozszerzonej) - dopisz definicje
- cztery obrazy świętych z atrybutami - odpowiedz, co to za święci, wymień atrybuty
- cztery widoczki ze światowych sanktuariów maryjnych - rozpoznaj. albo tekst o którymś objawieniu maryjnym, też do uzupełnienia.
- miniwypracowaniem będącym rozwinięciem jakiejś światłej myśli JPII (wersja rozszerzona) lub odpowiedzią na pytanie "kto był największym papieżem w historii i dlaczego JPII" (wersja podstawowa).

to też wszystko jest jakaś wiedza. objawienia maryjne można dokładnie tak samo wygooglać jak gleby namorzynowe, no ale katolik z maturą chyba w tych objawieniach powinien być obryty, choć zarówno bez wiedzy o glebach, jak i objawieniach można świetnie żyć.

no i generalnie nie mogłoby być zbyt trudno, bo przecież trzeba by osiągnąć efekt propagandowy, jaka to fantastyczna zdawalność

[mary_ann]

wpis E, Czaczkowskiej na portalu "Areopag":

Ewa K. Czaczkowska
2013-05-25 21:30
za serwisem: ekai.pl
„Matura z religii będzie tematem najbliższego spotkania przedstawicieli Komisji Episkopatu Polski ds. Wychowania Katolickiego oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Udało się ustalić jego termin na 6 czerwca w Warszawie – poinformował KAI bp Marek Mendyk.
- Chcemy wiedzieć, czy może coś się zmieniło w prawie oświatowym, skoro w 2008 roku nie było sprzeciwu ministerstwa, żeby religia mogła być na maturze a teraz jest – zauważa przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego. - Pani minister zawsze nas zapewniała, że „nic się nie zmienia a religia nadal pozostaje ważnym przedmiotem w procesie edukacyjnym” – przypomina w rozmowie z KAI.
- W styczniu rozmawialiśmy na temat możliwości zdawania religii na maturze, umówiliśmy się z zespołem ministerialnym, że przygotujemy dokładną analizę prawną i spotkamy się w połowie kwietnia, żeby na ten temat porozmawiać. Do spotkania nie doszło. Dopiero dzisiaj ustaliliśmy termin, 6 czerwca wracamy do tematu – mówi bp Mendyk.
Przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego ma nadzieję, że po tym spotkaniu będzie wiadomo, czy zaszły zmiany w prawie oświatowym oraz czy strona kościelna i MEN powinny coś jeszcze zrobić, aby można było zdawać religię na maturze.
- My o nic specjalnego się nie upominamy. Chcemy tylko spełnić wszystkie możliwe warunki, żeby tak jak inne przedmioty, również religia – czy to katolicka, prawosławna czy inna – mogła być przedmiotem maturalnym, by wszyscy mieli jednakowe prawa – deklaruje bp Mendyk.
- Upominamy się o całą rzeszę młodych ludzi, którzy przystępując do olimpiad przedmiotowych, zwłaszcza Olimpiady Teologii Katolickiej, przygotowują się z tej dziedziny, i chcieliby tą wiedzą również się podzielić. Dlaczego tego nie wykorzystać np. na maturze? - zastanawia się.

Ministerstwo argumentuje, że uczniowie chcący studiować teologię mogą zdawać egzaminy wstępne na teologię. To prawda, tylko jest spora grupa uczniów, którzy chcą studiować np. nauki ścisłe a teologii uczą się, bo jest to ich życiowa pasja, ale nie zamierzają w przyszłości studiować na tym kierunku. Dlaczego nie wyjść im naprzeciw i nie umożliwić matury z religii? – pyta bp Mendyk.

Przewodniczący Komisji Wychowania Katolickiego przypomniał też, że religia jako przedmiot szkolny funkcjonuje na bazie odrębnych rozporządzeń. – My żadnej partyzantki nie uprawiamy. Przedmiot religia ma swoją podstawę programową oraz program nauczania, który MEN otrzymało – zaznacza bp Mendyk.

Rozporządzenie z 14 kwietnia 1992 r. dotyczące organizowania w szkole zajęć z nauczania religii gwarantuje jednostkom kościelnym (dotyczy ono nie tylko nauczania religii katolickiej, ale także innych wyznań), niezależną podstawę programową i niezależne programy.

Kwestia możliwości zdawania religii na maturze jest dyskutowana od 2006 roku. Strona kościelna spełniła wszystkie standardy nakreślone przez MEN. W 2008 roku w Płocku i Szczecinie przeprowadzono pilotażową maturę z religii. Dwa lata później religia miała być jednym z przedmiotów maturalnych.”

[plater-2]

Ludzie, przeciez nie chodzi o OBOWIAZKOWA MATURE Z RELIGII, po co ten halas ?

Jak ktos lubi zdawac mature z religii, niech sobie zdaje, jako przedmiot do wyboru, czy przedmiot dodatkowy, jak zwal tak zwal. Widocznie jest mu to do czegos potrzebne, moze chce zostac misjonarzem ? Pan Bog z nim. Ten caly halas uwazam za niepotrzebny.
Okreslic standarty wymagan i niech zdaja.
A juz na pewno beda zdawac w szkolach katolickich, ktorych jest przeciez troche.

[hankam]

To niech kościół organizuje maturę i wydaje świadectwo. stopnie z religii nie powinny widnieć ani na świadectwie maturalnym, ani szkolnym. (Pomijam fakt, że religia w ogóle nie powinna być nauczana w szkole.)

[verdana]

Może dlatyego, że nieobowiązkowa matura może potem byc obowiązkowa na niektórych kierunkach studiów? Matur daje wstęp na studia, matura z religii nie powinna takiego wstępu dawać, bowiem nie jest to przedmiot kontrolowany przez ministerstwo, ani nie przekazuje obiektywnej wiedzy.

[joa66]

Może dlatyego, że nieobowiązkowa matura może potem byc obowiązkowa na niektórych kierunkach studiów?

Nie musi być obowiązkowa. Wystarczy, że będzie do wyboru zamiast historii, geografii czy rozszerzonego polskiego.

[zla.m]

Matura jest egzaminem panstwowym. swiadectwem maturalnym państwo stwierdza, że dany obywatel ma takie i takie wykształcenie (wiedzę), które uprawnia go np. do podejmowania określonych prac lub dalszego wykształcenia. A program nauczania z religii jest programem kościoła (kościołów) - odrębnych podmiotów, podległych pod inne niż państwowe władze. MEN nie ma wpływu na tresc tego nauczania ani na jego poziom (to kościół wybiera katechetów, nie podlegają oni kuratorium czy gminie), więc dlaczego państwo miałoby swoim autorytetem i powagą zaświadczać cokolwiek na temat wiedzy religijnej/religijności kogokolwiek?

[pavvka]

zla.m napisała:

> MEN nie ma wpływu na tresc tego nauczania ani n
> a jego poziom (to kościół wybiera katechetów, nie podlegają oni kuratorium czy
> gminie), więc dlaczego państwo miałoby swoim autorytetem i powagą zaświadczać c
> okolwiek na temat wiedzy religijnej/religijności kogokolwiek?

Jak najbardziej, jeśli miałaby być matura z katolicyzmu, to program nauczania tego przedmiotu musiałby być zatwierdzany przez MEN, inaczej sobie tego nie wyobrażam. Przy założeniu, że tak by było, to w sumie przedmiot jak każdy inny, z wiedzy o teologii katolickiej można uczniów sprawdzać równie dobrze jak z geografii czy biologii, jak zademonstrowała w tym wątku Kkokos. No i oczywiście musiałby to być egzamin z wiedzy o religii, nie z religijności, taki żeby potencjalnie mógł go zdawać każdy, nie tylko katolicy.

[plater-2]

Kultura nie może istnieć bez religii. W jakimś sensie kultura sublimuje się w religię, a religia wyraża się w kulturze. Kultura bez religii umiera. Społeczeństwo pozbawione religii staje się bezideowe, nie ma ideałów, ale plany, które mają to do siebie, że mogą być zrealizowane albo i nie. Kultura i sztuka są nierozerwalnie związane ze strefą duchową, ta zaś rodzi się ze sztuki. Jeżeli jest inaczej – nie ma sztuki, rośnie liczba ludzi nienasyconych, którzy wolą umrzeć, aniżeli żyć.
Andriej Tarkowski

www.opoka.org.pl/biblioteka/P/PS/religiam_md.html
www.opoka.org.pl/biblioteka/P/PR/matura_rel.html

[verdana]

Andriej Tarkowski to niepapież. I Wolter jakos wykazał,że moze być i filozofia i kultura bez religii. Czy naprawde uwazasz,że ateiści nie mają zadnej "strefy duchowej"? Nie mają ideałów? Przeciez to bzdura.

[plater-2]

Mozna byc niewierzacym, a znac doktryne Kosciola, historie itd. Minimum jest potrzebne zeby rozumiec kulure, zachowania ludzi...
Taki Kosidowski zyl z pisania na temat religii. A niewierzacy byl

[verdana]

Cóż, a żeby znać minimum, to trzeba uczęśzcząc na religię? Poza tym większość wierzacych nie zna ani dokryny, ani historii Kościoła. Podejrzewam też że słabo ją znał taki np. Rej, Tuwim, Leśmian, a jeśli juz, to na 100% nie z lekcji katolickiej religii.

[plater-2]

Zbawienie przez chrzset i wiare. dalej dowolnie - mozna wierzyc ze przez uczynki, a mozna ze nie. O wiedzy nic nie ma.

Ale jest pozadana

[1zorro-bis]

????!!
To przeciez chore.....

[plater-2]

Bardzo duzo ludzi wierzy w zbawienie i do niego dązy. Nie widze w tym nic chorego.

metody oczywiscie sa rózne.

[1zorro-bis]

matura z religii? Prosze bardzo. Jak KK utworzy sobie ortodoksyjne szkoly katolickie. W panstwowych na takie cos miejsca nie ma.

[verdana]

Zbawienie, ok. Bez problemu. Jednak matura zbawieniu nie służy, a kulturę jakoś tworza takze ludzie nieochrzczeni.

[plater-2]

Tak, czy siak, religia jest faktem . Mozna dyskutowac, czy Bóg istnieje, ale nie czy istnieje religia.

Potem ktos za tłumaczenie ksiazki sie bierze, a nie potrafi na polski przelozyc podstawowych pojec "dziewicze macierzyństwo" tlumaczy jako "niepokalane poczęcie" itd. I jeszcze za to kase bierze.

[verdana]

Ależ to nie ma nic wspólnego z wyznawaniem religii, ani religią w szkole. Tylko z pewną wiedza ogólną. Poza tym niejedna religia jest na świecie, a tłumacze potrafią robić błedy w tłumaczeniu tekstów o judaizmie czy islamie.

[joa66]

trochę off top, ale od lat mi to siedzi w głowie: ktoś w oficjalnym dokumencie przetłumaczył "state socialism" ( to o ustroju PRL) na...." narodowy socjalizm" .

[verdana]

Innymi słowy nalezy studiować w szkole Krótką Historię WKPB
Mnie niewiele dziwi od czasu, gdy przeczytałam w pewnej powiesci o tragicznym dniu dziewiątego listopada. Długo się zastanawiałam, co to za dzień, póki nie odkryłam, że tłumacz nie pojął zasady, iż w angielskim najpierw jest miesiąc, a potem dzień.

[mary_ann]

plater-2 napisała:


> Potem ktos za tłumaczenie ksiazki sie bierze, a nie potrafi na polski przelozy
> c podstawowych pojec "dziewicze macierzyństwo" tlumaczy jako "niepokalane po
> częcie" itd. I jeszcze za to kase bierze.

Daj spokój, to jest argumentacja naciągana do bólu. To, o czym piszesz, to jest wiedza kulturowa. W ten sposób można uargumentować uczenie w szkole, a następnie maturę ze wszystkiego, bo tłumaczy się teksty na wszelkie możliwe tematy (i ogólne i specjalistyczne - wszystkie wymagają odpowiedniego poziomu wiedzy merytorycznej).

[jottka]

ja wiedziałam, że tak będzie zawsze jak przychodzi co do czego, to winien jest tłumacz...

[mary_ann]

A mogłabyś zdradzić źródło cytatu z Tarkowskiego? Oczywiście jest możliwe, że facet jest lepszym reżyserem, niż myślicielem, ale i tak jestem zdziwiona.

[plater-2]

Jesli ktos dostanie na maturze z religii dobry stopien to znaczy to ze dobrze zna temat.

Czy zna historie kosciola, dogmaty, prawdy wiary itd.

Nie wynika z tego stopnia czy jest wierzacyi w jakim stopniu, ani czy chodzi do kosciola, do spowiedzi itd.

Znany pisarz Kosidowski publikowal ksiazki i pisal do gazet na tematy religijne, a byl niewierzacy. I placili mu prawdopodobnie za to.

biskupi "niemile zaskoczeni"

[mary_ann]

www.fronda.pl/a/men-zdecydowanie-nie-chce-matury-z-religii,28681.html
Strona kościelna była niemile zaskoczona efektem debaty. Jak wyjaśnił bp Marek Mendyk, duchowni spotkali się ze zdecydowanym sprzeciwem ze strony ministerstwa edukacji.
(...)
Zaznaczył, że pomimo tego zdecydowanego oporu, strona kościelna wciąż jest gotowa do dalszych rozmów w sprawie obecności religii na egzaminie maturalnym.


W swej wielkiej łaskawości jesteśmy gotowi nadal na was naciskać.

[girl_of_t]

Jedna rozsądna decyzja.

Po wprowadzeniu matury z religii najlepiej przesunąć bierzmowanie na po maturze i uzależnić od zdania przystąpienie do tegoż wspaniałego sakramentu. Czyli, de facto, i małżeństwo bez matury z religii niemożliwe.

*kiwa ponuro głową* Te czasy, te obyczaje.

[verdana]

W sprawie bierzmowania i małżeństwa wcale bym nie uważała, ze KK źle robi. W sprawch sakramentów ma prawo do podejmowania decyzji, a udzielanie ślubu tylko wierzacym i praktykującym nie wydaje mi sie wcale fanaberią czy zbędnym mnożeniem problemów. A już sakrament, potwierdzający dojrzałość w wieku stosownym byłby całkiem rozsądnym krokiem.
Mój mąż ma maturę z religii, którą niegdyś KK organizował sobie sam. I dobrze było. Zwalniała np. z nauk przedmałżeńskich - KK sam sobie możliwość matury odebrał, niech nie narzeka.

[mary_ann]

> Mój mąż ma maturę z religii, którą niegdyś KK organizował sobie sam.

O, uświadomiłaś mi, że chyba też coś takiego posiadam!
Z tym, że nie zdawałam chyba żadnego dodatkowego poważnego egzaminu maturalnego (jakiś mini egzamin zdawało się na koniec każdego roku szkolnego), trzeba było po prostu "wychodzić" czwartą klasę liceum...
(Ale już nie pamiętam)