Nowomowa.

[jan.kran]

Jak byscie najkrocej zdefiniowali , z czym Wam sie kojarzy . Przyklady ( mowa potoczna , literatura , film ).

Moja corka zaczyna prowadzic badania terenowe ( field research ) w dziedzinie lingwistyki:)
Oczywiscie oprze sie na zrodlach naukowych ale tez cenne sa zeznania swiadkow przebywajacych osobiscie w tej rzeczywistosci.

mieszkalnictwo

[plater-2]

Na pocztek nasuwa mi sie wyrazenie "Wykupic mieszkanie na wlasnosc" - "mieszkanie wlasnosciowe".

Dziwne slowo, ktore oznaczalo nie wiadomo co. Jest sie wlasccielem, czy nie ?
"Dostac mieszkanie", "dali mu mieszanie" oznaczalo "wejsc w stosunek najmu z ADM, ZGM czy zarzadem spoldzielni mieszkaniowej".

[horpyna4]

Istotą nowomowy jest stosowanie określeń będących tak naprawdę zaprzeczeniem tego, co określają. Choćby powtarzane nagminnie "seanse nienawiści" w stosunku do kazań Popiełuszki - w nich naprawdę nie było nic z nienawiści.

"Patriotami" byli oczywiście służalcy wobec ZSRR. A ci, co nie podzielali ich zachowań, to "dążyli do obalenia władzy przemocą" - takie zarzuty stawiano w sądzie. Co byłoby śmieszne, gdyby nie było smutne. Przemocą tamtej władzy nie dało się obalić i każdy w miarę kumaty zdawał sobie z tego sprawę.

Poza tym istniały różne określenia z upodobaniem serwowane przez np. Trybunę Ludu, czy Żołnierza Wolności (taka to i wolność...); zwłaszcza "element antysocjalistyczny", czy "pełzający kontrrewolucjonista".

Określenia zresztą zmieniały się z upływem lat. Inne były za Bieruta, inne za Gomułki. Inne przed wydarzeniami marcowymi, inne po. A ja uczyłam się czytać na gazetach z wczesnego peerelu i poznałam dobrze nawet tamten wczesny język. Na przykład słynna wymiana pieniędzy (kilka lat po wojnie) określana była w prasie jako "cios w spekulację".

[man_sapiens]

Demokracja ludowa. Przewodnia siła. Konsultacje społeczne. Lud pracujący miast i wsi. Sojusz robotniczo-chłopski. Braterska przyjaźń. Bratnie narody demokracji ludowej. Kraj Rad. Bezpartyjny towarzysz (ale fachowiec). Czyn społeczny. Czynem uczcimy zjazd partii. Bratnie partie. Gospodarska wizyta. Naród Partii ( a partia narodowi). Bojownik o wolność i demokrację. Imperialistyczny. Faszyzm (zamiast narodowy socjalizm). Realny socjalizm. Braterska pomoc (dla Czechosłowacji w 1968). Egzekutywa (prawidłowa wymowa: "egzetywa"). Socjalistyczna praworządność. Przejściowe trudności na odcinku... Walka o pokój. Spekulant. Partia nasza. Siły postępu. Imperializm i kolonializm (zawsze razem). Klasa robotnicza. Władza ludowa. Konstruktywna krytyka. Socjalistyczne środki produkcji. Dawać odpór. Posterunek pracy. Socjalistyczna ojczyzna. Socjalizm (zamiast monopartyjny totalitaryzm). Kapitaliści i obszarnicy. Niezłomny sojusz polsko-radziecki. Wyzysk klasy robotniczej przez kapitalistów (dobrobyt w krajach Zachodu). Zbrodnicza prowokacja imperialistów. Wypróbowany towarzysz. Zbrojne ramię. W służbie narodu (to o UB). "Obywatel" albo "wy" zamiast "pan". Inteligencja pracująca.

Bosssssz. Muszę po tym wymyć zęby :)

[horpyna4]

Dowcip z tamtych czasów:

- Jaka jest różnica między demokracją, a demokracją socjalistyczną?
- Taka, jak między krzesłem, a krzesłem elektrycznym...

[jan.kran]

Ku uciesze młodych i zadumie starszych przypominamy garść przykładów z języka propagandy komunistycznej (zwanej za Orwellem nowomową), wraz z objaśnieniem ich prawdziwego znaczenia. Takimi i podobnymi stwierdzeniami raczyły nas rządowe gazety i telewizja aż do końca lat 80. Jak łatwo zauważyć, język niektórych mediów nie zmienił się do dziś...



„bratni sojusz ze Związkiem Radzieckim” – okupacja Polski przez Związek Radziecki

„grupy wyrostków”, „chuligani”, „elementy warcholskie”, „zdezorientowana młodzież” – antykomunistyczni demonstranci, uczestnicy „nielegalnych zbiegowisk”, cel ataków „sił porządkowych”

„kazania jątrzące” – kazania o treści patriotycznej i antykomunistycznej

„księża-ekstremiści” – kapłani wygłaszający „kazania jątrzące”

„nielegalne zbiegowiska”, „uliczne burdy”, „zajścia”, „zakłócenia porządku publicznego” – demonstracje protestacyjne, najczęściej z udziałem „grup wyrostków”

„postawa nieodpowiedzialna” – antykomunizm

„postawa odpowiedzialna” – kolaboracja z komunistami

„prowokacyjne pytania” – pytania o zbrodnię katyńską

„prowokatorzy” – opozycjoniści, uczestnicy „nielegalnych zbiegowisk” i „przerw w pracy”, zadający „prowokacyjne pytania” przedstawicielom władz

„przejściowe trudności” – wieloletni kryzys gospodarczy

„przerwy w pracy”, „przestoje” – strajki

„przywrócenie ładu i porządku” – atak milicji na uczestników „nielegalnego zbiegowiska” bądź „przerwy w pracy”

„siły porządkowe” – oddziały milicji, szczególnie ZOMO, używane do pacyfikowania strajków i demonstracji

„szkalowanie ustroju” – głoszenie prawdy o ustroju komunistycznym

„tragiczne wydarzenia” – morderstwa dokonane przez funkcjonariuszy „sił porządkowych”

„wroga propaganda”, „jątrzące treści”, „sianie nienawiści”, „fałszywe informacje” – prawdziwe informacje o zbrodniach i machlojkach komunistycznych władz

„zdecydowana postawa sił porządkowych” – to samo, co „przywrócenie ładu i porządku”

ZOMO (Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej) - „siły porządkowe” szczególnie wyspecjalizowane w „zdecydowanych postawach” wobec „grup wyrostków”, przyczyna wielu „tragicznych wydarzeń”.



Zebrał i na ludzki język przełożyć usiłował

Andrzej Solak

[tymon99]

demokracja socjalistyczna, trabant limuzyna i parlamentarzyści radzieccy.

[ewa9717]

obiektywne trudnosci
w ciepłej, miłej, serdecznej atmosferze ;)
gospodarska wizyta

[tymon99]

trwa wytężona, rytmiczna praca <spacyfikowano strajk i aresztowano jego organizatorów>

[minerwamcg]

Tymon99 napisał:

> demokracja socjalistyczna, trabant limuzyna i parlamentarzyści radzieccy.

To nie nowomowa, to oksymorony.

[ewa9717]

Ale oksymorony, jak i inne epitety i takie tam, zupełnie swobodnie były elementami nowomowy.

[luccio1]

"dalsze doskonalenie" = wszystko się rwie i sypie - mimo prób powstrzymania tego procesu.

"podnoszenie na coraz to wyższy poziom" = coraz większym nakładem sił i środków utrzymywanie do pewnego momentu poziomu raz kiedyś osiągniętego; potem - jeszcze większym zaangażowaniem sił i środków - próby stabilizowania sytuacji na poziomach kolejno niższych, na czas coraz krótszy; w końcu prędzej czy później wszystko leci i tak na łeb...