hepik1
20.04.04, 19:12
...co by sie nam admini-gorole trocha podszkolili
Historia miasta
Dzielnica miasta: Ruda
Ruda jest najstarszą dzielnicą Rudy Śląskiej. Znajduje się w niej najstarsze
rudzkie muzeum.
Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z ok. 1295 r. Wymienia ją tzw.
Rejestr ujazdowski, czyli wykaz dóbr biskupstwa wrocławskiego. Wieś założono
na planie ulicówki, gdzie głównym traktem były obecne ulice Starowiejska i
Bujoczka, z położonym między nimi pastwiskiem (tzw. nowsie). Ulice Janasa i
Kościelna to tzw. zopłocia lub zapłocia. Niemiecka nazwa była identyczna z
polską. W 1497 r. wzmiankowany jest w Rudzie zamek. Przebudowano go póżniej na
rezydencję pałacową, której ruiny do dziś stoją przy ul. Bujoczka.
Jednym z pierwszych zakładów przemysłowych była wzmiankowana w 1642 r. kuźnica
żelaza, od której pochodzi nazwa obecnej kolonii Kuźnica Rudzka (Rudahammer).
W latach 1812-16 wybudowano tu nowoczesną hutę cynku "Carlshotte" (Karol).
Była ona w owym czasie największa na Śląsku i w całej wschodniej Europie.
Pracowała aż do 1908 r. Teren ten leży obecnie przy ul. Matejki i Orzegowskiej.
W 1543 r. właściciel Rudy Jan Gieraltowski otrzymał przywilej górniczy.
Pierwsza kopalnia "Brandenburg" (później "Wawel") została nadana w 1770 r.
Była to jedna z pierwszych kopalń węgla kamiennego na Gómym Śląsku. W 1790 r.
odwiedził ją Johann Wolfgang von Goethe.
Powstała tu jeszcze później kopalnia "Wolfgang" (później "Walenty"), nadana w
1841 r., skonsolidowana w 1890 r. W 1931 r. połączono jąz kopalnią "Wawel".
Obok dawnej wsi powstały kolonie robotnicze Szczęść Boźe (GIockauf Kolonie) i
Karol Emanuel (Carl Emanuel Kolonie - obecnie Ruda Południowa). Zarówno one
jak i wymieniona już Kuźnica Rudzka zabudowane zostały charakterystycznymi
dwukondygnacyjnymi domami (tzw. familokami), powstałymi około 1904 r. Były to
domy postawione przez hrabiego von Ballestrem dla robotników jego zakładów
przemysłowych.
Elektryczne oświetlenie otrzymała Ruda w 1889 r. Była to wówczas pierwsza
wiejska gmina na terenie Rzeszy Niemieckiej, w której zastosowano to udogodnienie.
W Kuźnicy Rudzkiej w latach 1908-10 zbudowano nowoczesny szpital Spółki
Brackiej. Został on rozebrany z powodu szkód górniczych
w 1935 r.
Pierwszy dworzec kolejowy otwarto na północ od torów. Obecny budynek został
zbudowany w 1866 r.
Już w 1859 r. zbudowano kaplicę koło huty Karol.
W latach 1869-72 powstał kościół pw. Matki Boskiej Różańcowej według projektu
budowniczego Wachtela. W 1870 r. poświęcono kaplicę, obecnie pw. św. Piusa X
(także dzieło Wachtela). Kościół św. Józefa powstał w latach 1901-04 na wzór
rzymskiej bazyliki San Lorenzo di Campo Verano. Jest tu pocho- wany jeden z
właścicieli Rudy - Franz hrabia von Ballestrem.
Pierwszą szkołę otwarto w 1844 r.
W 1877 r. zbudowano szkołę żeńską (obecnie przedszkole nr 3 przy
ul. Bujoczka).
W 1904 r. zbudowano jeszcze szkoły na Kuźnicy i na kolonii Szczęść Boże. W
1895 r. założono średnią szkołę (progimnazjum). Mieściła się w budynku
obecnego Banku Śląskiego przy ul. Wolności.
W 1912 r. powstał budynek szkoły dokształcającej i gospodarstwa domowego
(obecnie Muzeum Miejskie i komisariat policji). Dobudowano do niej w 1912 r.
halę gimnastyczną. W 1914 r. zbudowano szkołę realną (obecne l LO).
Po przyłączeniu do Polski, w latach 1922-24 Ruda była przejściowo siedzibą
powiatu. W ratuszu w 1922 r. umieszczono sąd powiatowy, zaś w byłej szkole
średniej starostwo powiatowe.
Na mocy ustawy Sejmu Ś1. z 10 lipca 1939 r. Ruda od 1 stycznia 1940 r. miała
otrzymać prawa miejskie co weszło w życie dopiero po zakończeniu wojny.
W 1951 r. przyłączono do Rudy Orzegów i Godulę; w 1959 r., po połączeniu z
Nowym Bytomiem, utworzono miasto Ruda Śląska.
Ważniejsze zabytki architektury:
*
kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Różańcowej
*
kościół pod wezwaniem Świętego Józefa
*
kościół pod wezwaniem Świętego Piusa X
*
kamienice przy ul. Wolności 8, 10, 13
*
kolonie robotnicze przy ulicach: Kościelnej - Staszica - Wolności oraz
Wolności - Raciborskiej
*
zespół zabudowań szybu "Franciszek"
*
budynek przy ul. Wolności 1
