Teza 3

[svistak]

> ell.a:
> > Łotr wg ciebie pewnie rzeczywiście nic nie powiedział, hihihi... Nie wyzn
> ał > > grzechu hihihi...
> > OOOOOOOOowszem.... bezposrednio Jezusowi.

Rozumiem, że ty bezpośrenio spotykasz się z Jezusem twarzą w twarz?

Nie tylko ja...
Rodzaju 32:30;Wyjścia 33:11;Powtórzonego Prawa 5:4 ;Sędziów 6:22;Psalmów
95:6;Psalmów 132:7 ;Izajasza 54:8 ;Ezechiela 1:28 ;Ezechiela 20:35;Micheasza
3:4;1 Kor.13,12

A ty nie? Dlaczego studiujesz teologie???

s.

[ell.a]

svistak napisała:

> > ell.a:
> > > Łotr wg ciebie pewnie rzeczywiście nic nie powiedział, hihihi... Ni
> e wyznał grzechu hihihi...
> > > OOOOOOOOowszem.... bezposrednio Jezusowi.

> Rozumiem, że ty bezpośrenio spotykasz się z Jezusem twarzą w twarz?
> > Nie tylko ja..

> Rodzaju 32:30;
30 Potem Jakub rzekł: «Powiedz mi, proszę, jakie jest Twe imię?»5 Ale on
odpowiedział: «Czemu pytasz mnie o imię?» - i pobłogosławił go na owym miejscu.

Czyżby tu była mowa o bezpośrenim spotykaniu się Jezusa z tobie twarzą w twarz?
Jakoś nie mogę znaleźć.

Wyjścia 33:11;
11 A Pan rozmawiał z Mojżeszem twarzą w twarz, jak się rozmawia z przyjacielem.
Potem wracał Mojżesz do obozu, sługa zaś jego, Jozue, syn Nuna, młodzieniec,
nie oddalał się z wnętrza namiotu.

Ani tu.

Powtórzonego Prawa 5:4
4 Spośród ognia na Górze mówił Pan z wami twarzą w twarz.

Ani tu.

;Sędziów 6:22;
22 Zrozumiał Gedeon, że to był Anioł Pana, i rzekł: «Ach, Panie, Panie mój! Oto
Anioła Pana widziałem twarzą w twarz!»4

Ani tu.

Psalmów
> 95:6;
6 Wejdźcie, uwielbiajmy, padnijmy na twarze
i zegnijmy kolana przed Panem, który nas stworzył.

Ani tu.

Psalmów 132:7
7 Wejdźmy do Jego mieszkania,
padnijmy przed podnóżkiem stóp Jego!5

Ani tu.

;Izajasza 54:8
8 W przystępie gniewu ukryłem
przed tobą na krótko swe oblicze,
ale w miłości wieczystej
nad tobą się ulitowałem,
mówi Pan, twój Odkupiciel2.

Ani tu.

;Ezechiela 1:28
28 Jak pojawienie się tęczy na obłokach w dzień deszczowy, tak przedstawiał się
ów blask dokoła. Taki był widok tego, co było podobne do chwały Pańskiej8.
Oglądałem ją. Następnie upadłem na twarz i usłyszałem głos Mówiącego.

Ani tu.

;Ezechiela 20:35;
35 Poprowadzę was na pustynię tych narodów i będę was sądził przed moim
obliczem.

Ani tu.

Micheasza
> 3:4;1
4 wołać będą wówczas do Pana,
ale im nie odpowie,
lecz zakryje wówczas oblicze swe przed nimi
za występki, które popełnili1.

Ani tu.

Kor.13,12

12 Teraz widzimy jakby w zwierciadle, niejasno;
wtedy zaś [zobaczymy] twarzą w twarz:
Teraz poznaję po części,
wtedy zaś poznam tak, jak i zostałem poznany3.

Ani tu.
No chociaż tu jest jakas analogia, ale dotycząca eschatologii.
Wyznania grzechów dokonuje się zgodnie z nakazem Jezusa
Zmartwychwstały ukazuje się Apostołom9

19 Wieczorem owego pierwszego dnia tygodnia, tam gdzie przebywali uczniowie,
gdy drzwi były zamknięte z obawy przed Żydami, przyszedł Jezus, stanął pośrodku
i rzekł do nich: «Pokój wam!» 20 A to powiedziawszy, pokazał im ręce i bok.
Uradowali się zatem uczniowie ujrzawszy Pana. 21 A Jezus znowu rzekł do
nich: «Pokój wam! Jak Ojciec Mnie posłał, tak i Ja was posyłam». 22 Po tych
słowach tchnął na nich i powiedział im: «Weźmijcie Ducha Świętego!10 23 Którym
odpuścicie grzechy, są im odpuszczone, a którym zatrzymacie, są im
zatrzymane»11.
J 20

> A ty nie?

Na razie niestety nie. Ale żywię nadzieję zgodnie z ostatnim wersetem.

Dlaczego studiujesz teologie???
s.

Już nie studiuję. Mam licencjat. Nie kontynuowałam studiów.
A rozpoczęłam je z serdecznej potrzeby poznania Pisma świetego/poznania Jezusa
i swojej wiary.
Pozdrawiam.

[svistak]

ell.a napisala:
Dlaczego studiujesz teologie???

Już nie studiuję. Mam licencjat. Nie kontynuowałam studiów.
A rozpoczęłam je z serdecznej potrzeby poznania Pisma świetego/poznania Jezusa
i swojej wiary.


Nie powinnas poprzestawac na tytule, studiuj teraz u najlepszego Nauczyciela -
Slowo Boze.

Coz...skoro zas o tytulach mowa (udalo ci sie mnie sprowokowac, wrr!)tytul
jednej z moich prac magisterskichbrzmial: "Jezyk przekladu ekumenicznego
wydania Ewangelii Marka" (na uczelni panstwowej).
Pa!
s.

[ell.a]

svistak napisała:

> ell.a napisala:
> Dlaczego studiujesz teologie???
>
> Już nie studiuję. Mam licencjat. Nie kontynuowałam studiów.
> A rozpoczęłam je z serdecznej potrzeby poznania Pisma świetego/poznania
Jezusa i swojej wiary.

> Nie powinnas poprzestawac na tytule, studiuj teraz u najlepszego Nauczyciela -
> Slowo Boze.
> Coz...skoro zas o tytulach mowa (udalo ci sie mnie sprowokowac, wrr!)tytul
> jednej z moich prac magisterskichbrzmial: "Jezyk przekladu ekumenicznego
> wydania Ewangelii Marka" (na uczelni panstwowej).
> Pa!
> s.

Brawo. Podziwiam.
A przez skromność i uznanie nie podam ci tytułów moich prac: licencjackiej i
magisterskiej.
Pozdrawiam

[svistak]

ell.a napisala:
A przez skromność i uznanie nie podam ci tytułów moich prac: licencjackiej i
magisterskiej.

... ale wczesniej naobrazala ludzi na tym forum wywyzszajac sie okrzykami
typu:postudiuj teologie!

Poczytaj sobie:
salve.slam.katowice.pl/Wredni.htm
s.

PS.Pozdrowienia dla kota ell.i od S(lwicy): Mrrrau!

[ell.a]

svistak napisała:

> ell.a napisala:
> A przez skromność i uznanie nie podam ci tytułów moich prac: licencjackiej i
> magisterskiej.

> ... ale wczesniej naobrazala ludzi na tym forum wywyzszajac sie okrzykami
> typu:postudiuj teologie!

No i gdzie tu sprzeczność? Każdy, kto chce zabierać głos w sprawach
doktrynalnych musi mieć wykształcenie teologiczne. Dla osoby, która ma to
przygotowanie ta sprawa jest jasna.
I gdzie obraza?
I gdzie wywyższanie?

> Poczytaj sobie:
> salve.slam.katowice.pl/Wredni.htm
> s.

Wklej linki bo nie działa.

> > PS.Pozdrowienia dla kota ell.i od S(lwicy): Mrrrau!

Kocuch pozdrawia S i lwicę : trrrrl!
pozdrawiam.

[svistak]

jak nie dziala jak dziala ???
wklejam ile wlezie :
SPIS TREŚCI STRONY:

1.Umniejszacz spiralny.
2.Z Ewangelii.
3.Fragmenty książki Jay Carter'a pt:"Wredni ludzie".
4.Fragment artykułu dotyczącego książki Marie France Hirigoyen pt:"Nękanie
psychiczne".
5.Artykuł Anny Bikont pt.:"Skąd się biorą tyrani"zamieszczony w"Gazecie
Wyborczej" z dnia 29-30 maja 1999r.
Tekst jest wywiadem z Alice Miller psychoterapeutką i autorką bestsellerów,
która od kilkudziesięciu lat mówi to samo: żeby nie bić dzieci.


UMIEJSZACZ SPIRALNY - NAJGROŹNIEJSZY WIRUS UMYSŁU LUDZKIEGO

Andrzej Brodziak

Napisano wiele poradników, których tytuły suregują, że można by wskazać na
ludzi trudnych albo nawet ludzi wrednych.

Przeglądając te poradniki, zauważyłem jednak, że dotyczą one w istocie
powszechnego mechanizmu, podobnego do takiego zjawiska, jakie wywołuje wirus
oprogramowania komputerowego, wymazujący fragmenty podstawowych programów
operacyjnych.

Dla człowieka podstawowym konstruktem umysłu jest jego wyobrażenie o sobie
samym, tzn. samoocena, czyli mniemanie o sobie. Wiadomo już od dawna, że jeśli
samoocena jest niska to jesteśmy tym samym przygnębieni, znerwicowani, skłonni
do chorób.

Każdy z nas przyzna po namyśle, że tzw. trudny człowiek to taka osoba, która w
sposób jawny lub zawoalowany stara się umiejszyć naszą wartość, wartość tego co
robimy, tego jak myślimy, kim jesteśmy. Osoba taka daje nam do zrozumienia, że
nie nadajemy się do niczego, nie mamy racji i nigdy nie będziemy się do niczego
nadawali. Czyni to często przez znaczące westchnienia, "przewracanie oczyma"
lub otwarte krytyczne, złośliwe uwagi.

Jay Carter autor książki zatytułowanej "Wredni ludzie" sądzi, że ludzi takich
jest tylko 1%, natomiast 20% osób przez bardzo długie okresy stosuje
podświadomie, bezwolnie niedobry zwyczaj umniejszania wartości innych. Całej
pozostałej reszcie także się to nagminnie zdarza, jakkolwiek tylko na krótkie
okresy czasu. Nigdy jednak nie wiadomo, czy aby owe doraźne umniejszenie
wartości pewnego człowieka nie spowoduje "zarażenia" go właśnie
owym "umniejszaczem spiralnym".

Lansuję tutaj słowo "spiralny", gdyż pewna para osób może wkroczyć na spiralę
walki o dominację, walki o wykazanie kto ma rację, kto zwycięży, a nawet na
spiralę nienawiści.

Umiejętność szybkiego rozpoznania, że ktoś zaczął, w sposób podświadomy,
posługiwać się owym niedobrym mechanizmem umniejszania jest ważna ze względów
praktycznych. Po pierwsze pozwala otrząsnąć się i uodpornić na takie
oddziaływanie, po drugie pozwala spróbować przerwać rozpoczynającą się,
podwójną, toczącą się "po spirali" grę. Umiejętność ta może posłużyć także do
tego, aby próbować uratować ludzi ewidentnie dotkniętych tą "zarazą".

Chcąc nabyć taką umiejętność trzeba się przyjrzeć okolicznościom, kiedy to
ludzie zarażają się owym "umniejszaczem spiralnym".

Należy zwrócić uwagę, że ludzie zwykle chętnie słuchają innych, ale po wielu
latach lekceważącego i poniżającego traktowania tracą na to ochotę. Ludzie
zwykle chętnie dopuszczają możliwość własnych błędów. Gdy jednak ktoś
ustawicznie wytyka nam, że coś robimy źle, to możemy przestać przyznawać się do
omyłek w jakiejkolwiek sprawie.

Stała duża doza krytycznych i złośliwych uwag może sprawić, że ktoś zaczyna źle
o sobie myśleć, tzn. nabawia się tzw. "kompleksów", niskiej samooceny, czuje
się gorszy i w rezultacie, aby uniknąć odbierania dalszych takich ataków osoba
taka (występująca chwilowo w roli ofiary) zamyka się w sobie i w ogóle
przestaje słuchać, tak aby uniknąć strasznego uczucia, że znowu nie ma racji.

Może to sprawić, że człowiek taki przestaje słuchać kogokolwiek i może zacząć
stwarzać pozory kogoć, kto zawsze na całkowitą rację. Wyrabia sobie wtedy
postawę nieustępowania nigdy, bez względu na okoliczności.

Czasami ofiara umniejszania staje się osobą cichą i nieśmiałą, bojącą się
otworzyć usta, odrzucającą z lęku wszelką przyjaźń.

Czasami zamyka się ona w nieprzezwyciężonym uporze. W każdym razie na skutek
dłuższego przebywania z "umniejszaczem" zostaje upośledzona zdolność do
porozumiewania się.

Reasumując: przebywając przez służszy czas z osobą umniejszającą możemy nabyć
owego wirusa mentalnego, który będzie powodował: (1) poczucie, że jest się
złym, "do niczego", gorszym oraz (2) już w wyniku samoobrony będzie powodował
niechęć do słuchania, nieprzyznawanie się do własnych błędów, unikanie
zastanawiania się nad własnymi motywami działania ("zawsze mam rację").

Należy zauważyć, że do podobnego rezultatu może dojść na wskutek działań, które
ze względu na wyznawane poglądy partnera są odbierane jako uwłaczające,
odbierające godność, umniejszające lub unieważniające jego wartość. Czasami
jest to walka o zbyt duży margines wolności, który jest nie do przyjęcia dla
drugiego członka układu. Rezultat jest podobny: wytwarza się: (1) poczucie, że
jest się niegodnym szacunku i ze względu na odczucie, że oszukiwano nas i
okłamywano lub manipulowano; (2) zwracamy uwagę już tylko na to co ludzie
robią, nie to co mówią. Wytwarza się postawa trenera, który nie słucha, lecz
jedynie obserwuje twoje zachowanie, usiłując ocenić cię tylko na podstawie tego
co widać.

W obydwóch sytuacjach niestety wszczepiono nam właśnie owego wirusa mentalnego.
Zazcynamy sami posługiwać się owym fatalnym mechanizmem umniejszania, co jest
po prostu podświadomą próbą odegrania się. Tak zwana ofiara (tzn. osoba
chwilowo pozostająca w roli ofiary) próbuje odegrać się na umniejszaczu i sama
w tym momencie staje się umniejszaczem. Zaczyna ona wtedy stosować całą gamę
działań, które zmierzają do tego, aby umniejszać czyjąś wartość. zaczynamy
wtedy:

1. Siać niepokój

2. Osądzać

3. Manipulować

4. Nadawać sprzeczne sygnały

5. Podpuszczać

6. Stwarzać sytuacje bez wyjścia

7. Jawnie umniejszać wartość

8. Umniejszać wartość w sposób ukryty.

Druga strona może kontynuować nieświadome umniejszanie nieco innymi metodami,
podtrzymując w sposób niewzruszony swój kurs, swoje działania raniące partnera.

Cóż się będzie wtedy działo. Arnold Mindel pisze na ten temat następująco: "Na
dobrą sprawę nie ma silniejszych i słabszych członków żadnego ludzkiego
układu ... Nie jest mi już przykro, kiedy myślę o mężu, typowym "pantoflarzu"
lub o kobiecie, która poślubiła niewrażliwego, władczego człowieka interesu.
Pozornie słabszy członek pary ma w swojej nieświadomej dyspozycji niewyczerpany
zapas sygnałów wtórnych i "magnicznych zaklęć", które rozsadziłyby nawet skałę
Gibraltaru. Słabszy powoli kruszy wyniosłą pozycję silnego, budząc w nim
poczucie winy za całe "zło" z przeszłości. Osiąga to przy pomocy subtelnych
aluzji do opinii dzieci, sąsiadów i przyjaciół, przez ignorowanie go, wysyłanie
podwójnych sygnałów nienawiści i wstrętu, a czasami nawet zaskakuje go
pozwem "rozwodowym".

"Silniejszy członek pary nie jest nigdy na tyle silny, aby okazywać ludzkie
uczucia, takie jak zranienie, zazdrość czy obawa. Hipnotyzuje natomiast
słabszego, zachowując się w trudnych sytuacjach jak nieczuły komputer.
Silniejszy wydaje się na początku wygrywać, ponieważ reprezentuje spokój i
opanowanie. Jednakże pozornie słabsza osoba niesie w sobie potężny podświadomy
proces wtórny, który ostatecznie określi bieg wydarzeń"

"Jestem przekonany, że nawet jeżeli słabszy przegra pierwszą bitwę, to i tak
pojęcia zwycięzcy i przegranego są tylko złudzeniem. Ponadto każde "zwycięstwo"
w grze życia okupione jest cierpieniem spowodowanym odbieraniem podwójnych
sygnałów, mówiących o chęci zemsty. Sygnały te dotkliwie ranią "triumfatora" ".

Z opisu zjawiska, które wynika z "zainfekowania umysłów co najmniej dwóch
osób", wynika sposób na próbę przerwania błędnego koła. Ponieważ podstawową
przyczyną umniejszania jest przekonanie, że "jestem gorszy" (jestem
krzywdzony), a więc t

[svistak]

(jestem krzywdzony), a więc trzeba takiej osobie:

1. okazać troskę,

2. zainteresować się nią,

3. zapewnić, że "jest w porządku".

Jeśli poniżysz takiego człowieka, udowodnisz mu niejako, że jest tak zły jak
sobie wyobraża. Za to jeżeli powiesz temu komuś co w nim lubisz, poczuje się
lepiej i może uwierzyć, że ma "jakieś zalety".

Jeżeli zrozumie, że jest w porządku, nie będzie musiał zachowywać się wrednie.

Należy więc odnosić się do osoby, która akurat umniejsza:

- z humorem, z szacunkiem, z sympatią, z uznaniem, dyplomatycznie, cierpliwie,
dyskretnie, stanowczo, z miłymi komentarzami, pytaniem "jak się czujesz?".

Pod żadnym pozorem:

- nie uogólniaj, nie przyczepiaj etykietek, nie osądzaj, nie potępiaj, nie
wytykaj jemu czy jej błędów, nie wywyższaj się, nie rób wycieczek osobistych,
nie insynuuj, nie wyładowuj na niej czy na nim swojej złości, nie prowokuj
poczucia winy.

Ponieważ często zachodzi walka o "zadry", wynikające z nieporozumień, należy
więc spróbować postawić sobie pytanie: "Czy znam najgłębsze, nawet intymne
pragnienia i potrzeby mojego partnera (łub osoby z którą weszliśmy w
konflikt)?". Czasami warto uzupełnić te dociekania jeszcze zapytaniem do siebie
samego: "Czy jestem w stanie i czy chcę zaspokoić te potrzeby?".

Jeśli pytania postawiłaby sobie także druga strona układu, to powstałaby
tzw. "lista niezgodności pragnień i potrzeb". Ukryta, często "podjazdowa" walka
dotyczy niektórych pozycji z tej listy.

Zamiast kontynuować tą walkę należałoby więc raczej podjąć spokojne, ostrożne
rozmowy negocjacyjne.

W trakcie tych rozmów: (1) uśmiechaj się, (2) bądź dobrym słuchaczem, zachęcaj,
aby rozmówca mówił wiele o sobie samym , (3) mów o tym i pytaj o to co
interesuje rozmówcę, (4) szczerze i przekonywująco wyrażaj akceptację i
aprobatę, pamiętaj, że pochwały i wyrazy uznania to potęga Twojego
oddziaływania, (5) spraw, aby rozmówca poczuł się ważny, (6) rozbudzaj w nim
szczere chęci, (7) sprawiaj, aby rozmówca mógł przyjąć, że idea wyszła od
niego, (8) szczerze próbuj przyjmować punkt widzenia Twojego rozmówcy, (9)
odwołuj się do szlachetności rozmówcy, (10) nigdy nie mów "Ty nie masz racji".

Czasami owe rozmowy negocjacyjne, dotyczące "listy niezgodności" nie są proste,
gdyż jedna strona sądzi, że niezgodności nie powinno być w ogóle i atakuje
personalnie drugą osobę.

W razie ataku na Twoją osobę możesz zawsze: (1) poprosić o powtórzenie treści
zarzutu, (2) możesz powtórzyć szche fakty, dotyczące oskarżenia,
mówiąc "prawdę" o meritum sporu, ale bez kontrataku personalnym, (3) zamiast
reagować słownie możesz raczej zamilknąć i uśmiechnąć się, dając do
zrozumienia "świetnie wiem co teraz robisz".

Bezwzględne oskarżenie i postawienie Cię w sytuacji bez wyjścia zawsze możesz
potraktować na zasadzie tzw. "zwierciadlanego odbicia". Dla przykładu, jeśli
pewien mąż powie do żony, która zapisała się na kurs angielskiego, "Albo Twój
przeklęty kurs albo nasze małżeństwo, wybieraj!", to jej odpowiedź, stanowiąca
zwierciadlane odbicie może brzmieć: "Nie będę nic wybierać, dalej będę
uczęszczać na kurs, a Ty wybieraj nasze małżeństwo albo kurs".

Najogólniej, strategię w trakcie próby zawieszenia działania "umniejszacza
spiralnego" przedstawiają obmyślone przeze mnie rysunki nr 1 i 2.






Suplement dlo powszechnego, laickiego problemu,” Umniejszacz spiralny - Wredni
ludzie” zaczerpniętego z argumentacji chrześcijańskiej - katolickiej:

Z Ewangelii

“Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo obchodzicie morze i
ziemię, żeby pozyskać jednego współwyznawcę. A gdy się nim stanie, czynicie go
dwakroć bardziej winnym piekła niż wy sami”.

Rozważania

Strzeż się, abyś nie zmarnował miłości. Wciąż grozi ci, że z ukochanej osoby
zrobić zechcesz swoją własność; wiedzieć o każdym kroku, poznać wszystkich
przyjaciół, kontrolować czas pracy i czas rozrywki, być wciąż razem, nie
spuszczać z oka, wypytywać, śledzić: a potem zaabsorbować swoimi
zainteresowaniami, sprawami, wypełnić sobą, ażeby nie zostawić czasu na
samodzielne myślenie, na własną inicjatywę, na osobiste życie, nie dopuścić do
żadnego samodzielnego przedsięwzięcia, związać z sobą prośbą, błaganiem,
ostrzeżeniem; uzależnić od swojej decyzji, podporządkować swojemu życiu,
narzucić swój schemat, swoje poglądy na sprawy wielkie i małe, ukształtować na
swoje podobieństwo, wydrążyć siłą albo sprytem ścieżki myślenia, tory reakcji
na swój wzór - aż wreszcie znać będziesz każde pytanie i każdą odpowiedź, każdą
reakcję i każdą myśl. I to jest koniec. Nie miłości, bo jej już dawno nie było.
To jest po prostu nuda. I odejdziesz. Chyba, że człowiek, który kochał cię
dawno temu, zdążył już wcześniej uciec, ratując swoją wolność, swoją osobę.

Tekst zaczerpnięto z tomiku “Modlitwa na każdy dzień”

opracowanej przez ks. M. Malińskiego

Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej

50-329 Wrocław, Pl. Katedralny 19, 1994 r.

IMPRIMATUR Kuria Metropolitalna Wrocławska

l.dz. 1090/94 - dnia 29 czerwca 1994 r



Fragmenty książki Jay Carter'a pt:"Wredni ludzie".

Uwaga! Niniejsze fragmenty książki zamieszczamy za zgodą Dyrektora "Agencji
Wydawniczej Jacka Santorskiego".



Od tłumacza

Jak po polsku nazwać człowieka, który w mniej lub bardziej jawny sposób podważa
wartość wszystkiego, co robimy, tego jak myślimy, kim jesteśmy? Który w
obecności innych lub także bez świadków z dobrotliwym uśmiechem, poklepując nas
po ramieniu bądź surowo napominając, daje do zrozumienia, że po prostu nie
nadajemy się, nigdy nie mamy racji i nigdy nie będziemy się do niczego nadawali
i nigdy nie będziemy mieli racji w niczym. I że gdyby nie on...

Autor niniejszej książeczki do określenia takiego osobnika użył słowa
invalidator: Invalid w języku angielskim znaczy m.in. nieważny, invalidator
byłby więc człowiekiem, który pozbawia ważności nas, nasze poczynania, nasze
poglądy “unieważnia” nas i naszą wartość - przede wszystkim naszą wartość.

W języku polskim raczej “umniejsza się” niż “unieważnia”
wartości “unieważnienie wartości” ma odcień sarkazmu i gorzkiej kpiny. Dlatego
słowo invalidator zastąpiłem słowem umniejszacz.

Choć nie jestem zbyt zadowolona z umniejszacza, nie potrafiłam znaleźć gotowego
określenia tego typa, który niejednemu z nas obrzydza życie. Nie mogłam
przecież sięgać do słów powszechnie uznanych za grubiańskie.

Justyna Kotlicka

Podziękowania

Chciałbym serdecvznie podziękować za pomoc w napisaniu tej książki następującym
osobom: Lindzie Aglow, dr Astrid Jimenez Alvarado, Sandrze DiSantis, Stenleyowi
Dudkinowi, Lotisowi Gujdezowi, dr Monice P.Hottenstein, dr Sanfordowi Mintzowi,
Artowi Parkerowi, dr Orestowi M. Pawlukowi. Stacy Prince, Janowi Radabaughowi,
Sheili Sen-Carter, Barbarze Stender, dr Margaret Verhulst, Nickiemu
Williamsowi, Annie Marii Zagnojnej oraz wszystkim moim studentom. Szczególne
podziękowania składam Dave’ owi Leiterowi za słowa zachęty.

Od studenta

Po raz pierwszy zetknąłem się z Jayem Carterem w szkole wieczorowej dla
dorosłych, w czasie prowadzonych przez niego “warsztatów porozumiewania się”.
Zapisałem się na te zajęcia z nadzieją uzyskania pomocy w moich nieustannych
wysiłkach, by nauczyć się lepiej wyrażać to, co chcę powiedzieć. Dzięki tym
warsztatom rzeczywiście nauczyłem się jaśniej formułować myśli, lecz naprawdę
chodziło w nich o coś zupełnie innego. Dotyczyły tego, jak ludzie myślą i
działają Innymi słowy, był to kurs psychologii praktycznej.

Część zajęć Jay poświęcił umniejszaniu (ang. invalidation), czyli dewaluowaniu
czyjejś wartości. Przez umniejszanie rozumiem “poniżanie kogoś, aby samemu się
wywyższyć”. I mimo że sam także odczuwałem skutki umnie

[svistak]

Od studenta

Po raz pierwszy zetknąłem się z Jayem Carterem w szkole wieczorowej dla
dorosłych, w czasie prowadzonych przez niego “warsztatów porozumiewania się”.
Zapisałem się na te zajęcia z nadzieją uzyskania pomocy w moich nieustannych
wysiłkach, by nauczyć się lepiej wyrażać to, co chcę powiedzieć. Dzięki tym
warsztatom rzeczywiście nauczyłem się jaśniej formułować myśli, lecz naprawdę
chodziło w nich o coś zupełnie innego. Dotyczyły tego, jak ludzie myślą i
działają Innymi słowy, był to kurs psychologii praktycznej.

Część zajęć Jay poświęcił umniejszaniu (ang. invalidation), czyli dewaluowaniu
czyjejś wartości. Przez umniejszanie rozumiem “poniżanie kogoś, aby samemu się
wywyższyć”. I mimo że sam także odczuwałem skutki umniejszania wartości, nie
miałem pojęcia, skąd się to zjawisko bierze, dlaczego w ogóle istnieje, jaki ma
wpływ na ludzi i jak je nazwać. A przede wszystkim nie zdawałem sobie sprawy
jak groźne może być umniejszanie dla ludzkiego życia, wolności czy poszukiwania
szczęścia.

To czego się nauczyłem o umniejszaniu wartości w grupie Jaya Cartera, zmieniło
moje życie. Teraz natychmiast się orientuję, gdy mam do czynienia z
umniejszaniem - bez względu na to, czy robi to ktoś inny, czy ja sam (rumieniec
wstydu). Robię, co mogę, aby uświadomić innym “mechanizmy” umniejszania
wartości. Zacząłem puszczać w obieg kopie pracy Jaya na ten temat. Jednak
rozpowszechnianie tekstu w taki sposób jest bardzo pracochłonne i przy takim
tempie zaledwie jedna osoba na milion zdołałaby się dowiedzieć, czym jest
umniejszanie wartości. A sprawa jest zbyt ważna, by trzymać ją w tajemnicy.

Tak więc zacząłem gnębić Jaya, dręczyć i prześladować, aż skłoniłem go do
napisania tej niewielkiej książeczki o umniejszaniuj wartości. Myślę że także
będziecie z tego zadowoleni.

L. David Leiter

Od autora

Drogi czytelniku,

za każdą książką kryje się jakaś historia i myślę, że chciałbyś poznać historię
związaną z tą książką. Powodem, który skłonił mnie do uporządkowania pewnych
informacji, była sytuacja, w jakiej się znalazłem. Czułem się nieszczęśliwy i
nie wiedziałem dlaczego. Zdawało mi się, że jestem w pułapce, której nie mogę
rozpoznać.

Studiując psychologię prowadziłem dziennik, w którym opisywałem swoje osobiste
doświadczenia, spotkania z pacjentami czy kolegami po fachu, wykłady. Po pewnym
czasie zacząłem dostrzegać, że niektóre “dysfunkcjonalne osobowości” o których
czytałem, tkwią w moich znajomych. Pewnego dnia, podczas wyjazdu służbowego, z
dala od mojego codziennego otoczenia, spadło to na mnie jak grom. Nagle
uświadomiłem sobie, że ustawicznie umniejszano moją wartość.

Gdy po raz pierwszy zdałem sobie sprawę, w jakim stopniu mnie umniejszano,
wpadłem we wściekłość. Pozbycie się tego gniewu wymagało kilku miesięcy pracy.
Wypisywałem o “umniejszaczach” mnóstwo złych rzeczy. Dużo i szybko biegałem.
Kupiłem sobie worek treningowy, rąbałem drwa. W ten sposób próbowałem wyładować
chęć odwetu. Wykrzykiwałem nieprzyzwoitości, gdy byłem sam w samochodzie.
Pokazywałem swój dziennik ludziom z mojego otoczenia, bo chciałem, aby
utwierdzili mnie w przekonaniu, że umniejszacze są straszni i nikczemni.
Nienawidziłem ich. Chciałem rozprawić się z nimi.

Któregoś dnia pokazałem swoje zapiski bliskiemu koledze z pracy. Zawsze
podziwiałem tego człowieka.

Przyszedł do mnie ze łzami w oczach, mówiąc: ”Sam jestem umniejszaczem. Przez
całe lata unieszczęśliwiałem moją matkę”

Kompletnie mnie zaskoczył! Nie mogłem uwierzyć. Zapytał mnie: “Jak można to
przerwać?” Byłem w kropce. Nie umiałem mu nic powiedzieć. Wszystkie moje
przemyślenia dotyczyły atakowania umniejszaczy, a nie pomagania im. Tego
wieczoru jadąc do domu uświadomiłem sobie, że sam stałem się umniejszaczem.
Rozważałem sytuację kolegi - i aż krzyknąłem. Jak mogłem być tak bezmyślny?

Wściekłość już mi częściowo minęła, potraktowałem rzecz całą poważniej i
zacząłem szukać odpowiedzi. Stawałem umniejszaczom na drodze po prostu po to,
aby zobaczyć, co się stanie (A wiesz, co będzie, gdy staniesz na drodze
pędzącego pociągu? Właśnie. Przejedzie cię.) Poznawałem rodziców umniejszaczy.
Obserwowałem kryminalistów. Studiowałem teorię podwójnego wiązania i wszystkie
książki, jakie tylko wpadły mi w ręce.

Wreszcie ogarnąłem cały proces. Zacząłem rozumieć wagę sformułowania “prawdę,
całą prawdę i tylko prawdę”.

Gdy to zrozumiałem, powrócił szacunek dla samego siebie. Byłem w stanie lepiej
traktować ludzi. Zamiast pluć i wybrzydzać na zjawisko umniejszania wartości,
mogłem potraktować je z humorem lub bezpośrednio mu się przeciwstawić. Próby
umniejszania przestały mnie dotykać tak mocno. Zamiast wściekłości czułem tylko
lekkie poruszenie. Zamiast atakować umniejszanie niczym Rambo, mogłem je od
siebie odsunąć, jak całą resztę śmieci

Gdy już odkryłem sekret, przyczyniając się tym samym do własnego szczęścia,
zacząłem dzielić się moją nowo nabytą wiedzą z innymi i obserwowałem, jak
bardzo zmienia się ich życie. Byłem świadkiem cudów, które zdarzały się podczas
kursów dla dorosłych na temat ludzkiej świadomości.

Początkowo przedstawiałem słuchaczom moje sposoby reagowania na umniejszające
zachowania. W miarę upływu czasu stwierdziłem jednak, że na dłuższą metę osiąga
się lepsze rezultaty, gdy po zapoznaniu ludzi z problemem pozwala im się szukać
własnych rozwiązań. Zupełnie tak, jakby każdy z nas dopasowywał swój własny
komplet “kluczy do życia”. Każdy kolejny ząbek na każdym kluczu zawdzięczamy
doświadczeniom i uwagom innych, czasem szczęśliwemu przypadkowi, a niekiedy
łasce Opatrzności. Te klucze pozwalają nam dotrzeć do sekretów życia. Co jakiś
czas ktoś natyka się na klucz wzorcowy - klucz, który ułatwia innym stworzenie
własnych egzemplarzy. Z pewnością nie ja jeden odkryłem klucz wzorcowy, opisany
w tej książce. W pewnym sensie każdy mógłby ją napisać.

Mniej więcej w tym czasie, gdy ludzie zaczęli namawiać mnie do napisania
książki, doszedłem do wniosku, że muszę to zrobić. Chciałem ze swoimi
podniecającymi odkryciami dotrzeć do jak największej liczby odbiorców.

Większość wykładowców potwierdzi, że uczą się od swoich studentów równie dużo,
co studenci od nich. Wiem, że ucząc innych zawsze “znajduję” odpowiedź na
pytanie nawet jeśli wcześniej jej nie znałem. Często sam siebie łapię na
twierdzeniu: “To właśnie to!” zaraz po udzieleniu odpowiedzi na jakieś pytanie.
Podobne doświadczenia miałem przy pisaniu Wrednych ludzi. W trakcie żmudnej
pisaniny... bach! Olśnienie! Przyczyna niskiej samooceny siedzi sobie i gapi
się na mnie. Główna przyczyna, a może wyłączna. Zdaje się, że znalazłem kolejny
klucz, klucz do szacunku dla samego siebie.

To za co zapłaciłeś kupując tę książkę, to fakty. Ciężko pracowałem i
korzystałem z pomocy wielu ludzi, aby przedstawić te fakty w sposób prosty i
zwięzły. Nie cenię sobie książek, które zmuszają mnie do przejrzenia stu lub
pięciuset stron, aby poznać myśl, którą dałoby się wyrazić na pięciu. Starałem
się zaoszczędzić ci tego.

A skąd wiem, że moje pomysły cieszą się zainteresowaniem? Ponieważ ludzie mi
powiedzieli, że tak jest. Pokazałem moją pracę tysiącom ludzi z uczelni (na
przykład Temple University), z przedsiębiorstw przemysłowych (na przykład w
spółce IBM), a także z rozmaitych ośrodków, realizujących różne programy
oświaty dla dorosłych.

To, czego się dowiesz z tej książki, nie uczyni cię szczęśliwym, lecz wyjaśni
ci wiele spraw na tyle, abyś przestał być nieszczęśliwy. Tylko od ciebie będzie
zależało, czy zrobisz wszystko, aby zapewnić sobie szczęście. Na początek zrzuć
z pleców tę strzygę (to może być on, ona czy jakaś rzecz).

Wspomniałem wcześniej, że musiałem napisać tę książkę. Co dobrego przyniesie
sam mój “k

[svistak]

A skąd wiem, że moje pomysły cieszą się zainteresowaniem? Ponieważ ludzie mi
powiedzieli, że tak jest. Pokazałem moją pracę tysiącom ludzi z uczelni (na
przykład Temple University), z przedsiębiorstw przemysłowych (na przykład w
spółce IBM), a także z rozmaitych ośrodków, realizujących różne programy
oświaty dla dorosłych.

To, czego się dowiesz z tej książki, nie uczyni cię szczęśliwym, lecz wyjaśni
ci wiele spraw na tyle, abyś przestał być nieszczęśliwy. Tylko od ciebie będzie
zależało, czy zrobisz wszystko, aby zapewnić sobie szczęście. Na początek zrzuć
z pleców tę strzygę (to może być on, ona czy jakaś rzecz).

Wspomniałem wcześniej, że musiałem napisać tę książkę. Co dobrego przyniesie
sam mój “klucz wzorcowy” moim pra-pra-prawnukom, jeśli umniejszanie wartości
będzie się ciągle panoszyć? Czy wiesz, że przeciętny człowiek ma pięciuset
dwunastu pra-pra-pra-pra-prawnuków? Im poświęcam tę książkę!

Jay Carter

styczeń 1989

Doświadczenie mnie nauczyło, że niektórzy ludzie reagują bardzo silnymi
emocjami na treści zawarte w tej książce. Jestem z nimi całym sercem. Ci,
którzy byli ofiarami umniejszania wartości, mogą wpaść we wściekłość. Ci którzy
dostrzegą w sobie umniejszaczy, mogą się zasmucić lub odczuć wyrzuty sumienia.
Zaufaj swoim uczuciom. Jeśli czujesz smutek... to płacz. Jeśli jesteś zły...
pozwól sobie na atak wściekłości. Nie tłum tego w sobie. Wyładuj się. Lecz
pamiętaj, że to są twoje uczucia. Nie zrzucaj odpowiedzialności za twoje własne
uczucia na kogoś innego. Obwinianie innych nie pomoże... nawet, jeśli są winni.

Rzut oka na całość

Jest to książka o ludziach, którzy wnoszą swój wkład w specyficzne zjawisko,
zwane odwartościowywaniem lub umniejszaniem czyjejś wartości (ang.
invalidation). Umniejszanie wartości można uznać za główną przyczynę zaniżonej
samooceny, udręki psychicznej i powszechnego braku szczęścia. Jeśli będziesz o
tym pamiętał, możesz się przekonać, że informacje zawarte w tej książce należą
do najważniejszych spośród tych, jakie kiedykolwiek zdobyłeś i mogą znacząco
zmienić twoje życie.

Umniejszanie wartości szerzy się w naszym społeczeństwie i wszyscy mamy w tym
swój udział. Tylko jeden procent ludzi robi to celowo, aby manipulować innymi i
kontrolować ich. Dwadzieścia procent stosuje je na poły świadomie jako
mechanizm samoobrony. Cała reszta czyni to tylko okazjonalnie, zwykle
nieświadomie i nieumyślnie. Zjawisko umniejszania występuje w każdym
środowisku. Najszczęśliwsi są ci którzy szczególnie w okresie dorastania bardzo
rzadko stykali się w swym otoczeniu z umniejszaniem wartości.

Umniejszanie wartości jest terminem ogólnym, którego używam w tej książce do
opisania działań ludzi zadających, a przynajmniej usiłujących zadawać innym
bolesne ciosy. Umniejszać czyjąś wartość mogą najrozmaitsze zachowania - od
zdradzieckiego strzału w plecy po “ znaczące westchnienie”. Może to być
przewracanie oczyma lub prztyczek w nos. Zwykle najwięcej szkód powodują
podstępnie zadane rany psychiczne. Uderzenie w nos jest oczywiste i goi się bez
śladu. Zachwianie czyjejś samooceny - “celną” uwagą w odpowiednim momencie -
może zostawić ślad na całe życie. Zniszczenie czyjejś zdolności do bycia
szczęśliwym jest przypuszczalnie czymś o wiele gorszym niż jakiekolwiek szkody
cielesne, które jedna osoba może wyrządzić drugiej. Główną przyczyną. dla
której tak często stykamy się z umniejszaniem wartości, jest doraźna
skuteczność takiego zachowania. Fizyczny cios jest jawny i może zostać oddany,
natomiast podstępne., zakamuflowane dewaluowanie uderzające w psychikę, może
pozostać nie zauważone i nie ukarane; mimo że rani, pozwala manipulować
atakowanym.

Co by się stało, gdyby ujawnić proces umniejszania wartości?

Dawniej nikt nie wiedział o istnieniu bakterii i nikt ich nie widział, a
przecież atakowały. Gdy Pasteur odkrył, że wokół nas i w nas są zarazki,
zignorowano go. Nikt nie miał ochoty myśleć o niewidocznych drobnoustrojach,
pełzających po całym ciele i wewnątrz niego. Obecnie, dzięki Pasteurowi i
innym, bakterie poznano i zwyciężono.

Z umniejszaniem trzeba walczyć jak z bakteriami: publiczny lincz umniejszaczy
nie rozwiąże niczego.

Leczenie ukrytego umniejszania wartości może być trudne, lecz jest o wiele
łatwiejsze niż rozprawianie się z zarazkami; nie musimy wymyślać szczepionek
czy antybiotyków. Osiągamy bardzo wiele w zwalczaniu umniejszania wartości, po
prostu rozpoznając to zjawisko. Niszcząca siła umniejszania tkwi w tym, że jego
istnienie pozostaje nie wykryte i bezkarne.

Ludzie, którzy doświadczają umniejszania, pozwalają na to, są zatem równie
odpowiedzialni za szerzenie się tego zjawiska jak ci, którzy dopuszczają się
umniejszania innych. Obowiązkiem każdego z nas jest rozpoznanie i skierowanie w
inną stronę bądź odparcie każdego ataku przypuszczonego na czyjąś samoocenę.

Gdyby umniejszanie wartości nie skutkowało... nikt by tego nie robił.

Podręczniki psychologii zawierają teorie. Niniejsza książka niczym się nie
różni od innych. Jedyne, co odróżnia teorie użyteczne od całkowicie
bezużytecznych, to praktyczna przydatność. Teoria Pasteura, dotycząca bakterii
chorobotwórczych, nadal byłaby wymieniana w tej czy innej książce, sam Pasteur
byłby mało znaną postacią historyczną, gdyby jego pomysłów nie zastosowano.
Najlepsza, najoryginalniejsza teoria nie przedstawia żadnej wartości, jeśli nic
się nie zmienia po jej zastosowaniu.

UMNIEJSZACZ

PREZENTACJA UMNIEJSZACZA

Umniejszacza trudno jest rozpoznać, ponieważ osobnik naprawdę sprawny w
umniejszaniu może umknąć uwadze twego logicznego umysłu, tyle tylko, że czujesz
się źle, nie wiedząc dlaczego. Działa z ukrycia, a jego ofiara często niczego
nie podejrzewa, wie tylko, że nie czuje się dobrze. Umniejszacz w
rzeczywistości czuje się gorszy od kogoś innego, więc robi, co może, by ten
ktoś poczuł się jeszcze mniejszy. W ten sposób może sprawować kontrolę nad
swoją ofiarą. Czy spotkałeś kogoś takiego? Prawdopodobnie tak, chociaż możesz
nie zdawać sobie z tego sprawy. Przypuszczalnie znasz jednego lub nawet kilku
umniejszaczy.

Umniejszacz stosuje różnorodne strategie, aby uderzyć w twoją samoocenę. Niby
to wyraża swoje uznanie dla czegoś, z czego jesteś dumny, później jednak robi
jakąś złośliwą uwagę na ten temat. Wyczuwa to, co ty uważasz za swoje braki i
niedociągnięcia i wykorzystuje w starannie dobranych momentach, kiedy twoja
odporność jest osłabiona. Umniejszacz może ponawiać ataki na ciebie tak długo,
aż ulegniesz. On musi podporządkować cię sobie, ponieważ postrzega cię jako
osobę stojącą wyżej od niego. Formułuje oskarżenia, które zawierają “ziarnko
prawdy” i wali nimi w ciebie “z całą szczerością” i “po prostu dlatego, że jest
twoim przyjacielem” i “aby ci pomóc”.

Różnica pomiędzy umniejszaczem wartości a prawdziwym przyjacielem polega na
tym, że przyjaciel wytknie ci coś i na tym poprzestanie, dając czas na
przemyslenie sprawy. Umniejszacz podsunie ci większość twoich wad pod sam nos i
będzie drążył temat tak długo, aż poczujesz się całkiem malutki. Wykaże ci, że
twoje zalety; które ty uważasz za najważniejsze, są niewiele warte. Wysłucha
twoich zwierzeń na temat czegoś, czego w sobie nie lubisz a potem wykorzysta to
przeciwko tobie. A wszystko to robi w sposób tak subtelny, że nie zdajesz sobie
z tego sprawy.

Jeśli stawisz czoła umniejszaczce i zbuntujesz się przeciwko temu, co robi,
powie coś w tym rodzaju. “Och daj spokój. Kocham cię. Jestem twoją
przyjaciółką. Skąd ci przyszły do głowy takie głupie pomysły? Ona może naprawdę
cię lubić. Może naprawdę chcieć twojej przyjaźni... ale na własnych warunkach i
tylko wówczas, gdy ma nad tobą pełną kontrolę. Sprawi że poczujesz się głupio,
bo ośmieliłeś się pomyśleć o niej coś takiego. Może obudzić

[svistak]

Wysłucha twoich zwierzeń na temat czegoś, czego w sobie nie lubisz a potem
wykorzysta to przeciwko tobie. A wszystko to robi w sposób tak subtelny, że nie
zdajesz sobie z tego sprawy.

Jeśli stawisz czoła umniejszaczce i zbuntujesz się przeciwko temu, co robi,
powie coś w tym rodzaju. “Och daj spokój. Kocham cię. Jestem twoją
przyjaciółką. Skąd ci przyszły do głowy takie głupie pomysły? Ona może naprawdę
cię lubić. Może naprawdę chcieć twojej przyjaźni... ale na własnych warunkach i
tylko wówczas, gdy ma nad tobą pełną kontrolę. Sprawi że poczujesz się głupio,
bo ośmieliłeś się pomyśleć o niej coś takiego. Może obudzić w tobie poczucie
winy i sprawić, że sam sobie wydasz się podły i gorszy od innych, gdyż
oskarżyłeś ją o umniejszanie twojej wartości. Twoje oskarżenia mogą ją
rozzłościć. I jeśli będzie mogła umniejszyć cię jeszcze bardziej, zrobi to z
pewnością. A gdy uzna, że naprawdę bacznie jej pilnujesz, przeprosi cię i
przestanie dewaluować twą wartość... do momentu, gdy nie będziesz się tego
spodziewał.

Mówiąc krótko, umniejszacz zrobi wszystko, aby cię kontrolować. Ma bzika na tym
punkcie i za każdym razem, kiedy wydaje mu się, że traci tę kontrolę, wpada w
popłoch.

Portret umniejszacza

Klasycznym przykładem umniejszacza był Adolf Hitler. Miał cechy typowe dla
umniejszacza kontrolującego. Bywał wspaniałym człowiekiem. Malował piękne
obrazy. Był pisarzem. Ratował życie swoich kolegów podczas służby wojskowej.
Kochał psy. Miał kochankę - Ewę Braun. Potrafił porywająco przemawiać, na
przykład:

“Od roku 1914, gdy jako ochotnik wniosłem swój skromny wkład w wojnę światową,
do której Rzesza Niemiecka została zmuszona, minęło ponad trzydzieści lat.

W ciągu tych trzech dziesięcioleci w myśleniu,w działaniu i w życiu kierowała
mną wyłącznie miłość i lojalność wobec mego narodu. Moi rodacy dali mi siłę do
podejmowania najtrudniejszych decyzji, przed jakimi nie stał dotąd żaden
śmiertelnik. W ciągu tych trzydziestu lat wyczerpał się mój czas, zdrowie i
energia do pracy.

Nieprawdą jest, że ja - czy ktokolwiek inny w Niemczech - dążył do wojny w roku
1939”.

Był nie tylko elokwentnym demagogiem, ale realizował swoje obietnice. Wydobył
kraj z recesji, nadając tym samym swoim słowom wiarygodność. Wierzono mu. Nie
można mu było nigdy niczego zarzucić. Był wzorem prawości.

Nigdy osobiście nikogo nie zabił, ale skłaniał swych zwolenników, by to robili.
Widok mordowanych Żydów przyprawiał go o mdłości. Z trudem zmuszał się do
patrzenia, gdy jeden jedyny raz był świadkiem egzekucji. Naprawdę wierzył w to,
co robił. Zanim zdobył władzę, targnął się na swoje życie, lecz jeden z jego
znajomych (wyższy rangą oficer) uratował go.

Gdybyś spotkał Hitlera, mógłbyś uważać go za czarującego człowieka.
Przypuszczalnie nigdy byś nie zgadł, do jakich zbrodni był zdolny. Poniższe
cytaty pochodzą z książki Roberta Payne’a Życie i śmierć Adolfa Hitlera
(wyróżnienia kursywą pochodzą ode mnie):

“Hitler był super-burzycielem, zdecydowanym zdeptać i zniszczyć na świecie
wszystko, co nie służyło jego celom.

A jednak ten bezduszny człowiek, który rozlał tyle krwi, unikał widoku ludzi
zmarłych czy, czy umierających, nigdy nie wizytował szpitali wojskowych, nigdy
nie okazywał najmniejszego współczucia dla ludzi okaleczonych, rannych czy
niewidomych. Miliony ludzi doprowadził do szaleństwa, miliony ginęły w obozach
koncentracyjnych. Nie miał pojęcia, jakie cierpienia przyniósł światu; gdyby
nawet to wiedział, nie zrobiłoby mu to żadnej różnicy. Gdy przejeżdzał przez
bombardowane miasta, starannie zasłaniał szyby samochodu z obawy, by widok
zniszczeń, które spowodował, nie osłabił jego postanowień. W ciemności, za
zamkniętymi okiennicami, odizolowany od świata, jakby z grobu terroryzował ten
świat, którego nigdy nie rozumiał i którego nigdy nie chciał zrozumieć.

Szczególnie lubił swój portret, na którym przedstawiony jest z oczyma
wzniesionymi ku niebu z wyrazem anielskiej niewinności. Podziwiał również inny
swój wizerunek, który ukazuje go w lśniącej zbroi.

Jego głos brzmi uwodzicielsko, a logika jego rozumowania, jeśli przyjmie się
jego przesłanki, jest nie do podważenia.

Wierzy w swoją absolutną władzę nad ludźmi.

W obecnej dobie jesteśmy aż nadto świadomi jego istnienia, ponieważ stale
przechadza się wśród nas.

Aż dziwne, że mówiąc o Hitlerze, nie używamy liczby mnogiej... Małe Hitlerki
wciąż krążą wśród nas, dręcząc nas swoimi obietnicami, ciesząc się z naszych
słabości, żądając naszego zaufania, głosów wyborczych, nawet życia i pozostają
jednocześnie całkowicie obojętne na wszystko z wyjątkiem swojej żądzy władzy.
Możność rządzenia życiem innych ludzi rekompensuje im ich własne niedostatki,
ich brak człowieczeństwa. Oni po prostu muszą zdobyć władzę albo zginą i nie
robi im żadnej różnicy, czy w drodze na szczyty nadużyją swojej potęgi, czy
zmiażdżą innych.

Jak z tego widać tacy umniejszacze mogą stać się szczególnie wrednymi
osobnikami, jeśli posiądą władzę. A zawsze usiłują zdobyć wyższe stanowisko i
działać z pozycji siły, ponieważ są “małymi Hitlerkami” z obsesyjną potrzebą
kontrolowania ludzi i zdarzeń.

Co mądrzejsi umniejszacze nie wykorzystują swej potęgi, dopóki nie jest to
absolutnie konieczne. Przez dłuższy czas mogą sprawiać wrażenie całkowicie
przyjacielskich. Lecz gdy nadejdzie czas awansu i wybór będzie między tobą a
nim, wtedy zbeszta cię ostro w obecności przełożonych, zanim się zorientujesz,
co się dzieje - a przy tym będzie, oczywiście, twoim dobrym kumplem. Jeśli nie
chce cię całkowicie zniszczyć, wymyśli nawet całkiem logiczne powody, dla
których nie powinno ci zależeć na awansie. W takim przypadku przez dłuższy czas
będzie w obecności innych robił wszystko, byś wypadł jak najgorzej. Może w tym
celu wykorzystać informacje, które sam mu powierzyłeś w zaufaniu, gdy z takim
zrozumieniem cię słuchał.

Przypuszczalnie spotkałeś wielu ludzi zdolnych do umniejszania twojej wartości,
lecz prawdopodobnie stało się to wtedy, gdy nie byłeś czujny i może nie
rozumiałeś, na czym to polega. Następny rozdział traktuje o sposobach
stosowanych przez umniejszaczy. Przeczytaj go wnikliwie, lecz pamiętaj, że
istnieje wiele metod umniejszania i można się przed nim bronić na wiele różnych
sposobów. A w momencie, gdy poradzisz sobie z umniejszaczem, zacznie on szukać
nowego sposobu dobrania ci się do skóry.

Nie istnieją “książki kucharskie” z przepisami, jak sobie radzić z
umniejszaniem wartości. I dlatego ten podręcznik ma tak niewielką objętość. To,
czego potrzebujesz, żeby po swojemu się z tym uporać, to zrozumienie istoty,
samej esencji. Pod koniec książki podałem kilka przykładów, lecz z chwilą, gdy
zobaczysz to zjawisko, musisz odkryć, w jaki sposób ty najlepiej możesz się z
nim rozprawić. Musisz rozwinąć strategię, która odpowiada twojej osobowości i
twojemu kodeksowi moralnemu.

Metody stosowane przez umniejszaczy

Niepewność

Jedną z jego metod jest trzymanie cię w ustawicznej niepewności. Rzadko udziela
odpowiedzi. Wszystko jest niejasne - żadnych zobowiązań. Umniejszaczka sprawia,
że przez długie okresy czujesz się niepewny sytuacji, aż twoja zdolność do
adaptacji zaczyna się załamywać. Można to osiągnąć na wiele sposobów.

Na przykład umniejszaczka stanie się nagle pełna zrozumienia, kochająca i
bardzo miła. Dopóki nie nabierzesz zaufania. Wówczas jednym szybkim ciosem
wprawi cię ponownie w niepewność za pomocą krytyki, insynuacji czy tłumionego
gniewu. Możesz spytać: “Co się stało? Tak dobrze się układało” i usłyszysz w
odpowiedzi: “Co masz na myśli mówiąc «co się stało?» Czy coś jest nie tak?»

“No cóż jesteś jakaś inna” - powiesz. Odpowiedź brzmi: “Co?” (W oczach rozpala
się ogień). Rzeczywiście. Doprowadzasz mnie do o

[svistak]

Metody stosowane przez umniejszaczy

Niepewność

Jedną z jego metod jest trzymanie cię w ustawicznej niepewności. Rzadko udziela
odpowiedzi. Wszystko jest niejasne - żadnych zobowiązań. Umniejszaczka sprawia,
że przez długie okresy czujesz się niepewny sytuacji, aż twoja zdolność do
adaptacji zaczyna się załamywać. Można to osiągnąć na wiele sposobów.

Na przykład umniejszaczka stanie się nagle pełna zrozumienia, kochająca i
bardzo miła. Dopóki nie nabierzesz zaufania. Wówczas jednym szybkim ciosem
wprawi cię ponownie w niepewność za pomocą krytyki, insynuacji czy tłumionego
gniewu. Możesz spytać: “Co się stało? Tak dobrze się układało” i usłyszysz w
odpowiedzi: “Co masz na myśli mówiąc «co się stało?» Czy coś jest nie tak?»

“No cóż jesteś jakaś inna” - powiesz. Odpowiedź brzmi: “Co?” (W oczach rozpala
się ogień). Rzeczywiście. Doprowadzasz mnie do obłędu! Nigdy nie wiem, z czym
za chwilę wyskoczysz. A potem sarkastycznie i drwiąco. Co się stało! Tak dobrze
się układało!

I już jesteś w stanie niepewności. Zostałeś znowu złapany w sidła swego
umniejszacza. Mówisz sobie: “Do licha, chyba naprawdę nie zdawał sobie
sprawy... a może to ja... może doszukuję się rzeczy, których nie ma? Może gonię
w piętkę?”

A w tym samym mniej więcej czasie twój umniejszacz patrzy na ciebie, och, jakże
czule i z troską mówi: “Kochanie, a może byś poszła do lekarza, zachowujesz się
dziwnie, zupełnie jak nie ty”. Przeczesuje palcami twoje włosy, wzrokiem wyraża
najwyższy niepokój i mówi. Nie chciałbym aby coś się przydarzyło mojej
malutkiej. W kąciku jego oka zbiera się łza. Idż jutro do doktora Schmidta,
kochanie i opowiedz mu o problemach, które cię dręczą. A potem szybko odwraca
się, rozsiada na kanapie i wsadza nos w gazetę.

A potem przychodzi czas, gdy myślisz: “Może się zmienił? Właśnie kupił mi nowy
samochód i powiedział, że mnie kocha. Od tygodnia/miesiąca powtarza mi, że
jestem cudowna”. Wszystko przez chwilę układa się wspaniale. A potem, gdy już
mu znowu zaufasz, nieuchronnie rozpocznie wszystko od nowa stosując krytykę,
insynuacje, gniew. Wcisnął cię w obrzydliwe poczucie niepewności.

Projekcja

Projekcja jest manewrem psychologicznym, który można łatwo wyjaśnić. Jest
ulubionym narzędziem umniejszaczki: przenosi odpowiedzialność za swoje własne
uczucia na kogoś innego, zupełnie jakby ten ktoś był ich źródłem.

Na przykład osoba, która cię nie lubi, mówi: “Myślę, że mnie nie lubisz”. To
stwierdzenie powoduje, że zaczynasz zastanawiać się nad sobą. Przenosisz
zainteresowanie na siebie, przyglądasz się własnym uczuciom, zamiast zwrócić
uwagę na uczucia tej drugiej osoby, a to już zapewnia jej całkiem dobre
schowanko. Oskarżycielka często obciąża cię odpowiedzialnością, za to, co sama
robi.

Czyż nie zakrawa na ironię, że ktoś, kto chłoszcze innych za negatywne myśli
czy złe postępki, najczęściej sam grzeszy w myślach, słowach i uczynkach? Gdy
ktoś cię zaatakuje za coś, czego nie zrobiłeś, mówi to więcej o nim niż o tobie.

Na przykład: gdybym był oddanym mężem, a moja żona zaczęłaby mnie oskarżać o
oszukiwanie jej, wiedziałbym prawie na pewno, że sama mnie oszukała. Można
powiedzieć ogromnie dużo o ludziach na podstawie ich projekcji. Trzeba tylko
uważnie słuchać.

Generalizacja

Miej się na baczności, umniejszacz będzie często stosował uogólnienia, które są
wyolbrzymionymi do przesady drobnymi prawdami. Im więcej prawdy tkwi w
uogólnieniu, tym bardziej można przesadzać.

Na przykład , gdy wracasz po pracy do domu, twoja małżonka wita cię słowami: “W
ogóle nie myślisz” (Tłumaczenie: zapomniałeś kupić mleka), “Jesteś
nieodpowiedzialny”. (Zapomniałeś kupić mleka) “Jesteś głupi” (Zapomniałeś kupić
mleka).

Żona atakuje ciebie i twoją wartość, zamiast zaatakować problem. A problemem
jest brak mleka, nie zaś twoja bezmyślność, brak odpowiedzialności czy głupota.

Nawet gdybyś był głupi, jak mógłbyś temu zaradzić? Jak można rozwiązać problem
bycia głupim? (Gdybyś zawrócił do sklepu po mleko, prawdopodobnie twój iloraz
inteligencji gwałtownie by podskoczył! Człowiek, który stosuje generalizacje
tego typu, chce w ten sposób kontrolować drugą osobę.

Podpuszczanie

Kolejnym cennym narzędziem werbalnym jest dla umniejszaczki podpuszczanie.
Zadaje ci pytanie, a potem przerywa ci odpowiedź w pół słowa. Albo zadaje ci
pytanie naprowadzające w rodzaju: “Czy ciągle jeszcze kłócisz się z żoną? Nie
możesz na nie odpowiedzieć, nie przedstawiając siebie w złym świetle., Oddala
się w trakcie rozmowy. pozostawiając w twojej głowie “zator” z nie
wypowiedzianych myśli.

Podbudowywanie i spychanie w dół

Zwróć baczną uwagę, od kogo zależy twoja samoocena, Jeżeli od innych,
umniejszacz wartości będzie cię zasypywał komplementami, aż w pełni się od
niego uzależnisz, a wówczas stopniowo, po kawałku zacznie rozciągać nad tobą
kontrolę.

Celem tego zabiegu jest skłonienie cię do zajęcia się sobą, abyś przestał
zwracać uwagę na to, co dzieje się wokół ciebie. Gdy już zaczniesz, trawiony
niepokojem i niepewnością przyglądać się samemu sobie, umniejszach subtelnie
skieruje twoją uwagę na twoje najgorsze cechy. Stajesz się słabszy, bardziej
podatny na kontrolę.

W ten sposób umniejszacz ściąga cię w dół. Źle się czuje, gdy jesteś opanowany
i pewny siebie. Gdy ściągnie cię do swojego poziomu i sprawi, że staniesz się
niespokojny, sam poczuje się lepszy. I oczywiście, tak przy okazji, będzie
pierwszą osobą, która pospieszy z pomocą.

Po pewnym czasie zaczniesz się martwić wyłącznie o to, co on sobie pomyśli, co
zrobi, czy a będzie na ciebie zły. Już nie jest ważne, co ty sobie myślisz,
ponieważ sam sobie wydajesz się tak zły, że twoje poczucie własnej wartości
jest całkowicie uzależnione od niego.

A potem, gdy nawet on nie będzie cię chciał...

Sytuacja bez wyjścia

Jedną z najpodlejszych, najbardziej podstępnych sztuczek, stosowanych przez
umniejszaczy, jest tworzenie sytuacji bez wyjścia. Problemu nie da się
rozwiązać za pomocą logiki - tylko świadomość może tu pomóc. Umniejszacz
ustawia cię na pozycji, w której “będzie źle, jeśli coś zrobisz i będzie źle
jeśli tego nie zrobisz”.

Można to zilustrować przykładem lekcji z dawnych czasów. Przyjmijmy, że jesteś
studentem jakiejś starej wschodniej szkoły.

Pojawiasz się w domu swojego mistrza. On zaprasza cię do środka i obaj
siadacie, aby napić się herbaty. W chwili, gdy sięgasz po swoją filiżankę,
mistrz wyciąga spod stołu długi kij i mówi. Oto twoja dzisiejsza lekcja, Jeśli
podniesiesz tę filiżankę, zdzielę cię kijem. A jeśli nie podniesiesz filiżanki,
też zdzielę cię kijem”.

Wielokrotnie przedstawiałem ten problem uczestnikom moich grup.
Dziewięćdziesiąt pięć procent z nich było tak przytłoczonych logiką problemu i
myśleniem, jak go rozwiązać, że nie byli w stanie tego zrobić. Typowa odpowiedź
brzmiała: “Cóż, napiję się herbaty. Skoro i tak mam dostać kijem, to niech mam
przynajmniej przyjemność”. Inni odpowiadali: “Dałbym mu w twarz i szybko
wypiłbym herbatę, zanim by mnie uderzył”.

Istnieją dwie odpowiedzi, które rozwiązują problem. Jedna z nich jest o tyle
lepsza, że nie prowadzi do zerwania relacji z mistrzem. Brzmi ona: Zabierz ten
kij. Przemyśl to sobie.

Inną odpowiedzią jest po prostu odejść. Tyle że to rozwiązanie definitywnie
ucina wszelkie dalsze relacje z mistrzem.

Aby dojść do takiego rozwiązania, trzeba porzucić ugruntowany w tobie przez
umniejszacza introwertyczny sposób widzenia, by móc zobaczyć całą sytuację.
Obejmuje ona ciebie, mistrza , logikę, grę...

Na przykład: czytasz teraz tę stronę. Twój logiczny umysł interpretuje słowa i
wyławia ich sens. Mógłbyś nawet “zatonąć” w książc

[svistak]

Inni odpowiadali: “Dałbym mu w twarz i szybko wypiłbym herbatę, zanim by mnie
uderzył”.

Istnieją dwie odpowiedzi, które rozwiązują problem. Jedna z nich jest o tyle
lepsza, że nie prowadzi do zerwania relacji z mistrzem. Brzmi ona: Zabierz ten
kij. Przemyśl to sobie.

Inną odpowiedzią jest po prostu odejść. Tyle że to rozwiązanie definitywnie
ucina wszelkie dalsze relacje z mistrzem.

Aby dojść do takiego rozwiązania, trzeba porzucić ugruntowany w tobie przez
umniejszacza introwertyczny sposób widzenia, by móc zobaczyć całą sytuację.
Obejmuje ona ciebie, mistrza , logikę, grę...

Na przykład: czytasz teraz tę stronę. Twój logiczny umysł interpretuje słowa i
wyławia ich sens. Mógłbyś nawet “zatonąć” w książce, tak że nie byłbyś świadom
swego otoczenia - otaczających cię kolorów i dźwięków. Przyjmuje się niekiedy,
że podczas czytania musimy się koncentrować tak bardzo, że odcinamy inne bodzce
i tylko myślimy. Nie jest to konieczne. Możesz czytać tekst i jednocześnie
rejestrować to, co dzieje się wokół ciebie - zdawać sobie sprawę ze swych
uczuć, pozycji ciała, dostrzegać kto lub co znajduje się obok ciebie i tak
dalej.

Sytuacji bez wyjścia towarzyszy zawsze uczucie, że zostałeś złapany w pułapkę.
Potraktuj je jako wskazówkę, że należy zwrócić uwagę na otoczenie. Uczucie to
powinno automatycznie przerywać proces zagłębiania się w sobie. Oderwij się od
aktualnej sytuacji i spójrz, co dzieje się wokół ciebie. Z chwilą, gdy
umniejszacz sprawił, że wciąż myślisz o sobie i zagłębiasz się w swoim życiu
wewnętrznym, znalazłeś się pod jego czy jej kontrolą.

Rozwiązanie: Nie zagłębiaj się w sobie. Nie broń siebie. Spróbuj się
zorientować, co sprawia, że umniejszacz chce cię postawić w trudnej sytuacji.

Rozpatrzmy jeszcze jeden przykład sytuacji bez wyjścia, zaczerpnięty z moich
doświadczeń.

Pewna kobieta uczęszczająca na moje zajęcia była zachwycna kursem i czuła, że
dużo korzysta. Zmieniało się jej zachowanie. Odzyskiwała zaufanie do siebie i
nabierała pewności siebie.

Jej mąż poczuł się tym zagrożony, miał wrażenie że kontrola wymyka mu się z
rąk. Postawił jej ultimatum. Albo ten przeklęty kurs albo małżeństwo. Gdyby mąż
często groził jej w ten sposób, nie miałoby to takiego efektu.

Kobieta przestała zagłębiać się w sobie i przyjrzała się całej grze. Dostrzegła
typowe elementy kontroli:

1. Była to jego gra

2. Zawierała groźbę o przerażających dla niej konsekwencjach

3. Ostateczny wynik zależał wyłącznie od niej. Była całkowicie

odpowiedzialna za swoją reakcję na jego groźbę.

Użyła techniki którą nazywam “lustrzanym odbiciem”. Odbiła piłeczkę prościutko
do rąk umniejnszacza. Gdy odpowiedzialność za jego czyny spocznie na nim,
umniejszacz niemal zawsze wycofa się.

Być może zastanawiasz się, jak skończyła się sprawa tej kobiety i jej męża. Cóż
mają się dobrze. Im więcej ona zyskała szacunku dla siebie, tym bardziej on ją
szanował. Zaprzestał umniejszania jej wartości z chwilą, gdy przestało to
skutkować. Przeżyli trudny okres. gdy ona dawała ujście całej nagromadzonej
złości do niego. Na pewien czas role się odwróciły, ona stała się
umniejszaczką, a on ofiarą. Wreszcie cały proces się zakończył i związek
ponownie rozkwitł. Oboje nauczyli się złościć na siebie w sposób, który ich nie
ranił.

Najważniejsze jest zrozumienie i chęć aby coś z tym problemem zrobić. Lecz
wystrzegaj się gwałtownych zmian, które wiodą tylko do dalszych manipulacji.
Jeżeli twój ukochany umniejszacz twierdzi, że teraz już rozumie, co robił i
obiecuje poprawę, lecz później nie chce wrócić do tego tematu, nie ufaj mu.



Archetyp umniejszacza



Czy pamiętasz przyjaciela, którego naśladowałeś? Czy zachowujesz się czasami
jak twoja matka czy ojciec? Można by powiedzieć, że gdy zachowywałeś się jak
oni wszedłeś w ich archetyp. Termin ten został wprowadzony przez Carla Junga
dla określenia typów osobowości, które od zarania dziejów powracają we wspólnym
doświadczeniu ludzkości. Często występujące archetypy to wojownik, myśliwy czy
demon.

Przypuszczalnie rozwinęło się w tobie kilka różnych osobowości. Role “mamusi”
i “tatusia”. Twój wizerunek “zawodowy”. Twoja osobowość “dziecięca”. Są to
różne typy, które w sobie rozwijasz i których codziennie używasz. Niczym
garnitury na rozmaite okazje, które przechowujesz w szafie twojego umysłu.
Jeżeli jesteś matką dzieciom, masz prawdopodobnie swoją własną
osobowość “mamusi”. Mogą się na nią składać:

twoje własne pomysły na temat, jak mama powinna się zachowywać, co robić i
mówić;
zachowania zapożyczone od twojej matki (ł.ącznie z tymi, o których mówiłeś,
że “nigdy tego nie zrobisz swoim dzieciom...”, lecz stwierdzasz, że mimo
wszystko tak właśnie się zachowujesz);
zachowania zapożyczone od matek oglądanych w telewizji, od matek innych ludzi,
od babci etc.
Do czego zmierzam?

Spróbuję naszkicować dla ciebie portrety umiejszaczy. Czy zauważyłeś, że
większość z nich nie zachowuje się cały czas tak samo. Dlatego tak trudno
niekiedy ich zrozumieć. Nie da się przewidzieć, co zrobią za chwilę. Nigdy nie
wiesz, co może ich sprowokować (czasami jednak wiesz).

Nagle, jakby ich demon opętał. Przemiły człowiek zmienia się we wrzeszczącego
maniaka albo też w osobę nieobecną duchem i robiącą kąśliwe uwagi. Lub też
nadal wydaje się miły, lecz nagle zaczynasz się czuć nieswojo w jego
towarzystwie i sam nie wiesz dlaczego. Gdy pojawia się umniejszanie wartości,
może ono być jawne w mniejszym lub większym stopniu. U jego podłoża leży ciąg
procesów psychologicznych, których doświadcza każdy umniejszacz.

Opiszę trzy rodzaje zachowań dewaluujących czyjąś wartość od najbardziej
jawnego do najbardziej ukrytego.



Jawne umniejszanie wartości

Umniejszacz sprawia wrażenie istoty całkowicie pozbawionej sumienia, a niekiedy
tak zbzikowanej, że można go podejrzewać o wszystko. Jakby zaraz mógł stracić
panowanie nad sobą. Bulgoce ze złości, trzęsie się z oburzenia i przekonuje o
swoich jedynie słusznych racjach. Grozi konsekwencjami, które dotknęłyby cię
najmocniej. Czasami grożąc czymś niecodziennym uśmiecha się do ciebie, jakby
bawiła go twoja sytuacja, albo daje do zrozumienia , że zasługujesz na wymówki,
że z pewnością zrobiłeś coś co go sprowokowało. W innych momentach jawnie
okazuje miłość i skruchę.

Czasami budzi w nim demona nadmiar alkoholu.

Mniej jawnie umniejszanie wartości

Umniejszaczka podkreśla twoje słabości. Wypomina ci dawne błędy. Usiłuje
skłonić cię do głośnego przyznania, że to, co robisz, jest złe i ustawicznie
przekonuje cię, że jesteś złym człowiekiem. Swoim zachowaniem udowadnia, że to,
co zrobiłeś dobrze, nie było aż tak wspaniałe, lub komentuje: “wreszcie dla
odmiany udało ci się zrobić coś pożytecznego”. Ma zawsze rację. Gdy wytkniesz
jej jakieś wykroczenie, natychmiast z oburzeniem zasypie cię pretensjami o
wszystkie twoje uchybienia. Ma zwykle fantastyczną- pamięć, jeśli idzie o twoje
błędy. Potem może wpaść w przygnębienie. Jak mogłeś coś takiego o mnie
powiedzieć? Sprawiłeś mi przykrość. Udowadnia ci że jesteś osłem. Zazdrości ci
twojej własności i twoich dokonań. Umniejsza cię publicznie.



Ukryte umniejszanie wartości

Osobnik taki sprawia wrażenie twojego dobrego kumpla. Zawsze ma ci do
powiedzenia “w dobrej wierze” coś złego o tobie. Uwielbia być “uczciwym”
i “prawdomównym”. Plotkuje o tobie za twoimi plecami i w głębi duszy jest o
ciebie zazdrosny. Opowiada ci w tajemnicy, co złego inni mówią o tobie. Prawi
co komplementy, które w rzeczywistości przekazują sprzeczne informacje, a jeśli
spróbujesz wykazać mu tę sprzeczność, da ci do zrozumienia, że musisz być
niespełna rozumu. Jest możliwe, że ma o tobie lepszą opinię niż o sobie samy

[svistak]

Ma zwykle fantastyczną- pamięć, jeśli idzie o twoje błędy. Potem może wpaść w
przygnębienie. Jak mogłeś coś takiego o mnie powiedzieć? Sprawiłeś mi
przykrość. Udowadnia ci że jesteś osłem. Zazdrości ci twojej własności i twoich
dokonań. Umniejsza cię publicznie.



Ukryte umniejszanie wartości

Osobnik taki sprawia wrażenie twojego dobrego kumpla. Zawsze ma ci do
powiedzenia “w dobrej wierze” coś złego o tobie. Uwielbia być “uczciwym”
i “prawdomównym”. Plotkuje o tobie za twoimi plecami i w głębi duszy jest o
ciebie zazdrosny. Opowiada ci w tajemnicy, co złego inni mówią o tobie. Prawi
co komplementy, które w rzeczywistości przekazują sprzeczne informacje, a jeśli
spróbujesz wykazać mu tę sprzeczność, da ci do zrozumienia, że musisz być
niespełna rozumu. Jest możliwe, że ma o tobie lepszą opinię niż o sobie samym.

Jak widać z powyższych opisów, nikt nie jest umniejszaczem bez przerwy.
Częściej zdarza się tak, że cudowny człowiek, którego kochasz, zmienia się w
bestię, która cię nienawidzi i myśli wyłącznie o tym, jak by cię tu poniżyć.
Twój ukochany co jakiś czas zmienia się w diabła. Ta demoniczna forma nie
stanowi jego osobowości jest to rchetyp. W takich momentach demoniczna
osobowość wypełnia go całkowicie - jej podporządkowane są myśli, wyobrażenia,
wartości moralne i zachowania. Człowiek może obudzić taki rchetyp świadomie lub
bez udziału świadomości, reagując na jakiś bodziec z otoczenia.

Skrajnym przykładem są osoby pokroju Hitlera, które świadomie przyjmują
demoniczną osobowość w wybranych momentach. Hitler rozwinął swojego demona do
perfekcji i funkcjonował w nim niemal bez przerwy.

Większość ludzi wykorzystuje archetyp umniejszacza nieświadomie, reagując na
subtelne, czasami niezauważalne sygnały z otoczenia. Ci ludzie sami w
przeszłości poddani byli umniejszaniu - często ze strony rodzica czy wiecznie
niezadowolonego brata lub siostry. Nieświadomie , nie rozumiejąc źródeł swoich
kłopotów, ludzie tacy stają się umniejszaczami i nigdy nie wiadomo kiedy to
nastąpi. Jakby sterował nimi automatyczny pilot; nie zdają sobie sprawy z tego,
co robią i nie wiedzą, co mogliby zrobić innego. Wpadanie w tę rolę nie
przynosi korzyści ani umniejszaczowi, ani jego ofierze.

On czy ona mogą zyskać kontrolę nad innymi na pewien czas, ale nikt z nas nie
lubi długo przebywać w pobliżu umniejszacza. Są oczywiście umniejszacze (jak
Hitler) dostatecznie mądrzy i wyrafinowani, zawsze mający wokół siebie ludzi,
których kontrolują.



Rozpoznanie umniejszacza

Może spotkałeś kogoś, kto był w stosunku do ciebie zachłanny i zazdrosny, co ci
pochlebiało. Zdziwiło cię, gdy po pewnym czasie ta osoba zaczęła cię traktować
protekcjonalnie. Mogła się tobą zainteresować, zwłaszcza jeśli kierowałeś swą
uwagę także w stronę innych, ale poczuła się znudzona, gdy poświęciłeś jej
większość swego czasu.

Aby poradzić sobie z umniejszaczem, trzeba go najpierw zidentyfikować. Metody
dewaluowania wartości innych potrafią być tak chytre, tak podstępne i
przygniatające, że możesz mieć trudności z ich dostrzeżeniem. Jeżeli znasz
kogoś, w czyim towarzystwie zawsze czujesz się źle, może to wynikać z twojej
niepewności lub działania umniejszacza, a najpewniej i z tego i z tego.

Mówiąc najprościej, twoja niepewność wywodzi się z wcześniejszych doświadczeń,
których tak naprawdę ani nie zauważyłeś, ani nie zrozumiałeś, ani nie
zaakceptowałeś. Utkwiły one w twojej podświadomości i czekają gotowe do
wywołania bólu, postaw obronnych, bądź introwertycznych w najdziwniejszych
momentach, kiedy zupełnie nie podejrzewasz, że właśnie ożywają. Sprytny
umniejszacz odnajduje twoje najsłabsze punkty i grając na nich, zyskuje nad
tobą kontrolę, gdyż sprawia, że czujesz się jeszcze mniej pewnie.

Niniejsza książka dostarcza wystarczająco dużo informacji, abyś rozpoznał
umniejszacza. Kieruj się tym, co czujesz. Jeżeli niemal bez przerwy odczuwasz
dyskomfort w czyimś towarzystwie, zwróć uwagę na to, co on czy ona robi.
Lektura nie powinna odsunąć cię od ludzi. Zauważ tylko, że przejawiają oni od
czasu do czasu takie zachowania i bądź przygotowany do radzenia sobie z nimi.
Musisz o nich wiedzieć abyś prób umniejszania wartości nie brał sobie do serca.

Według moich szacunków mniej więcej jeden procent ludzi to bona fide świadomi
umniejszacze. Dwadzieścia procent działa “półświadomie”. Jeżeli czytasz tę
książkę, istnieją spore szanse, że nie należysz do wspomnianego jednego
procenta. Ten rodzaj ludzi nie chce nawet spróbować pracy nad sobą, a praca nad
sobą stanowi sens niniejszego podręcznika.

Lektura może wywołać u ciebie intensywne uczucia. Nie zrażaj się tym. Po
przeczytaniu niektórych rozdziałów być może nawet odczujesz potrzebę
samotności, aby się pozbierać. Nie tłum swoich uczuć. Zaufaj im.

Prawdziwego umniejszacza niełatwo rozpoznać. Lecz jeśli zaufasz swoim uczuciom
i będziesz uważnie obserwował ludzi związanych z umniejszaczami, uda ci się ich
zidentyfikować. Zauważysz, że osoby związane z umniejszaczem nie są w
najlepszej formie, podczas gdy umniejszacz ma się świetnie. Rodziny
umniejszaczy często sprawiają wrażenie “zaburzonych psychicznie” i tylko on
(czy ona) to pozornie - najzdrowsi ludzie na świecie. W rzeczywistości jest
akurat odwrotnie.

2.OFIARA

Z całym szacunkiem, jeżeli zamierzasz wiązać się z przedstawicielem tego
najbardziej toksycznego jednego procenta, z autentycznym , świadomym swych
działań umniejszaczem, ponieważ sądzisz, że poradzisz z nim sobie, to
powinieneś parę rzeczy wiedzieć. On musi kontrolować, Jest to sprawa życia i
śmierci jego ego. Jeżeli uzna się za gorszego od ciebie, będzie to dla niego
bodźcem, aby cię zniszczyć i w końcu w pełni kontrolować. Jeżeli zdarzy ci się
zachorować, mieć kłopoty czy znaleźć się w dołku, zrobi wszystko, co możliwe,
aby sytuacja się nie zmieniła, Jeżeli masz ochotę wdać się w tę grę, twoja
sprawa. Twój umniejszacz może być czarującym, skłonnym do ryzyka i
prawdopodobnie bardzo inteligentnym człowiekiem. Jeżeli “rozpali cię”, baw się
dobrze, dopóki możesz. Jednak nieszczęście czyha tuż za progiem. Możesz myśleć,
że nigdy nie staniesz się bezbronny, nie znajdziesz się w dołku. Lecz sam się o
to prosisz. pozostając w związku z przedstawicielem “1%”. Tak więc... bon
voyage!

Życie w ciągłym stresie, związanym z koniecznością ustawicznego reagowania na
umniejszacza, może prowadzić do chorób psychosomatycznych. Znałem wielu ludzi
związanych z umniejszaczem małżeństwem lub więzami krwi. Byli ich ofiarami i
zazwyczaj cierpieli na owrzodzenie żołądka i dwunastnicy lub niedomogą serca,
niektórzy na raka czy inne choroby. Codzienny stres, związany z odpieraniem
ataków umniejszacza zżera, nawet jeżeli radzisz sobie z tym bardzo dobrze. I
jak to zwykle bywa w przypadku prawdziwego umniejszacza, musisz sobie z tym
radzić, radzić, radzić... ad nauseam, ad infinitum. Wrzeszczący i szalejący
umniejszacz może nagle zmięknąć, jeśli go opuścisz, może się nawet przyznać do
tego, że umniejszał cię. Stanie na głowie, aby dostać cię z powrotem. Wyzna
nawet, jak ciężko mu było bez ciebie.

Nie ma większego znaczenia, czy umniejszacz jest świadomy tego, co robi, czy
nie. W każdym przypadku jest za to odpowiedzialny. Nie ma znaczenia, czy ktoś
strzela do ciebie świadomie... umrzesz i tak i tak. Niekiedy trudniej nawet
poradzić sobie z umniejszaczem, który działa nieświadomie. Skonfrontowany ze
swoimi postępkami, może powiedzieć: Skąd wziąłeś takie głupie pomysły? To ty
umniejszasz moją wartość, oskarżając mnie o niedocenianie twoich zalet!
Słuchając takich słów, będziesz miał pewnie ochotę rozerwać go na strzępy.
Musisz jednak wziąć pod uwagę parę spraw. Po pierwsze, on cię dewaluuje
nieświadomie. Można z dużym prawdopodobieństwem założyć, iż był kiedyś zw

[svistak]

Nie ma większego znaczenia, czy umniejszacz jest świadomy tego, co robi, czy
nie. W każdym przypadku jest za to odpowiedzialny. Nie ma znaczenia, czy ktoś
strzela do ciebie świadomie... umrzesz i tak i tak. Niekiedy trudniej nawet
poradzić sobie z umniejszaczem, który działa nieświadomie. Skonfrontowany ze
swoimi postępkami, może powiedzieć: Skąd wziąłeś takie głupie pomysły? To ty
umniejszasz moją wartość, oskarżając mnie o niedocenianie twoich zalet!
Słuchając takich słów, będziesz miał pewnie ochotę rozerwać go na strzępy.
Musisz jednak wziąć pod uwagę parę spraw. Po pierwsze, on cię dewaluuje
nieświadomie. Można z dużym prawdopodobieństwem założyć, iż był kiedyś związany
z umniejszaczem (matka, ojciec. przełożony, współmałżonek). Gdy się rozzłości,
w taki sposób okazuje swój gniew. Jako “nieświadomy umniejszacz” z trudem tylko
poddaje się jakiejkolwiek konfrontacji. Nikt nie lubi myśleć o sobie jako o
umniejszaczu. I znów to nie twoja sprawa, że on nie chce dostrzec swoich
problemów. Musisz go traktować tak, jakby był ich świadom. Moim zdaniem
najlepsze, co możesz zrobić to: (1) pokazać mu je, (2) nie poddawać się i (3)
oddzielić się od niego, jeśli nie chce ich dostrzec. Dojdzie do tego okrężną
drogą dopiero wtedy, gdy stanie wobec faktu, że traci ciebie.

Charakterystyka ofiary

Ludzie zwykle chętnie słuchają innych, ale po wielu latach lekceważącego i
poniżającego traktowania tracą na to ochotę. Ludzie zwykle chętnie dopuszczają
możliwość własnych błędów. Gdy jednak umniejszacz ustawicznie wytyka nam, co
robimy źle, możemy przestać przyznawać się do omyłek w jakiejkolwiek sprawie.

Umniejszacz nadużywa gotowości do słuchania go, robiąc tak wiele krytycznych i
złośliwych uwag, że ofiara zamyka się w sobie i w ogóle przestaje słuchać, aby
uniknąć strasznego uczucia że znów okaże się iż nie ma racji. Ten system obrony
pozwala ofierze nie słyszeć umniejszacza. Chroni przynajmniej częściowo, przed
bólem umniejszonej wartości, lecz taka reakcja może spowodować, ze człowiek
przestaje słuchać kogokolwiek. Ofiara umniejszacza może zacząć stwarzać pozory
kogoś, kto zawsze ma całkowitą rację. Straciła już wszelką ochotę na słuchanie
i uznawanie własnych błędów.

Być może znasz kogoś, kto niewiele słucha, ale dużo mówi. Czy taka osoba miała
w przeszłości swojego umniejszacza?

Kto inny, okaleczony w przeszłości przez umniejszanie jego wartości, może być
bardzo cichy i nieśmiały. Boi się otworzyć usta z obawy przed kolejnym
umniejszaniem. Może sprawiać wrażenie że odrzuca wszelką przyjaźń, lecz
przyczyną tego jest lęk. Osoba nieśmiała jest zwykle - rzecz jasna - spokojna i
powściągliwa, ale też może to być rezultat kontaktów z umniejszaczem, który
deptał jej samoocenę, ilekroć otworzyła usta. Istnieje ogromna różnica między
kimś, kto jest spokojny z wyboru, a kimś kto jest usztywniony przez lęk.

Jeszcze innym sposobem reakcji na umniejszanie wartości jest zamknięcie się w
uporze. Osoby takie czasem uważają, że mają “silną wolę” i nigdy się nie mylą.
Wyrobiły sobie taką postawę pod wpływem umniejszacza, w kontaktach z którymi
najlepszą obroną było nieustępowanie nigdy, bez względu na okoliczności.

Jak możemy poprawić nasze zachowanie, jeśli nie potrafimy słuchać innych i nie
możemy sobie pozwolić na pomyłki? Niszczenie ofiarowanego nam przez Boga daru
porozumiewania się z ludźmi to jedna z największych krzywd, jakie można
wyrządzić drugiemu człowiekowi. Niszczymy ten dar również sami gdy godzimy się
na ograniczanie lub zniekształcanie naszej zdolności do komunikowania się ze
strachu przed umniejszaczem.

Na ogół wiemy, co może się stać, gdy Joe zrani Freda. Fred może zechcieć wtedy
zranić Joe’ego. To takie proste. Ktoś robi coś, aby cię zranić, wówczas ty
możesz nabrać ochoty odpłacić mu tym samym.

Większość ludzi nie zdaje sobie jednak sprawy, że zwykle sekwencja wydarzeń
jest następująca:

Joe robi krzywdę Fredowi (tj. Joe dewaluuje wartość Freda).
Fred nie zdaje sobie sprawy, że Joe go zranił, niemniej jednak jest mu z tym
źle.
Joe widzi, że Fred czuje się nieswojo, widzi również że Fred nie ma zamiaru się
rewanżować.
Joe chcąc usprawiedliwić swoje działania, zaczyna wymyślać “rozsądne” powody
dla których zranił Freda. Szuka motywacji własnych działań. Może sobie
powiedzieć: “Cóż, każdy, kto pozwala deptać po sobie, zasługuje na zranienie”
albo też “Co za niedołęga, tacy ludzie zasługują na to, by po nich deptać”.
Z chwilą gdy Joe usprawiedliwi swoje postępowanie wobec Freda, będzie je
kontynuował.
Joe traci szacunek dla Freda, ponieważ Fred pozwala siebie krzywdzić.


Taki stan rzeczy może trwać - aż Fred załamie się psychicznie (może zrobić
jakieś głupstwo) lub wreszcie zbuntuje się i powie coś w rodzaju “Słuchaj, do
diabła! Nie chcę więcej słyszeć twoich @# * .

Pewnie znasz takiego kogoś, kogo uważasz za dobrego człowieka, kto wytrzymuje z
partnerem zmieniającym życie w piekło. Najczęściej jest to kobieta i dziwi cię,
że ona się na to godzi, a ona prawdopodobnie czuje, że nie zasługuje na nic
lepszego. Nie potrafi zaakceptować ludzi, którzy są dla niej mili, a pociągają
ją ludzie, którzy ją przytłaczają.

Umniejszacz nie zawsze jest potworem. Bierno-agresywna ofiara potrafi sama
tworzyć lub prowokować sytuacje,. w których pokazuje, jak jest mało warta. Fred
mógł się sam ustawić w roli “chłopca do bicia” przez słodki do obrzydzenia
sposób bycia i czołganie się u nóg Joe’ego. Czy spotkałeś kiedyś człowieka,
którego miałeś ochotę kopnąć? Osoba taka może sprawiać wrażenie najsłodszej w
całej okolicy, lecz często popełnia nieświadomie “drobne błędy”, nie biorąc za
nie odpowiedzialności. Może np. bez przerwy spóźniać się i zawsze znajduje
sobie usprawiedliwienie, pada przed tobą na kolana i sprawia, że wyglądasz jak
@# * , czując się nieswojo w jej towarzystwie. Taki człowiek zawsze sam siebie
poniża. Na każdym kroku komunikuje: “spójrz jaki jestem odrażający”.

Zwykle nie mamy szacunku dla kogoś, kto nie szanuje sam siebie. Gdy gratulujesz
komuś takiemu, zlekceważy twoje słowa, gdyż nie może mieć dobrego mniemania o
sobie. Nawet jeśli jest wspaniałym człowiekiem, będzie przyciągał umniejszaczy
niczym magnes. Zdecyduje się cierpieć, przebywając z kimś kogo ty uważasz za
potwora, zamiast miło spędzać czas z tobą. A gdy jesteście razem, będzie bez
przerwy opowiadał ci, jakim jest nieszczęsnym, bezradnym pechowcem. Musi
udowodnić sobie, iż jest nic nie znaczącą ofiarą losu. Będzie robił wszystko,
by otoczenie ciągle potwierdzało tę opinię.

W jego przeszłości był jakiś umniejszacz... i teraz ma na stałe swego
prześladowcę w głowie. Uzewnętrznił umniejszacza i skierował przeciwko sobie.
Lecz - uwaga - jego nieszczęście kocha towarzystwo.

Umniejszacz powtarza bez przerwy: “Mylisz się. Mylisz się.” A ofiara postrzega
siebie jako ofiarę i nie chcąc przyznać się do odpowiedzialności, ciężko
pracuje, aby udowodnić, że naprawdę jest ofiarą i ma w tej kwestii rację.

Ofiara będzie ci ustawicznie zawracać głowę swoimi nieszczęściami. Straszne
okoliczności, pijany współmałżonek, pożar w domu, utrata pracy - i zawsze ktoś
inny jest temu winien. Oni znowu zrobili mu krzywdę. Wyjaśni ci że on sam nic
nie mógł w tej sprawie zrobić. Samochód zjechał z szosy i uderzył w drzewo. (On
sam przez czysty przypadek znalazł się pijany za kierownicą). Potem oni zabrali
mu prawo jazdy, przez co stracił pracę. Zwolnili go po sześciu miesiącach
wiernej służby tylko dlatego, że nie mógł wrócić do pracy. Bardzo chce, abyś
się z nim zgodził, bo wtedy poczuje się umocniony w roli ofiary.

Taki osobnik może nie doceni niczego, co dla niego robisz, ponieważ nie czuje
się tego wart. Rzadko uda ci się go zadowolić lub uszczęśliwić. Szczęście jest
dla

[svistak]

Ofiara będzie ci ustawicznie zawracać głowę swoimi nieszczęściami. Straszne
okoliczności, pijany współmałżonek, pożar w domu, utrata pracy - i zawsze ktoś
inny jest temu winien. Oni znowu zrobili mu krzywdę. Wyjaśni ci że on sam nic
nie mógł w tej sprawie zrobić. Samochód zjechał z szosy i uderzył w drzewo. (On
sam przez czysty przypadek znalazł się pijany za kierownicą). Potem oni zabrali
mu prawo jazdy, przez co stracił pracę. Zwolnili go po sześciu miesiącach
wiernej służby tylko dlatego, że nie mógł wrócić do pracy. Bardzo chce, abyś
się z nim zgodził, bo wtedy poczuje się umocniony w roli ofiary.

Taki osobnik może nie doceni niczego, co dla niego robisz, ponieważ nie czuje
się tego wart. Rzadko uda ci się go zadowolić lub uszczęśliwić. Szczęście jest
dla niego niedostępne. Będzie idealnym współmałżonkiem dla umniejszacza. Jego
pożywką jest bycie nieszczęśliwym. Jeżeli sprawy układają się zbyt dobrze, sam
sobie wykreuje jakieś zmartwienie.

Zauważysz, że twoje wysiłki, aby pomóc ofierze, są bezskuteczne. Wydaje się, że
zawsze nieświadomie ściąga sobie kłopoty na głowę. Wreszcie i ty zaczynasz czuć
się bezradny. I póki ta osoba nie rozpozna swej roli ofiary i nie spróbuje
czegoś z tym zrobić, niewiele możesz zdziałać Ona sama musi chcieć się zmienić.
Musi przestać obwiniać za swoje kłopoty los i słabą wolę, musi zdecydować się
przestać być pechowcem.

Osobowość integruje się wokół tego, czego człowiek naprawdę chce, Jeżeli
kobieta postanowi być wartościowa i cenna, to nic jej w tym nie przeszkodzi,
jeśli tylko sama nie będzie udowadniać, że jest bez wartości. Wartość każdego
człowieka określona jest przez niego samego. Jeżeli człowiek wie, że jest
wartościowy, to żadne przeszkody i błędy popełniane na drodze do samorealizacji
nie będą stanowiły dowodu, że jest do niczego lub że jest beznadziejnym
pechowcem.

Osobowość integruje się wokół tego, czego człowiek naprawdę chce. Jeżeli
kobieta postanowi być wartościowa i cenna, to nic jej w tym nie przeszkodzi,
jeśli tylko sama nie będzie udowadniać, że jest bez wartości. Wartość każdego
człowieka określana jest przez niego samego. Jeżeli człowiek wie, że jest
wartościowy, to żadne przeszkody i błędy popełniane na drodze do samorealizacji
nie będą stanowiły dowodu, że jest do niczego lub że jest beznadziejnym
pechowcem. Nie ma sposobu, by uczynić z niego ofiarę, jeżeli postanowił, że nią
nie będzie. Poświęci życie na rozwijanie swojej wspaniałej istoty i nie będzie
zważał na chwilowe niepowodzenia. Jeśli kobieta naprawdę postawi sobie za cel
uwolnienie się, to ta decyzja czyni ją istotą wolną.

Dwóch tancerzy: przykład

Porównajmy, jak radzą sobie z porażkami w pracy dwaj różni tancerze.

Pierwszy z nich próbuje zrobić krok X. Nie udaje mu się. Próbuje zrobi krok X.
Udaje mu się.

Drugi tancerz próbuje zrobić krok X. Nie udaje mu się. Skarży się na śliską
podłogę. Stwierdza, że nigdy mu się to nie uda. Porównuje swój taniec z
osiągnięciami tamtego i czuje się gorszy. Próbuje zrobić krok X. Klapa. Wpada w
depresję. Rozwodzi się nad tym, jakim jest do kitu tancerzem. Oskarża rodziców,
że nie zaczęli go posyłać do szkoły baletowej, gdy był młodszy. Oskarża cały
świat, dostrzega głęboką niesprawiedliwość w fakcie, że wychowywał się w
biednej rodzinie. Udowadnia, że źle robi krok X. Na koniec albo się podda, albo
zrobi wreszcie ten krok.

Jeżeli w końcu mu się uda i opanuje krok X, demonstrując swoje niewiarygodne
ego będzie się przyrównywał do gorszego tancerza, który nawet tego jeszcze nie
umie.

Tymczasem pierwszy tancerz przeszedł już do ćwiczeń kroków Y i Z. Ten rozdział
nie traktuje o dwóch rodzajach ludzi. Jeśli na podstawie lektury dojdziesz do
wniosku, że zdobyłeś umiejętności przyczepiania znajomym etykietek z
napisami: “ofiara” czy “umniejszacz”, to niewiele zrozumiałeś. Zjawiska, które
tu nazwałem i opisałem, mogą (w całości lub częściowo) dotyczyć tego samego
człowieka. Jeżeli wykorzystasz to, czego dowiedziałeś się z tej książki, aby
wykazać komuś, że jest złym człowiekiem... będzie to znaczyło, że książka jest
o tobie.

Wykazanie komuś, że stosuje umniejszanie wartości po to aby sobie z tym kimś
poradzić, nie jest dewaluowaniem tego człowieka (chociaż może on to tak
odebrać). Natomiast wykazanie komuś, że stosuje umniejszanie, aby pokazać, mu
że jest złym człowiekiem, jest umniejszaniem jego wartości. O różnicy stanowią
intencje. Mierząc się z umniejszaniem, zyskasz większą pewność siebie, gdy
poznasz swoje intencje.

Prawie każdy z nas ma w sobie niektóre cechy umniejszacza. Jeden procent ludzi
stosuje umniejszanie dla osobistych korzyści, świadomie, konsekwentnie i bez
skrupułów. To ci, którzy za wszelką cenę muszą zdobyć władzę i kontrolę nad
kimś. Lecz każdy z nas wpada czasami w rolę umniejszacza. Czy TY umniejszasz
czyjąś wartość? Prawdopodobnie tak! Być może robisz to w samoobronie, gdy
czujesz, że ktoś cię skrzywdził. Możesz tak działać nieświadomie. Następny
rozdział adresowany jest do umniejszacza. Może lektura pomoże ci rozpoznać, jak
ktoś z tobą postępuje, albo nauczy cię dostrzegać, kiedy ty sam stajesz się
umniejszaczem.

“Ilekroć sprostasz trudnej sytuacji, takiej, która , jak sądziłeś, po prostu
nie może się zdarzyć, to nawet jeśli cierpiałeś męki potępieńca, poczujesz się
bardziej wolny niż byłeś”

Eleonor Roosvelt

3.CYKL UMNIEJSZANIA

Do umniejszacza

Tak więc stwierdziłeś, że jesteś umniejszaczem. Albo podejrzewasz tylko, że
jesteś. Albo nie czujesz się umniejszaczem, ale postanowiłeś przeczytać ten
rozdział, by zobaczyć, co też autor ma “im” do powiedzenia, Jeśli przyznasz, że
jesteś umniejszaczem , wyrażam ci swoje uznanie i szacunek za chęć do
konfrontacji z treścią tego rozdziału.

Każdy z nas na coś reaguje. Niektórzy ranią innych. Są tacy, którzy ranią
siebie. Aby to zmienić, trzeba mieć w sobie gotowość i chcieć wiedzieć. To
tyle. Brzmi bardzo prosto. W rzeczywistości czasami bywa to proste, a czasami
bardzo trudne. Dziękuję ci za chęć przeczytania tego rozdziału. Teraz, gdy
przeczytałeś już ponad połowę książki, gdzie szczegółowo opisałem umniejszacza,
chcę żebyś wiedział, że ja wiem... że nie istnieje nic takiego jak umniejszacz.
Zgadza się. Istnieją tylko ludzie i mechanizmy umniejszania. Celowo użyłem
słowa umniejszacz. Gdybyś przypuszczał, że jesteś... tra la la...
umniejszaczem... sprawdź, na ile jesteś chętny dać sobie po nosie.

Jeśli stwierdzisz, że stosujesz umniejszanie, popracuj nad tym mechanizmem.
Porzuć tę destruktywną rolę, panie umniejszaczu!

Może sobie teraz myślisz, że i tak nie dowiesz się, jak zaprzestać dewaluowania
innych. Chcesz to przerwać, zaraz, natychmiast. Cóż nie ma to jak
niecierpliwość. Gdy przeczytasz i zrozumiesz ten rozdział, będziesz w stanie
sam rozwiązać swój problem. Potrzeba na to czasu. Zapomniałem o tym powiedzieć:
kolejną cechą “umniejszacza” jest... niecierpliwość.



DLACZEGO JESTEŚ UMNIEJSZACZEM

Czy w twoim życiu był ktoś, kto umniejszał twoją wartość? Mógł to być ktoś,
kogo kochałeś, lub ktoś, kogo nienawidziłeś. Umniejszanie jest mechanizmem
przekazywanym z jednego człowieka na drugiego. Kto w twoim życiu “miał zawsze
rację”, kto tobą dyrygował, kogo się bałeś? To są pytania pomocnicze, które
mogą ci pomóc w identyfikacji domniemanego umniejszacza w twoim życiu. Kto
umniejszał ciebie lub kto na twoich oczach niszczył wartość innych?

Jeżeli czujesz się źle, myśląc o sobie jako o umniejszaczu, wówczas istnieje
groźba, że to skłoni cię do jeszcze intensywniejszego umniejszania. W końcu
każdy, kto musi żyć z takim garbem jak twój, musi się poczuć naprawdę
zgnębiony. Zgadza się?



JAK PRZESTAĆ ?

Co więc powinieneś zrobić, gdy przyłapiesz się na umniejszaniu i stwierdzisz,
że chciałbyś z tym skończyć? No cóż, trzyma

[svistak]

DLACZEGO JESTEŚ UMNIEJSZACZEM

Czy w twoim życiu był ktoś, kto umniejszał twoją wartość? Mógł to być ktoś,
kogo kochałeś, lub ktoś, kogo nienawidziłeś. Umniejszanie jest mechanizmem
przekazywanym z jednego człowieka na drugiego. Kto w twoim życiu “miał zawsze
rację”, kto tobą dyrygował, kogo się bałeś? To są pytania pomocnicze, które
mogą ci pomóc w identyfikacji domniemanego umniejszacza w twoim życiu. Kto
umniejszał ciebie lub kto na twoich oczach niszczył wartość innych?

Jeżeli czujesz się źle, myśląc o sobie jako o umniejszaczu, wówczas istnieje
groźba, że to skłoni cię do jeszcze intensywniejszego umniejszania. W końcu
każdy, kto musi żyć z takim garbem jak twój, musi się poczuć naprawdę
zgnębiony. Zgadza się?



JAK PRZESTAĆ ?

Co więc powinieneś zrobić, gdy przyłapiesz się na umniejszaniu i stwierdzisz,
że chciałbyś z tym skończyć? No cóż, trzymaj się mocno i przygotuj do
usłyszenia kilku rzeczy o sobie.

Może w którymś momencie twego życia ktoś cię skrzywdził, ktoś wmawiał ci, że
jesteś niedobry, aż poddałeś się tej opinii i pogodziłeś z tym, że jesteś zły?
Później uznałeś siebie za człowieka do gruntu złego lub zupełnie do niczego.
Być może również przyjąłeś założenie, że to inni są niegodziwi.

Pewnie spędziłeś kawał życia na udawadnianiu, że z tobą wszystko w porządku, bo
nie chciałeś uchodzić za człowieka złego. Czujesz, że musisz być sprawiedliwy
wobec siebie. Musisz mieć zawsze rację. Tak właśnie jest, ale jak do tego
doszło?

Zadziałał mechanizm umniejszania, który jest przekazywany z jednej osoby na
drugą, z pokolenia na pokolenie, niczym choroba zakaźna. Spójrz na rysunki na
następnych stronach. Przyjrzyj się im, a potem wróć tutaj po wyjaśnienia.

Pozwól, że spróbuję powiedzieć, co ten rysunek przedstawia. Jeszcze raz: nie ma
czegoś takiego jak “umniejszacz”. Istnieje osoba a poza nią istnieje mechanizm
umniejszania. Osoba może posłużyć się mechanizmem, ale mechanizm nie jest
osobą. Możesz być czasami tak blisko związany z umniejszaniem, że nie
dostrzegasz go. Niekiedy możesz odczuwać skutki umniejszania. Możesz zdawać
sobie sprawę., że dewaluujesz kogoś, i mimo że tego nie chcesz, mimo że nie
lubisz siebie za to, nie możesz się powstrzymać. Może to być tak frustrujące,
że w końcu poddajesz się i akceptujesz siebie jako POTWORA. Określasz siebie
jako “złego człowieka” i nasilasz umniejszanie. Łapiesz się na tym, że
umniejszasz innych ustawicznie, zupełnie jakbyś sam siebie umniejszał. Czujesz
że musisz tak się zachowywać. To zaczyna dziać się automatycznie, ponieważ
zidentyfikowałeś się z umniejszaczem.

Wyobraź sobie, że stroisz przed wyborem:

Wejść w rolę umniejszacza i PRZEŻYĆ,
Wejść w rolę umniejszanego i ulec.
Wydaje ci się, że albo będziesz ranił, albo ciebie zranią, albo będziesz
kontrolował innych, albo poddasz się szyjejś kontroli. Przecież doświadczyłeś
tego w przeszłości, gdy umniejszacz zwyciężył, a ty przegrałeś. Powtarzasz to.
Rozumiesz? Odgrywasz tę samą sztukę, lecz tym razem usiłujesz być zwycięzcą,
potworem, którego nikt nie pokona.

Możesz odgrywać tę rolę w określonych sytuacjach niemal jak maszyna. To nie ty
działasz; jest to po prostu dramatyzacja twoich negatywnych doświadczeń sprzed
lat. Gdy odgrywasz rolę, zaczynasz automatycznie umniejszać czyjąś wartość,
ponieważ kiedyś spotkało to ciebie. Kto wówczas naprawdę zostaje umniejszany?

Gdyby istniał Szatan, nie chciałoby mu się ciężko pracować nad kalaniem dusz.
Po prostu wymyśliłby kilka obrzydliwych archetypów, którymi ludzie zarażaliby
się nawzajem. Wymyślił więc umniejszanie. I sprawił, że jest zaraźliwe. My
zrobiliśmy resztę.

Czasem nie atakujesz niczyich wartości, a czasem dewaluujesz kogoś bezlitośnie.
To jest tak jakbyś składał się z dwóch różnych osób, z których jedna ma dobre
intencje, chętnie pomaga, druga zaś a czasami uda jej się zawładnąć tobą
zmienia cię w istotę umniejszającą. Ta zła istota nie jest tobą, lecz rolą,
którą odgrywasz: rolą umniejszacza.

Gdy wpadasz w tę rolę, dzieje się tak, jakbyś tracił poczucie rzeczywistości.
Grasz osobę kontrolującą, ale chodzi ci tylko o to, żebyś sam nie był
kontrolowany. Inni mogą cię odbierać jako osobę wymagającą i autorytarną, lecz
ty w środku czujesz się bezradny i przerażony. Ta wymagająca, autorytarna i
umniejszająca istota to twoja rola, którą odgrywasz. odgrywasz, odgrywasz...



CO SIĘ DZIEJE Z UMNIEJSZACZAMI?

Umniejszaczowi może się przytrafić jedna z dwóch rzeczy. Może dojść do wniosku,
że poniżanie innych nie opłaca się na dłuższą metę. Życie tego uczy, Jeżeli
ktoś potrafi zauważyć te znaki ostrzegawcze i odbiera ich dostatecznie dużo,
jego czy jej zachowanie może ulec zmianie.

Lecz nie każdy dostaje takie informacje, a wówczas kończy się to raczej smutno.
Istnieje naturalny cykl, któremu podlegają ludzie, którzy wyrządzili komuś
krzywdę.

Wyrządzenie krzywdy.
Przyznanie się do tego przynajmniej przed samym sobą.
Wyrzuty sumienia - nie chodzi tu o neurotyczne poczucie winy, lecz o prawdziwy
żal.
Pokuta - próba naprawienia szkody bądź zadośćuczynienia za krzywdę.
Problem umniejszacza polega na tym, że nie jest on w stanie przyznać się do
błędu, nie przechodzi więc przez naturalny cykl. Działa on według
schematu “zaprzeczenia-stłumienia”.

Wyrządzenie krzywdy.
Usprawiedliwienie czynu przed samym sobą.
Stłumienie poczucia winy, które prowadzi w końcu do “złego nastroju”.
Uniknięcie pokuty - uchylenie się od naprawienia krzywdy czy zadośćuczynienia.
Stłumione poczucie winy pozostaje w środku i kumuluje się do chwili, gdy
umniejszacz zaczyna wpadać w depresję lub w chorobę psychosomatyczną.

Pewnie znasz kogoś kto tak się zachowuje. Taka demoniczna osobowość jest
rodzajem stanu maniakalnego. Wydaje się, iż taki człowiek nie ma sumienia;
najwyraźniej sprawia mu przyjemność manipulowanie innymi, poniżanie ich.

W tej fazie umniejszacz jest istotą beztroską. Nie dostrzega uczuć innych osób
i nie dba o nie. Bez skrępowania postępuje egoistycznie; pije, zdradza żonę,
upokarza innych, aż nagle, nieoczekiwanie rozlatuje się na kawałki.

Gdy jego związki z innymi zostają zerwane, zaczyna odczuwać silne wyrzuty
sumienia lub popada w ciężką chorobę. Najczęściej zaczyna chorować, gdy opuści
go żona. Jest duża szansa, że poczuje się zobowiązana do opieki nad nim i
wróci. Z jednej strony choroba jest dla niego karą, z drugiej - skłania żonę do
powrotu.

Obserwowałeś jak ten jeden procent niszczy innych. Otoczenie boi się takich
ludzi, lecz poddaje się ich kontroli, Nie są oni w stu procentach diabłami,
nikt nie jest. Pozornie wiodą normalne życie. Chodzi tylko o ich egoizm i
zachłanność. I tylko od czasu do czasu robią coś, co zostawia trwałe blizny na
kimś bliskim. Do czasu, gdy taki człowiek dokona żywota, świat na skutek jego
obecności staje się gorszy.

Może zdarzyło ci się widzieć kogoś takiego w akcji? Jest samolubny i
bezwzględny. Kontroluje innych i manipuluje nimi. Nie ma w nim współczucia i
nie zna łaski. Może obserwowałeś, jak doprowadzał kogoś do obłędu lub do
samobójstwa. Dziwisz się pewnie, że uchodzi mu to na sucho. Zastanawiasz się,
jak on może z tym żyć. Zastanawiasz się, jak to się kończy. Myślę, że mogę ci
to powiedzieć. Obserwowałem życie człowieka tego typu.

Bezradnie patrzyłem, jak bezlitosny umniejszacz doprowadził swą żonę do
samobójstwa. Działał bez miłosierdzia i bez wytchnienia. Nigdy nie ruszyło go
sumienie, chociaż przeżyli razem czterdzieści lat. Oczywiście ona odgrywała
rolę ofiary i w końcu tak osłabła, że nie potrafiła dłużej tego znosić. Zmarła
targnąwszy się na własne życie. On był martwy na długo przedtem.

Narzędzia umniejszania zawsze masz pod ręką. Możesz, jak wszyscy, w każdej
chwili wziąć, je używać i doskonalić sztukę umniejszania przez częste
powtarzanie. Lecz jeśli

[svistak]

Może zdarzyło ci się widzieć kogoś takiego w akcji? Jest samolubny i
bezwzględny. Kontroluje innych i manipuluje nimi. Nie ma w nim współczucia i
nie zna łaski. Może obserwowałeś, jak doprowadzał kogoś do obłędu lub do
samobójstwa. Dziwisz się pewnie, że uchodzi mu to na sucho. Zastanawiasz się,
jak on może z tym żyć. Zastanawiasz się, jak to się kończy. Myślę, że mogę ci
to powiedzieć. Obserwowałem życie człowieka tego typu.

Bezradnie patrzyłem, jak bezlitosny umniejszacz doprowadził swą żonę do
samobójstwa. Działał bez miłosierdzia i bez wytchnienia. Nigdy nie ruszyło go
sumienie, chociaż przeżyli razem czterdzieści lat. Oczywiście ona odgrywała
rolę ofiary i w końcu tak osłabła, że nie potrafiła dłużej tego znosić. Zmarła
targnąwszy się na własne życie. On był martwy na długo przedtem.

Narzędzia umniejszania zawsze masz pod ręką. Możesz, jak wszyscy, w każdej
chwili wziąć, je używać i doskonalić sztukę umniejszania przez częste
powtarzanie. Lecz jeśli sądzisz, że poniżanie innych jest dobrym sposobem, by
ich kontrolować, przemyśl to jeszcze raz.

Załóżmy, że wykorzystasz demoniczny archetyp, który czyni cię manipulującym
egoistą. W końcu naprawdę wyrządzisz komuś krzywdę, a wtedy wyrzuty sumienia
zapukają do twej duszy i przypomną ci o złych uczynkach. Wówczas zmienisz swe
zachowanie na mniej egoistyczne i okupisz winy albo wpadniesz w depresję. lub
zachorujesz.

Stosując mechanizm umniejszania, działasz zgodnie z zasadą: “kup teraz,
zapłacisz potem”. Oczywiście, możesz czas jakiś wieść beztroskie życie, nie
dbając o innych. Lecz wcześniej czy później zostaniesz samotny i osamotniony.
Ludzie w końcu rozgryzą cię, bez względu na to, że jesteś taki towarzyski i
chętny do zabawy. Gdy już uświadomią sobie, jak bardzo jesteś pochłonięty sobą -
odejdą. Poza tym wszystko wskazuje na to, że istnieje prawo natury, które
prowadzi do destrukcji istot tego typu. Nie można długo pozostawać człowiekiem,
jeśli ustawicznie niszczy się w sobie człowieczeństwo.

Jeśli stłumisz wyrzuty sumienia, stłumisz jednocześnie w takim samym stopniu
wszystkie inne uczucia. Zatracisz także częściowo zdolność rozumienia uczuć
innych ludzi. Gdy tłumisz autentyczne wyrzuty sumienia, częściowo stajesz się
martwy. Nie można wyciszyć głosu własnego sumienia, nie tracąc jednocześnie
kontaktu z innymi ludźmi, bowiem sumienie jest pomostem łączącym nas z innymi.

Najgorsze, co może się zdarzyć, to, że stajesz się tak samolubny, że niszczysz
wszystkie relacje z ludźmi. Tracisz kontakt do tego stopnia, że przestajesz w
ogóle rozumieć innych. Zanikają twoje własne uczucia, tak że nie doświadczysz
już miłości, piękna, przyjaźni czy innych emocji, mających w życiu znaczenie.
Musisz się uciekać do alkoholu, narkotyków, zwyrodniałego seksu, aby w ogóle
czuć cokolwiek. Tylko przemijające odczucia, momenty “Ale było!” sprawiają ci
przyjemność. Unikasz wszystkiego, co ma głębszy sens.

Nie musisz mi wierzyć na słowo. Jestem pewien, że spotkałeś osoby pochłonięte
sobą w stopniu uniemożliwiającym im rozumienie innych. Ludzie tacy bez przerwy
umniejszają innych, ale sami8 są podatni na zmiany nastrojów - popadają w
depresję, ponieważ nikt nie może bez przerwy tkwić w egoizmie.

Jeżeli doszedłeś do przekonania, że ty potrafisz być szczęśliwym egoistą,
przemyśl to jeszcze raz. Spróbuj dostrzec zjawisko umniejszania i coś z nim
zrobić. Bądź w pełni świadomy tego, co się dzieje i nie pozwól, by umniejszanie
czyniło spustoszenia. Nie dopuszczaj do tego, by umniejszanie czyniło
spustoszenia.

Gdy ktoś ci mówi, że coś źle zrobiłeś, zorientuj się z jaką intencją ci to
powiedział. Nawet jeżeli to, co mówi jest bezsporną prawdą, nawet jeżeli
rzeczywiście źle zrobiłeś, przyjrzyj się intencjom mówiącego. Czy jest to próba
umniejszania czy uczciwe zwrócenie ci na coś uwagi.

Przyjrzyj się również własnym intencjom. Kiedy kogoś krytykujesz lub wytykasz
mu błąd, czy robisz to w dobrej wierze, czy też wykorzystujesz okazję, by
zranić?

Gdy odczuwasz gniew, czy złościsz się na przypadkowe, całkiem niewinne osoby?
Czy musisz się na kogoś wściekać? Złość oczywiście należy wyładować, ale nie na
niewinnych ludziach.

Gdy wykryjesz umniejszacza w swoim gronie lub w samym sobie, okaż trochę
współczucia. Ta nieszczęsna dusza albo już jest w piekle, albo w drodze do
niego. I pamiętaj! Nigdy nie przyczepiaj nikomu etykietki. Ludzie są tylko
ludzmi. I robią to, co robią. Atakowanie człowieka zamiast zwalczania tego, co
ten człowiek robi, po prostu nie skutkuje na dalszą metę. Nie pozwól by jedno
umniejszanie rodziło następne.

DO UMNIEJSZONEGO KTÓRY SIĘ NIE ODGRYWA

Jesteś “ofiarą” umniejszacza, ale sam nikogo nie upokarzasz. O, tak. Jesteś
inny niż tamci. Nigdy nikogo nie poniżasz. Nigdy się nie złościsz. Miałeś
kiedyś do czynienia z umniejszaczem i świetnie to rozumiesz. Czytasz sobie
teraz o tamtych i aureola świeci ci nad głową.

Nie umiesz złościć się nie raniąc ludzi, więc dusisz gniew w sobie. Tak długo
ci udowadniano, że jesteś zły, aż podjąłeś niezłomną decyzję: jesteś całkowicie
i pod każdym względem w porządku. Stąd bierze się twoja aureola. Wraz z
powziętym postanowieniem rozwinąłeś w sobie niechęć do uznania własnych błędów.
Poradziłeś sobie lepiej niż wielu innych; nadal masz ochotę słuchać ludzi.

Teraz robisz coś odwrotnego niż umniejszacz - słuchasz dowartościowujesz, nigdy
się nie złościsz. Zostałeś przez kogoś umniejszony i rzecz jasna nie chcesz
nikogo zranić w taki sam sposób. Stajesz się nieuczciwy wobec własnych uczuć.
Podbudowujesz ego innych, oszukując ich.

Oczywiście wierzysz, że jesteś całkowicie w porządku. Unikasz wszystkiego, co
mogłoby zachwiać to przekonanie. Zrobiłeś z siebie pompatycznego osła i nie
jesteś zainteresowany metodami pracy nad sobą, bo musiałbyś przyznać, że coś
jest z tobą nie w porządku. Już sam pomysł cię przeraża. Wstydzisz się spojrzeć
na zmianę w sposobie myślenia jak na pierwszy krok na drodze samodoskonalenia,
gdyż jest to wskazówka, że nie jesteś doskonały. Paradoks jednak polega na tym,
że jeśli chcesz być doskonały, musisz zdecydować się przyznać do
niedoskonałości. Jest to szczególnie trudne dla kogoś, kogo umniejszano do tego
stopnia, że teraz panicznie boi się uchodzić za złego człowieka. Nadużyto
twojej gotowości do przyznawania się do własnych błędów. Możesz mieć w tym
miejscu wielką bliznę i czuć się całkowicie bezbronny.

Jeżeli zdecydowałeś się desperacko bronić swego przekonania, że jesteś
całkowicie w porządku, zrobisz wiele, by zachować wszystko, jak jest. Masz
powody być wrogo nastawionym do jakichkolwiek zmian. Byłeś kiedyś w sytuacji,
gdy decyzja o tym, że jesteś w porządku, oznaczała przeżycie ego. Za wszelką
cenę chcesz zachować to przekonanie. Gdy ktoś wytyka ci błąd lub usiłuje ci
pomóc w twoich kłopotach, często reagujesz lękiem. Jesteś przerażony, ilekroć
uświadomisz sobie, że zmieniłeś opinię czy punkt widzenia. Może ci się wydawać,
że w końcu poddałeś się, choć dawno temu mimo wszystko nie uległeś
umniejszaczowi. Najchętniej szybko wycofujesz się z jakichkolwiek zmian i
wracasz do starych przekonań. Jesteś otwarty na nowe pomysły, jeśli nie
zagrażają one twojemu niezłomnemu postanowieniu, że teraz jesteś w porządku i
że zawsze byłeś w porządku. Czasem wydajesz się dziwakiem, ponieważ istnieje w
tobie zaskakująca mieszanina nowoczesnych i przestarzałych poglądów i postaw.
Możesz rozwinąć mnóstwo zabawnych cech swej osobowości, byle nie dopuścić aby
cokolwiek wstrząsnęło fundamentami podstawowej struktury, która cię trzyma.

Zdrowy człowiek ma świadomość tego, że jest w porządku i potrafi zaakceptować
opinie i sądy innych ludzi. Chętnie przyjmuje, że niekiedy ktoś inny ma rację,
a on sam może się mylić i to pomaga mu zachować równowagę ducha. Lecz ktoś, kto
w obronie przed umniejszeniem musiał uzn

[svistak]

Jeżeli zdecydowałeś się desperacko bronić swego przekonania, że jesteś
całkowicie w porządku, zrobisz wiele, by zachować wszystko, jak jest. Masz
powody być wrogo nastawionym do jakichkolwiek zmian. Byłeś kiedyś w sytuacji,
gdy decyzja o tym, że jesteś w porządku, oznaczała przeżycie ego. Za wszelką
cenę chcesz zachować to przekonanie. Gdy ktoś wytyka ci błąd lub usiłuje ci
pomóc w twoich kłopotach, często reagujesz lękiem. Jesteś przerażony, ilekroć
uświadomisz sobie, że zmieniłeś opinię czy punkt widzenia. Może ci się wydawać,
że w końcu poddałeś się, choć dawno temu mimo wszystko nie uległeś
umniejszaczowi. Najchętniej szybko wycofujesz się z jakichkolwiek zmian i
wracasz do starych przekonań. Jesteś otwarty na nowe pomysły, jeśli nie
zagrażają one twojemu niezłomnemu postanowieniu, że teraz jesteś w porządku i
że zawsze byłeś w porządku. Czasem wydajesz się dziwakiem, ponieważ istnieje w
tobie zaskakująca mieszanina nowoczesnych i przestarzałych poglądów i postaw.
Możesz rozwinąć mnóstwo zabawnych cech swej osobowości, byle nie dopuścić aby
cokolwiek wstrząsnęło fundamentami podstawowej struktury, która cię trzyma.

Zdrowy człowiek ma świadomość tego, że jest w porządku i potrafi zaakceptować
opinie i sądy innych ludzi. Chętnie przyjmuje, że niekiedy ktoś inny ma rację,
a on sam może się mylić i to pomaga mu zachować równowagę ducha. Lecz ktoś, kto
w obronie przed umniejszeniem musiał uznać siebie za osobę idealną, może nie
być w stanie zaakceptować opinii innych niż jego własna. To właśnie czyjeś
oceny zepchnęły go na pozycje defensywne, więc teraz czuje że nie wolno mu
nigdy omylić się zwłaszcza, gdy ktoś inny wytyka mu omyłkę.

Sympatyczna osobowość - ktoś kto nigdy się nie złości i zawsze podbudowuje ego
innych - jest odwróceniem osobowości umniejszacza. Lecz tacy ludzie także mają
swoje problemy. Umniejszaczka pluje złością na lewo i prawo co przyczynia
problemów zarówno jej ofiarom, jak i jej samej. Lecz ofiara, która nie umie się
złościć i nie wyraża złości w ogóle, tłumi ją w sobie i prawdopodobnie musi
także stłumić większość swoich uczuć. Umniejszacz i jego przeciwieństwo są
przekonani o swoich racjach. Obaj czują się złapani w pułapkę i dla obu jedynym
sposobem wyjścia z sytuacji jest: nauczyć się słuchać, wyrażać swój gniew
konstruktywnie zdobyć się na przyznawanie się do błędów i zmianę zachowania,
gdy sytuacja tego wymaga. Ale gdyby wszyscy to umieli - nie byłoby umniejszaczy!



“Tylko słabi są okrutni. Łagodności można oczekiwać wyłącznie od silnych”.

Leo Buscaglia

4.CO Z TYM ZROBIĆ

Umniejszający szef?

Co zrobić, jeśli twój szef ciągle dewaluuje twoją wartość? Bądzmy praktyczni.

Gdybyś uznał go za potwora i spróbował odpłacić za wszystko, co przecierpiałeś
od niego (lub od niej), nie byłoby to najlepsze świadectwo twojej samokontroli.
Potem miałbyś niemiłą świadomość, że dałeś się ponieść mściwości. Ponadto
utwierdziłbyś szefa w przekonaniu, że tylko tego można spodziewać się po
ludziach i jego pogląd na życie nie jest bezzasadny. Zresztą, na dalszą metę
zemsta i tak nie zmieniłaby sytuacji.

Mógłbyś powiedzieć mu wszystko, co o nim myślisz. Wyładowałbyś nagromadzone
emocje, lecz to nie przyniosłoby spodziewanych efektów. Co gorsza, mógłbyś
narazić się na jeszcze silniejsze niż dotychczas umniejszanie, a w dodatku
pewno miałbyś kłopoty z zachowaniem pracy, nie mówiąc już o awansie.

Przyjmij, że nie warto dyskutować z szefem, gdy wstępuje w niego demon. Lepiej
jest poczekać, aż znowu będzie sobą. Jeżeli demon całkowicie opanował twojego
szefa, radzę ci od razu zacząć oglądać się za nową pracą. On mógł już zajść za
daleko i ani mu nie pomożesz, ani nie poradzisz sobie z nim.

Wiedz jedno: jeżeli cię poniża, to musiał się tego od kogoś nauczyć,
prawdopodobnie od dominującej matki lub kontrolującego ojca. To zresztą wcale
nie musiał być ktoś z rodziców, mógł to być jego szef. Może sądzi, że tak
właśnie powinien zachowywać się zwierzchnik. Zdarza się, że jeśli prezes firmy
jest nałogowym umniejszaczem, wszyscy stojący niżej w hierarchii służbowej
zaczynają robić to samo. W końcu umniejszanie jest zaraźliwe.

Umniejszaczowi najbardziej zależy na tym, by zawsze mieć rację. A więc nigdy,
przenigdy nie mów mu: “mylisz się jest to reguła podstawowa. Jeżeli będziesz mu
zaprzeczał, wykazywał, demonstrował lub w jakikolwiek inny sposób dawał do
zrozumienia, że nie ma racji, prędzej czy później dopadnie cię. Prędzej czy
później zapłacisz za to. Umniejszacze są nad wyraz mściwi. Dla umniejszacza
zrobienie błędu jest najgorszą rzeczą, jaka może mu się przytrafić i nie daruje
osobie, która postawi go w niezręcznej sytuacji. Najlepsze, co można zrobić, to
przyjąć słowa umniejszacza do wiadomości, co wcale nie znaczy zgodzić się z nim.

Przykład: umniejszaczka dzieli się z tobą uwagami na temat innych pracowników.
Mówi: “Wiesz, ci ludzie interesują się wyłącznie sobą. Nikt nie wykazuje troski
o nasz wydział”. Najgorsze, co możesz powiedzieć, to: “Ależ skąd, mylisz się.
Nasi pracownicy są bardzo oddani i troszczą się o firmę”. Najlepsze. co możesz
zrobić, to przyjąć jej słowa do wiadomości i spróbować wybadać czy ma jakieś
powody, by tak mówić. Mógłbyś rzucić: “Tak myślisz” w sposób niezobowiązujący,
aby tylko potwierdzić, że słyszałeś jej słowa i zachęcić ją do rozwinięcia
tematu. Może coś szczególnego naprowadziłoby ją na tę myśl? Może natknęła się
na kogoś, kto spóźnił się dwie minuty po przerwie. Później, gdy będzie mniej
krytycznie nastawiona i nie będzie podejrzewać cię o próbę wytknięcia jej
omyłki, możesz przytoczyć przykłady nienagannych zachowań pracowników.

Tym na co umniejszacze reagują najlepiej, jest wzajemna sympatia. Jeżeli ją
lubisz, może ci nawet pozwolić od czasu do czasu na krytykę swego postępowania.
To oczywiście odnosi się niemal do wszystkich. Jeżeli kogoś lubisz i okazujesz
tej osobie wiele sympatii, możesz temu komuś powiedzieć praktycznie wszystko.
Lecz upewnij się że rozmowa odbywa się w cztery oczy. Wykazanie błędu wobec
grupy ludzi jest dla umniejszacza straszliwym upokorzeniem.

Jeżeli okażesz szefowi swoją sympatię, zyskasz nieoczekiwanie dużo korzyści.
Umniejszacze świetnie posługują się logiką, więc nie przywiązują do niej
większej wagi. Lecz sympatia jest czymś czego im brakuje, a bardzo jest im
potrzebna. Prawdopodobnie w przeszłości tego człowieka był ktoś, kto go
rozgryzł za pomocą logiki i jednocześnie odepchnął.

Jeżeli uda ci się znaleźć jakiś autentyczny powód do odwiedzenia szefa, okaże
się to pomocne. Umniejszacze są zwykle ludźmi typu: “ja - tylko ja - zawsze
ja”. Mają niską samoocenę, dobrze ukrytą pod nadmiernie rozdętym ego.
Umniejszacz może uważać się kimś pośledniejszym od innych. Demonstrowaniem
własnej ważności usiłuje nadrobić i skompensować poczucie niższości. Jest to
paradoks - lecz ignorowanie go jest zbyt ryzykowne.

Biorąc to wszystko pod uwagę, uświadamiasz sobie, że silny, pewny siebie i
bezlitosny na zewnątrz szef może w rzeczywistości czuć się jak przestraszone
małe dziecko. Może być komuś nad kim należałoby się raczej litować niż okazywać
lęk.

O ironio, najlepszym sposobem pozbawienia umniejszacza kontroli nad sytuacją
jest umniejszenie jego wartości. Osoba, która usiłuje zranić kogoś, stosuje
metody, za pomocą których najłatwiej zranić ją samą. Jeżeli chcesz dotknąć
umniejszacza, obserwuj pilnie, co on robi innym. Jeżeli posłużysz się jego
własną bronią, podda się szybciej niż inni. Jest to tak oczywiste, że aż
śmieszne.

Jeżeli twój szef upokorzył cię w obecności kolegów, a ty chcesz mu odpłacić i
sprawić, by poczuł się dotknięty, publicznie wpraw go w zakłopotanie. Lecz bądź
ostrożny. On przypuszczalnie niejednokrotnie peszył już ludzi w obecności
innych i jest w tym o wiele lepszy niż ty. Na twoją k

[svistak]

O ironio, najlepszym sposobem pozbawienia umniejszacza kontroli nad sytuacją
jest umniejszenie jego wartości. Osoba, która usiłuje zranić kogoś, stosuje
metody, za pomocą których najłatwiej zranić ją samą. Jeżeli chcesz dotknąć
umniejszacza, obserwuj pilnie, co on robi innym. Jeżeli posłużysz się jego
własną bronią, podda się szybciej niż inni. Jest to tak oczywiste, że aż
śmieszne.

Jeżeli twój szef upokorzył cię w obecności kolegów, a ty chcesz mu odpłacić i
sprawić, by poczuł się dotknięty, publicznie wpraw go w zakłopotanie. Lecz bądź
ostrożny. On przypuszczalnie niejednokrotnie peszył już ludzi w obecności
innych i jest w tym o wiele lepszy niż ty. Na twoją korzyść będzie działał
element zaskoczenia i fakt, że jego wytrzymałość jest pewno znacznie mniejsza
niż twoja.

Umniejszający współmałżonek?

Zwykle jeden z partnerów jest dominujący. Ktoś musi mieć ostatnie słowo, żeby
małżeństwo mogło istnieć. Teoretycznie najlepiej jest wówczas, gdy
odpowiedzialność rozkłada się równo i w połowie przypadków ostatnie słowo
należy do niej., a w połowie do niego. W ten sposób oboje stają się szefami.
Taki związek ma szansę być szczęśliwy.

Lecz ile znasz małżeństw, o których wiesz, że są szczęśliwe?

Układ mąż - żona stwarza więcej okazji do umniejszania niż jakikolwiek inny.
Choroba ta występuje na całym świecie. Wszystko wskazuje na to, że zwykłą
koleją rzeczy jest najpierw się pobrać, następnie wyrządzić sobie nieodwracalne
szkody, a wreszcie żałować, iż w ogóle zawarło się małżeństwo.

Jednym z problemów naszej cywilizacji jest to, że najwyraźniej nie umiemy
naprawiać zepsutych stosunków w małżeństwie. Szukamy pomocy dopiero wtedy, gdy
sytuacja stanie się nie do wytrzymania. Ale i wówczas tak naprawdę nie chcemy
pomocy, chcemy się tylko uwolnić. Przypomina to ludzi, którzy w latach
sześćdziesiątych brali narkotyki. Niektórzy wyrządzili sobie nieodwracalne
szkody, a teraz powtarzają: “Gdybym ja to wówczas wiedział”.

Jeżeli ktoś dyryguje całą rodziną, niekoniecznie musi być umniejszaczem. Jego
czy jej partner może być po prostu człowiekiem nieodpowiedzialnym, a ktoś musi
trzymać ster w ręku.

Istnieje mnóstwo sposobów przeciwstawienia się umniejszaniu. Na przykład
niereagowanie najmniejszym słowem czy gestem na wypowiedź współmałżonka lub
powiedzenie rozgniewanej ślubnej, że ładnie wygląda gdy się złości.

Osoba stosująca umniejszanie może to robić całkowicie nieświadomie. Również
ofiara może zupełnie nie zdawać sobie sprawy ze swej roli. To, czy umniejszacz
i jego ofiara (lub dwoje umniejszaczy!) są lub nie są świadomi swoich zachowań,
nie zmienia faktu, iż dwoje kochających się ludzi wikła się w pewien
scenariusz, który z czasem prowadzi do rozpadu rodziny. Osoba, która częściej
umniejsza wartość partnera, dowiaduje się o tym dopiero wtedy, gdy jest już za
późno: miłość umarła, a szkody są nie do naprawienia.

Czy spotkałeś kogoś, kto był zdumiony faktem, że jego czy jej współmałżonek
odszedł? Wszystko układało się wspaniale i raptem BĘC... ona czy on uciekł z
artystką cyrkową! Czy nie była to konsekwencja nieświadomego umniejszania?

Nawet jeśli umniejszaczowi powiemy, co robi, może nie wyciągnąć z tego
właściwych wniosków. Zacznie np. tłumić swoje tendencje do poniżania, zamiast
je przezwyciężać. Będzie dusił w sobie uczucia, zamiast się nauczyć, jak
wyrażać je w sposób konstruktywny. Wtedy wcześniej czy później stary sposób
postępowania dojdzie do głosu i zniszczy każdy następny związek.

W wielu przypadkach umniejszacz nie widzi żadnego powodu, by się zmienić,
ponieważ czuje się “zwycięzcą”. Powstrzymują go od tego bardzo silne
mechanizmy, a na krótszą metę nie odczuwa konsekwencji swego postępowania. Krok
po kroku będzie niszczył swoje małżeństwo i rozbije je, zanim zda sobie sprawę
z tego, co robi.

Są wprawdzie umniejszacze, których nic nie zdoła uratować, ale nie ma ich aż
tak wielu. Warto uczynić wysiłek i przełamać negatywny wzorzec zachowań
poniżających innych ludzi. Gdy umniejszacz stwierdza, że jego działania nie
skutkują, może odkryć w sobie pobudki do zmiany. Stanowi to “twój” problem,
jeżeli to twoją wartość umniejsza. Z chwilą, gdy przestaniesz mu pozwalać na
kontrolowanie ciebie, będzie wreszcie musiał zrobić coś ze sobą, jego problemy
pozostają jego problemami.

To czego powinieneś spróbować:

Zdefiniuj problem umniejszacza.
Zakreśl granice jego postępowania - co jest, a co nie jest dla ciebie do
przyjęcia.
Określ granice czasu, w którym powinny nastąpić zmiany. Zwróć raczej uwagę na
to, co umniejszacz robi, a nie na to, co on czy ona mówi.
Jeżeli umniejszanie jest dla twego współmałżonka sposobem na życie, może się
okazać, że nie masz innego wyjścia jak separacja. W wielu przypadkach
stwierdziłem jednak, że małżeństwo da się uratować. Upewnij się, czy nie
odchodzisz tylko dlatego, iż chcesz umniejszyć współmałżonka.



Przykład poradzenia sobie z umniejszaczem

Moglibyśmy wszystkie sposoby postępowania podzielić na dwie kategorie:

Argumentowanie (np. rodzic do dziecka: “Nie wychodź na jezdnię, kochanie, bo
możesz wpaść pod samochód”
Tresowanie (np. rodzic do dziecka “ZNOWU WYSZEDŁES NA JEZDNIE” (klaps)
Są ludzie, którzy nie potrafią zrozumieć rozwiązań opartych na tresowaniu. Żyją
w świecie logicznym i mogą odnosić wielkie sukcesy, rozwiązując problemy “na
logikę”. Niezłomnie wierzą, iż niemal ze wszystkim można sobie poradzić za
pomocą rozumu. Traktują życie filozoficznie i zawsze starają się być
sprawiedliwi. Niewykluczone, że boją się nieco sytuacji irracjonalnych i nie
dających się ogarnąć rozumem. (Do tej grupy należą ci, którzy nie są w stanie
uwierzyć, że Hitler wysłał miliony Żydów do gazu). Łatwo ich ujmniejszyć, gdyż
naiwnie wierzą w dobre intencje każdego człowieka. Gdy ktoś im złośliwie
dokuczy skłonni są przyjąć iż miał to być dowcip albo przejęzyczenie.

Z drugiej strony są też ludzie, którzy nie przywiązują wagi do logiki , rozumu
czy filozofii. W przeszłości manipulowano nimi, oszukiwano ich i okłamywano.
Nauczyli się zwracać uwagę na to, co ludzie robią, a nie na to, co mówią. Taki
szef zwolni cię z pracy, jeśli zbyt często nieobecność usprawiedliwiasz
chorobą... bez względu na to, czy jest to prawda, czy nie. Mogą sprawiać
wrażenie, że cię słuchają, ale w rzeczywistości będą raczej obserwować twoje
zachowanie i wyraz twarzy, usiłując ocenić cię na podstawie tego, co widać, a
nie na podstawie twojego sposobu rozumowania.

Pan Argument i pan Treser nie mają wielkich szans na wzajemne zrozumienie,
ponieważ w czystej postaci plasują się na przeciwległych krańcach kontinuum.

Argument Treser

< ------------------------------------------------------------------------------
--------->

Dzięki Bogu, większość z nas znajduje się gdzieś pośrodku. Nie ma w tym nic
złego ani dobrego. Choć może “równowaga” byłaby “dobra”.

Nie istnieje zbiór reguł, jak radzić sobie z umniejszaniem, reguł, które zawsze
są skuteczne, lecz spójrz na podane niżej, gdyż przyniosły już pewne sukcesy.

Spróbuj najpierw użyć rozumu.

Potraktuj umniejszacza:

z humorem.
z szacunkiem,
z sympatią
profesjonalnie,
z uznaniem,
dyplomatycznie,
cierpliwie,
dyskretnie,
stanowczo,
specyficznymi, nieosobistymi, lecz miłymi komentarzami,
pytaniem “jak się czujesz?”
Pod żadnym pozorem:

nie uogólniaj,
nie przyczepiaj etykietek,
nie osądzaj,
nie potępiaj,
nie wytykaj jemu czy jej błędów,
nie wywyższaj się,
nie rób wycieczek osobistych,
nie insynuuj,
nie wyładowuj na niej czy na nim swojej złości
nie prowokuj poczucia winy.
Jeśli żadne argumenty nie pomagają. spróbuj brutalniejszych technik:

Dotknij go do żywego, gdy będzie umniejszał.
Odwartościuj go (niech wie, czym to pachnie)
Zrób coś,

[svistak]

Potraktuj umniejszacza:

z humorem.
z szacunkiem,
z sympatią
profesjonalnie,
z uznaniem,
dyplomatycznie,
cierpliwie,
dyskretnie,
stanowczo,
specyficznymi, nieosobistymi, lecz miłymi komentarzami,
pytaniem “jak się czujesz?”
Pod żadnym pozorem:

nie uogólniaj,
nie przyczepiaj etykietek,
nie osądzaj,
nie potępiaj,
nie wytykaj jemu czy jej błędów,
nie wywyższaj się,
nie rób wycieczek osobistych,
nie insynuuj,
nie wyładowuj na niej czy na nim swojej złości
nie prowokuj poczucia winy.
Jeśli żadne argumenty nie pomagają. spróbuj brutalniejszych technik:

Dotknij go do żywego, gdy będzie umniejszał.
Odwartościuj go (niech wie, czym to pachnie)
Zrób coś, co woła o pomstę do nieba (mów głośno. Zachowuj się jak wariat. Polej
go z pistoletu na wodę, Nasiusiaj na jego kwiaty. Śmiej się przenikliwie, jakby
właśnie opowiedział dowcip. Puść do niego oko. Głośno puść bąka).
Obraź go.
Uszczypnij go w policzek
Unieś brwi na jego widok
Wpatruj się w niego bez mrugnięcia
Zerwij z nim, porzuć, odejdź
Tak brutalne reakcje spowodują, że umniejszacz poczuje się nieswojo, gdy
zacznie kogoś umniejszać. Znałem kiedyś profesora psychologii, którym grupa
studentów usiłowała manipulować za pomocą technik behavioralnych. Miał zwyczaj
przechadzać się po sali tam i z powrotem, a nas to okropnie drażniło. Więc
ilekroć dochodził do prawego końca swej trasy, ziewaliśmy i na różne sposoby
okazywaliśmy znudzenie. Gdy przechodził na lewą stronę, okazywaliśmy gorliwość.
Pod koniec semestru siadywał już na wysokim stołku pod samą ścianą z lewej
strony, nie mając pojęcia o uknutym przez nas spisku!

Jeżeli twojemu umniejszaczowi spodoba się twój brutalny sposób działania i
wejdzie do gry, zaniechaj tego, co robisz i przejdź do następnego punktu na
swojej liście. Gdy się wyczerpie, z pewnością zdołasz wymyślić kilka
następnych. Chwytasz?

Handlarze narkotyków mogą kontynuować swój proceder tylko dlatego, że mimo iż
stają przed sądem, praktycznie są bezkarni. Jeśli taki handlarz jest dobrze
wytrenowany, będzie składał właściwe zeznania, weźmie odpowiedniego obrońcę i
tylko zostanie skierowany pod nadzór sądowy. Według niego, nic się nie stało!
Tymczasem jeden mocny cios w nos na tyle skutecznie “przywołałby go do
rzeczywistości”, że powiedziałby sobie: “Auu! To boli! Jeśli o mnie chodzi, to
koniec z handlem!”

Ponownie przypominam. Jeśli rozumiesz mechanizmy, sam znajdziesz sposoby
radzenia sobie z umniejszaniem, które najlepiej odpowiadają twojej osobowości i
twojemu kodeksowi moralnemu. Żadna książka nie może omówić wszystkich
przypadków. Nie staniesz się fachmanem od samego przeczytania tego podręcznika,
tak jak nie staniesz się zawodowcem po lekturze podręcznika do baseballu.
Wyczytać można tylko zasady.

Ponieważ jednak ludzie wciąż mnie pytają o szczegółowe techniki, które mogliby
zastosować, podam kilka które jak się wydaje, najczęściej skutkują i kilka
przykładów, które podpatrzyłem u innych, gdy stanęli do walki z umniejszaniem.
Pamiętaj jednak, abyś robił to po swojemu.



KONFRONTACJA

Jakim wspaniałym słowem jest konfrontacja, Spójrz tylko na kobietę, która cię
umniejszała, w taki sposób, żeby pokazać, iż świetnie wiesz, co ona robi.
Chwila milczenia, uśmiech pełen zrozumienia, oparcie podbródka na dłoni czy
lekkie wychylenie do przodu może dać jej do zrozumienia, że lepiej z tobą nie
zaczynać.

Przykład: teść wypytuje zięcia podczas kolacji o jego pracę i wyraźnie szuka
dziury w całym. W końcu czerwienieje, oczy mu rozbłyskują i donośnym głosem
stwierdza: “Co to za praca dla mężczyzny?” Zięć milczy, lecz cały czas
spokojnie przypatruje się teściowi. Wreszcie teść odwraca wzrok, wykrzykuje
jeszcze kilka kwestii do innych osób przy stole, zniża głos, wstaje od stołu i
wychodzi.

Zięć nie dał się “wciągnąć”. Nie padł na kolana. Nie zgodził się z teściem, nie
poddał się. Utrzymał z teściem kontakt. To teść poczuł się dostatecznie
nieswojo, aby wyjść i nieprędko nabierze ochoty na kolejną próbę.



POWTÓRZ TO, PROSZĘ

Prośba o powtórzenie umniejszającej wypowiedzi może odebrać jej siłę, uczynić
nieprzekonywającą, zwłaszcza w przypadku insynuacji czy jadowitych uwag, które
umniejszacz starał się przemycić. Jeżeli starczy mu odwagi, by powtórzyć
umniejszającą wypowiedź, możesz powiedzieć, “Ach tak. Sądziłem że to właśnie
powiedziałeś? Zwykle jednak ten nędzny tchórz nie zdobędzie się na powtórzenie
umniejszającego tekstu.



POWIEDZIEĆ CAŁĄ PRAWDĘ

Często zdarza się, że umniejszanie polega na przekazywaniu, poza samym tekstem
wypowiedzi, sprzecznych informacji przesiąkniętych insynuacjami, ze zmianami
tonu i modulacji oraz innymi sygnałami. w tym przypadku najlepiej jest ocenić
to wszystko i wypowiedzieć prostą prawdę.

Przykład 1: Kobieta uczestniczy w zebraniu, w którym biorą udział osoby równe
jej stanowiskiem, głównie mężczyźni. Frank mówi: “Susan, moja droga, czy nie
zechciałabyś protokołować zebrania?”. Zaskoczona znienacka Susan odpowiada “Nie
mam notatnika” Frank: (sarkastycznie) Jak to Susan! Przyszłaś na zebranie bez
notatnika?”

Susan odpowiada: Frank mówisz tak, jakby do moich obowiązków

należało protokołowanie tego zebrania. Proponuję, abyś w przyszłości poprosił
kogoś z nas o protokołowanie, zanim zebranie się zacznie, a nie czekał do
ostatniej chwili i organizował wszystko już po jego rozpoczęciu”.

Susan nie przeszła do defensywy. Nie oskarżyła Franka o to, że poprosił ją o
protokołowanie tylko dlatego, że jest kobietą. Nie dała się sprowokować (nie
wpadła w autorefleksję). Przytoczyła tylko suche fakty, ujawniając tym samym
postawę Franka.

Przykład 2: Al przedstawia w pracy projekt przedsięwzięcia, nad którym zamierza
pracować. Obecny na zebraniu Bill wygląda na coraz bardziej zirytowanego. Twarz
mu czerwienieje. Oddycha głośno i z wysiłkiem. Nikt nie rozumie tego, co mówi
Al, bo wszyscy zastanawiają się, co dręczy Billa. Wreszcie Al zwraca się do
Billa: “Bill, czy chciałbyś coś powiedzieć?”

Bill wstaje, żyły na skroniach mu nabrzmiały: “Pewnie, że chciałbym coś
powiedzieć! Sam nie wiesz, u diabła, o czym mówisz. Nigdy nie widziałem...”

Al przygważdża go prawdą. Musi podnieść głos, aby przekrzyczeć Billa. Bill,
przyszedłeś tutaj i wpadłeś w irytację, zanim zacząłem swoją prezentację. Nie
rozumiem, jak mogłeś dokonać oceny na podstawie tego co zdążyłem powiedzieć.
Chciałbym abyś okazał mi szacunek pozwolił dokończyć prezentację”.

Czyżby - mówi Bill, “Zabierasz mi czas”.

W odpowiedzi Al mówi prawdę “Wprawiasz mnie w zakłopotanie wobec tylu ludzi.
Chciałbym, żeby inni sami wyrobili sobie pogląd na temat tego, co powiem. Nie
musisz siedzieć na zebraniu, zapoznam cię z tematem później, o ile będziesz
chciał”.

Na to Bil, głośno tupiąc opuszcza salę ze słowami: “Nie jestem zainteresowany
tym, co ty masz do powiedzenia”.

Al zwraca się_ do całej grupy: “Może zrobimy pięć minut przerwy na rozluźnienie
mięśni”.

Przerwa pozwala wszystkim omówić incydent, zamiast myśleć o nim podczas
prezentacji.

Zawsze możesz powiedzieć wprost to, co czujesz w danym momencie:

“Czuję się zażenowany”
“Jestem zły na ciebie za to, że powiedziałeś to w taki sposób”
“Postawiłeś mnie w trudnej sytuacji”
Nikt nie może kwestionować tego, co czujesz, ponieważ (słusznie czy nie) ty
czujesz tak, a nie inaczej.

W CZTERY OCZY

Ludzie , którzy wprawiają cię w zakłopotanie w obecności innych, traktują
świadków twego upokorzenia jako swoją tarczę. Jeżeli zmusisz ich do rozmowy w
cztery oczy, stwierdzisz, że wiją się i zaczynają usprawiedliwiać. Nabierają
szacunku do ciebie, gdy stawiasz czoła, zamiast chować się za p

[svistak]

Przerwa pozwala wszystkim omówić incydent, zamiast myśleć o nim podczas
prezentacji.

Zawsze możesz powiedzieć wprost to, co czujesz w danym momencie:

“Czuję się zażenowany”
“Jestem zły na ciebie za to, że powiedziałeś to w taki sposób”
“Postawiłeś mnie w trudnej sytuacji”
Nikt nie może kwestionować tego, co czujesz, ponieważ (słusznie czy nie) ty
czujesz tak, a nie inaczej.

W CZTERY OCZY

Ludzie , którzy wprawiają cię w zakłopotanie w obecności innych, traktują
świadków twego upokorzenia jako swoją tarczę. Jeżeli zmusisz ich do rozmowy w
cztery oczy, stwierdzisz, że wiją się i zaczynają usprawiedliwiać. Nabierają
szacunku do ciebie, gdy stawiasz czoła, zamiast chować się za plecami innych.
Zacznij od rozmowy. Jeżeli wprawią cię w zakłopotanie po raz drugi, zagroź, że
odpłacisz im pięknym za nadobne. “Jak byś się czuł, gdybym publicznie wprawił
cię w zakłopotanie? Zrób to jeszcze raz, a będę miał dla ciebie małą
niespodziankę”.

Tął niespodzianką jest prawda: “Bill i znów usiłujesz wprawić mnie w
zakłopotanie na oczach wszystkich” Czy nie mógłbyś się zachowywać w sposób
bardziej profesjonalny?”

ODBIJANIE PROJEKCJI

Gdy ktoś oskarża cię o coś, czego nie zrobiłeś, sprawdż czy on (ona) tego nie
zrobił. Gdy ktoś ci czymś grozi, zagróź mu dokładnie tym samym. (Istnieje duże
prawdopodobieństwo, że on czy ona grozi ci czymś, czego się sam najbardziej
boli). Gdy ktoś zarzuca ci że jego (jej) nie lubisz, że jesteś uprzedzony,
zgadnij, kto tu kogo nie lubi. Zgadnij, kto jest uprzedzony. Gdy ktoś ci mówi,
że masz wybrać między A i B powiedz temu komuś, że nie masz zamiaru wybierać,
że on sam może podjąć decyzję.

Przykład 1: Dave żąda: “Wybieraj, albo ja, albo twoja kariera”. Mary
odpowiada: “Nie będę wybierać”.

Przykład 2: Fred mówi: “Podejrzewam, że mnie nie lubisz” Odpowiedz brzmi: A czy
ty Fred lubisz mnie?”

Przykład 3: Martha stwierdza: “Myślę, że podbierałeś pieniądze z utargu”. W
odpowiedzi możesz spytać: “A czy ty brałeś jakieś pieniądze, o których mi nie
wspomniałaś?”



CO POWIEDZIEĆ DZIECIOM, GDY PYTAJĄ DLACZEGO LUDZIE SĄ WREDNI LUB PODLI

Ludzie bywają podli zazwyczaj z jednego z trzech powodów:

Chcą postawić na swoim
Ponieważ ktoś inny zachował się niegodziwie w stosunku do nich
Ponieważ nie mają dobrego mniemania o sobie
Czasami ktoś, kto nie ma o sobie dobrego zdania, uważa że jesteś lepszy niż on,
więc usiłuje coś zrobić, abyś wydawał się mniejszy. To poprawia jego
samopoczucie. W takich przypadkach najlepiej jest okazać tej osobie troskę,
zainteresować się nią, zapewnić że jest ona w porządku. Jeżeli poniżysz tego
człowieka “udowodnić mu po prostu, że jest tak zły, jak sobie wyobraża. Za to,
jeżeli powiesz temu komuś, co w nim lubisz, poczuje się on lepiej i może
uwierzy, że ma jakieś zalety. Jeżeli zrozumie, że jest w porządku nie będzie
musiał zachowywać się wrednie.

Niekiedy trudno jest znaleźć w kimś dobre cechy, ale można powiedzieć na
przykład, że ma ładne oczy czy że jest silny. Czasami nic nie trzeba mówić.
Może wystarczyć klepnięcie w ramię czy uśmiech. Nie zawsze to skutkuje. Są
także ludzie tak nikczemni, że lepiej trzymać się od nich z daleka.

Gdy ludzie są dla ciebie podli, musisz pamiętać, że ty jesteś w porządku. Może
im się nie podobać coś co zrobiłeś., ale jesteś w porządku. Jeśli są podli bez
żadnego powodu, to znaczy, że są akurat w złym humorze albo czują się
nieszczęśliwi. Bądź dobrego mniemania o sobie. Spróbuj się im przyjrzeć i
zrozumieć, dlaczego są podli. Możesz powiedzieć: “Przykro mi że jeste nie w
humorze. Czy mogę coś dla ciebie zrobić? Czasami wystarcza uścisk dłoni.

Lecz musisz być ostrożny, aby ludzie cię nie wykorzystywali. Nie obawiają się
powiedzieć nie, grzecznym tonem. Uśmiechnij się ale nie ulegaj. Nie musisz
robić wszystkiego, o co cię prostą. Jeżeli nie uważasz tego za słuszne,
powiedz: “Nie mogę tego zrobić”.

JAK SOBIE RADZIĆ Z UMNIEJSZANIEM.

STRESZCZENIE

Uświadom sobie, że “umniejszacz” to osobowość - a nie osoba. Umniejszacze
wydają się duzi ale czują się mali. Paradoksalnie, mają niską samoocenę, ale
wielkie ego.

Umniejszacz poniża cię, gdy (on bądź ona) czuje się gorszy lub nie kontroluje
sytuacji. Przedstawiciel “jednego procentu” umniejsza zawsze, gdyż wydaje mu
się że dzięki temu uzyska kontrolę lub zdobędzie władzę.

Bez względu na to, jak bardzo umniejszanie wartości wydaje się zamierzone i
przemyślane, przedstawiciel “dwudziestu procent” działa zwykle nieświadomie lub
na pół świadomie.

Jest bardzo trudno lub wręcz niemożliwe poradzić sobie z umniejszaczem, gdy
koncentrujesz się na autorefleksjach. Po pierwsze otrząśnij się z nich i spójrz
na całość sytuacji. Spróbuj zobaczyć, co się naprawdę dzieje. Oceń uczucia i
intencje. Czy zamiarem umniejszacza jest zadanie ci bolesnego ciosu, czy chce
on ci pomóc? Czy porozumienie między wami jest zakłócone? Jeżeli ani intencje,
ani uczucia nie są dobre, prawdopodobnie masz do czynienia z jedną z wielu form
umniejszania.

Umniejszanie jest zaraźliwe. Jeżeli ciebie umniejszano, masz dużą szansę zacząć
umniejszać innych. Jeżeli ktoś cię umniejsza, prawdopodobnie sam w przyszłości
doświadczył umniejszania wartości.

Początkowo bez trudu wchodzidz - i wychodzisz z roli umniejszacza. Ale im
częściej stosujesz tę technikę, tym bardziej się od niej uzależniasz. Wreszcie
wszystko zaczyna wskazywać na to, że stałeś się rolą - umniejszaczem. Lecz
pamiętaj, takie zwierzę nie istnieje. Istnieją tylko ludzie i to, co robią.
Każdy może zostać umniejszaczem. I każdy może przestać nim być.

Umniejszanie działa tylko na krótką metę, nigdy na dłużej. Możesz wygrać wiele
bitew, ale przegrasz wojnę.

5.MECHANIZM UMNIEJSZANIA

Moje badania zjawiska umniejszania wartości poprzedzone były doświadczeniami
osobistymi. Bezradnie przyglądałem się, jak ktoś bardzo mi bliski został
doprowadzony przez umniejszacza do śmierci. Początkowo “winiłem” umniejszacza,
lecz potem uświadomiłem sobie, że on także był ofiarą. Był to trudny moment w
moim życiu; gdy czułem się bardzo przybity, napisałem oświadczenie na temat
procesu umniejszania, Zawarłem w nim swoje intencje. Jest to oświadczenie
skierowane bezpośrednio do zjawiska umniejszania.

DO UMNIEJSZANIA

Jesteś strasznym ciężarem, który wbrew mojej woli mnie przytłacza. Nie bierzesz
na siebie odpowiedzialności, za to stwarzasz mi coraz to więcej nie chcianych
obowiązków moralnych. Pochodzisz z wnętrzności świata materialnego. Jesteś siłą
niszczycielską. Jesteś złem. Zabijasz ludzi. Degradujesz ich. Jesteś złą siłą,
tworzącą egomaniaków. Umożliwiasz ludziom poniżanie innych za pomocą
mechanmizmów kontrolowania. Działasz podstępnie. Nie masz sumienia. Niszczysz
to, co w życiu najpiękniejsze. Jesteś samym złem i stwarzasz coraz więcej zła.
Powodujesz chorobę, jesteś chorobą. Jestes jednym z najgroźniejszych
archetypów. Odtwarzasz siebie.

Ludzie wykorzystują siły destrukcyjne, aby cię zniszczyć. Udaje im się zabić
innych ludzi, ale nie ciebie. Wykorzystywano cię przeciwko tobie. Umniejszacze
zostali kiedyś umniejszeni. To podtrzymuje iluzję, że zostałeś pokonany.
Podczas krucjat zwycięzcy musieli stosować zło, aby wygrać przez co sami
stawali się źli. Jesteś paradoksem. Jesteś przebiegle w swej sprawiedliwości.
Jesteś wynaturzeniem.

Lecz przegrasz. Zostaniesz obnażone przed światem. W swej nagości będziesz
zupełnie bezradne. Stracisz całą siłę. Wszyscy zostaną przed tobą ostrzeżeni,
już ja się o to postaram. Nie jstem Don Kichotem. Wiem jak działasz. Znam twoje
słabości. Nie mam zapędów niszczycielskich. Nie wystąpię przeciwko
umniejszaczom. Spróbuję oddzielić istotę od mechanizmu. Jest

[svistak]

DO UMNIEJSZANIA

Jesteś strasznym ciężarem, który wbrew mojej woli mnie przytłacza. Nie bierzesz
na siebie odpowiedzialności, za to stwarzasz mi coraz to więcej nie chcianych
obowiązków moralnych. Pochodzisz z wnętrzności świata materialnego. Jesteś siłą
niszczycielską. Jesteś złem. Zabijasz ludzi. Degradujesz ich. Jesteś złą siłą,
tworzącą egomaniaków. Umożliwiasz ludziom poniżanie innych za pomocą
mechanmizmów kontrolowania. Działasz podstępnie. Nie masz sumienia. Niszczysz
to, co w życiu najpiękniejsze. Jesteś samym złem i stwarzasz coraz więcej zła.
Powodujesz chorobę, jesteś chorobą. Jestes jednym z najgroźniejszych
archetypów. Odtwarzasz siebie.

Ludzie wykorzystują siły destrukcyjne, aby cię zniszczyć. Udaje im się zabić
innych ludzi, ale nie ciebie. Wykorzystywano cię przeciwko tobie. Umniejszacze
zostali kiedyś umniejszeni. To podtrzymuje iluzję, że zostałeś pokonany.
Podczas krucjat zwycięzcy musieli stosować zło, aby wygrać przez co sami
stawali się źli. Jesteś paradoksem. Jesteś przebiegle w swej sprawiedliwości.
Jesteś wynaturzeniem.

Lecz przegrasz. Zostaniesz obnażone przed światem. W swej nagości będziesz
zupełnie bezradne. Stracisz całą siłę. Wszyscy zostaną przed tobą ostrzeżeni,
już ja się o to postaram. Nie jstem Don Kichotem. Wiem jak działasz. Znam twoje
słabości. Nie mam zapędów niszczycielskich. Nie wystąpię przeciwko
umniejszaczom. Spróbuję oddzielić istotę od mechanizmu. Jesteś bardzo subtelnym
mechanizmem, a ja obedrę cię z tej subtelności i przedstawię całemu światu. Kto
cię rozpozna, zdoła odizolować się od tego, czym jesteś. Pozostanie sobą, a ty
będziesz tylko mechanizmem. Paradoks polega na tym, że nikt cię nie zniszczy.
Po prostu nikt nie będzie chciał cię karmić, aż umrzesz z głodu.

Nie zrobię tego dla podbudowania swego ego - nie dla zasługi. Zrobię to, bo
kocham siebie,. Zrobię to dla ludzi. Zrobię to z wyboru. I postanowiłem, że
będę za ciebie całkowicie odpowiedzialny.

Będę cię demaskować nie po to, by czynić zło, jakim jest próba niszczenia zła,
lecz aby uwolnić siebie i innych od tego paradoksu. Mam proroczą wizję, że w
rezultacie będzie mniej zła.

Zchowam moje obrzydzenie dla ciebie. Będę się cieszył widząc, że znikasz.
Wyeliminowanie ciebie doda mi energii. Moim celem jest miłość, a nie
zniszczenie. Tak więc, jest to początek twego końca. Gdy ujawnię twoje sekrety,
stracisz swą moc niszczycielską.

Jeśli doczytałeś aż do tego miejsca, to znak, że jesteś osobą, która chce
doskonalić siebie i swoje otoczenie. Pokazałem ci oświadczenie “Do
umniejszania”, a teraz wspólnie możemy uczynić cud dla przyszłych pokoleń.
Umniejszanie jest straszliwym doświadczeniem dla jednostki, a problem w
rzeczywistości dotyczy nas wszystkich. Chcę, aby wszystkie moje i twoje pra-pra-
prawnuki żyły w szczęściu i harmonii. Jeżeli nie zrobimy czegoś z
umniejszaniem, to kto to zrobi? A jeśli nie teraz, to kiedy? Uważam, że padło
na nas i musimy to zrobić teraz.

[svistak]

UUUUUUUUUFFFFFFFFFFFFFFffffffffffffff!!!!
ale robota...
s.
PS.Mam nadzieje ze komus sie przyda. Na tej stronce, do ktorej podalam link sa
jeszcze inne ciekawostki-warto kliknac

[ell.a]

svistak napisała:
> UUUUUUUUUFFFFFFFFFFFFFFffffffffffffff!!!!
> ale robota...
> s.
> PS.Mam nadzieje ze komus sie przyda. Na tej stronce, do ktorej podalam link
sa > jeszcze inne ciekawostki-warto kliknac

Rzeczywiście, napracowałaś sie setnie.
Możnaby do tego dołączyć jeszcze jakieś opracowanie na temat agresji
przeniesionej i psychicznych mechanizmów obronnych. Może są jakieś na stronie.
Jeszcze spróbuję poklikać, może mi sie uruchomi.
Ale przy okazji przydałoby się również krytyczne podejście do podobnych
poradników.
Jak np. autor zamierza pogodzić:
<Potraktuj umniejszacza:
z humorem.
z szacunkiem,
z sympatią
profesjonalnie,
z uznaniem,
dyplomatycznie,
cierpliwie,
dyskretnie,
stanowczo,
specyficznymi, nieosobistymi, lecz miłymi komentarzami,
pytaniem “jak się czujesz?”>

z:
<Dotknij go do żywego, gdy będzie umniejszał.
Odwartościuj go (niech wie, czym to pachnie)
Zrób coś, co woła o pomstę do nieba (mów głośno. Zachowuj się jak wariat. Polej
go z pistoletu na wodę, Nasiusiaj na jego kwiaty. Śmiej się przenikliwie, jakby
właśnie opowiedział dowcip. Puść do niego oko. Głośno puść bąka).
Obraź go.
Uszczypnij go w policzek
Unieś brwi na jego widok
Wpatruj się w niego bez mrugnięcia
Zerwij z nim, porzuć, odejdź>

Moim zdaniem brak tu konsekwencji ale być może wg autora moje krytyczne
spojrzenie jest umniejszaniem.
Pozdrawiam.

reasumujac:

[svistak]

zaskoczyc
s.

a propos spowiedzi ustnej (usznej)

[svistak]

Na dewotkę
Jeżeli nie grzeszysz jako mi powiadasz
czemu się miła tak często spowiadasz?
/Jan Kochanowski z Czarnolasu, proboszcz/